Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rijnzichtbrug
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Brug
- Function
- Verkeersbrug
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932
- Address
- Morsweg/Haagweg Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16017, 4.47734
- Monument number
- 515095
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "30 's Gravenhage" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De naar een vroeger nabijgelegen buitenverblijf genoemde Rijnzichtbrug is gebouwd in 1932 in opdracht van de gemeente Leiden. Delen van deze naast een spoorbrug gelegen VERKEERSBRUG, zowel als het bijbehorende BRUGWACHTERSHUISJE en het TRANSFORMATORHUISJE worden gekenmerkt door een karakteristieke interbellum vormgeving, verwant aan de bouwstijl van de Nieuwe Haagse School. De Rijnzichtbrug is een deels beweegbare brug met vijf doorgangen over het Galgewater tussen de Morsweg en de Haagweg. Het beweegbare gedeelte is een enkele ophaalbrug, waarvan de ijzeren bovenbouw is vervaardigd door de ijzerfabriek Figee te Haarlem. De vaste brugdelen zijn vervaardigd uit baksteen en graniet, evenals het brugwachtershuisje. Ook een trafohuisje, de oorspronkelijke lantaarnpalen en de afsluithekken maken deel uit van het brugcomplex en vallen eveneens onder de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Vast brugdeel met bakstenen borstweringen met granieten hoekelementen en dekplaten. Brugpijlers eveneens samengesteld uit onderdelen van baksteen en graniet. De bakstenen brugdelen worden geaccentueerd door decoratieve uitmetselingen. Vier vaste brugonderdoorgangen met een doorvaarthoogte van 2.20 m. en overspanningen (3 x 7.65 m. en 1 x 8.00 m.) in de vorm van liggers van gewapend beton, waartussen stalen liggers en een dubbel, in oorsprong houten dek. Beweegbaar brugdeel met ijzeren bovenbouw waarin vrijstaande raamwerk-hameistijlen met volwandige delen aan de onderzijde, vakwerk-balanspriemen met een zware broekbalk en een rechtgesloten hameipoort, eveneens met vakwerkinvulling. Brugdek met balustrade van ijzeren stangen, bevestigd aan de balanspriemen met stangen en aan de hameipoort met kwadranten. Doorvaarthoogte en doorvaartbreedte van het beweegbare brugdeel eveneens 2.20 m. respectievelijk 8.00 m. Met het noordelijke vaste deel van de brug verbonden, in baksteen opgetrokken brugwachtershuisje onder uitkragende houten gootlijst en met asfaltpapier gedekt tent-/zadeldak.
Kopgevel aan noordzijde met oorspronkelijke houten deur en decoratieve metselverbanden. Aan weerszijden van de deur, in het verlengde van de deklijsten van de borstweringen liggende granieten elementen. Boven de deur een latei, aan weerszijden van de deur iets zakkend en onder de kap doorgetrokken als lijst over alle gevels. Aan de oostzijde, evenals aan de westzijde een blinde gevel met in de beide hoeken aan zuidzijde een raam. Deze maken deel uit van een zesdelige, gebroken vensterpartij met houten kozijn en granieten onderdorpel over de gehele zuidkant van het gebouwtje.
Hieronder een korte halfronde bakstenen onderbouw, waarvan het linker deel als kwartronde onderbouw doorloopt tot in het water en is voorzien van twee kleine, rechtgesloten vensters.
Het vlakke deel daar rechts van heeft een granieten rand, waaronder een wapen van de stad Leiden en de naam "Rijnzichtbrug" uitgevoerd in terracotta. In een staand tableautje de vermelding "Ao 1932". Tegen deze basis van het huisje een steiger met ducdalven.
Aan de oostzijde van de brug een transformatorhuisje, gebouwd in één opzet met de brug en het brugwachtershuisje.
Opgetrokken vanuit een rechthoekige plattegrond, in met decoratieve uitmetselingen verlevendigde baksteen en voorzien van een met asfaltpapier gedekt zadeldak met uitkragende houten daklijsten. De gevel aan spoorzijde en de noordelijke kopgevel zijn blind. In de naar de weg gekeerde westgevel drie rechtgesloten ijzeren deuren, in de zuidelijke kopgevel één, eveneens rechtgesloten deur onder over alle gevels doorgetrokken betonnen latei en rollaag. In de top van deze kopgevel een staand venster met waterdorpel.
De brug is nog voorzien van de oorspronkelijke, uit de bouwtijd van de brug daterende, aan de granieten delen van borstweringen bevestigde ijzeren lantaarnpalen, alsmede twee stel vierdelige, ijzeren afsluithekken.
Waardering
De Rijnzichtbrug is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als een goed voorbeeld van in een typische interbellumstijl uitgevoerd brugcomplex met esthetische kwaliteiten vanwege de vormgeving en detaillering en vanwege het materiaalgebruik.
De samenstelling uit verschillende, fysiek, visueel en functioneel met elkaar verbonden onderdelen geeft aan het complexje tevens ensemblewaarde.
De brug heeft stedebouwkundige waarde als belangrijke verbinding tussen twee, door het Galgewater gescheiden stadsdelen.
De brug is tevens van belang vanwege de gaafheid en herkenbaarheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Rijnzichtbrug, named after a former nearby country residence, was built in 1932 on the orders of the municipality of Leiden. Parts of this TRAFFIC BRIDGE, situated beside a railway bridge, as well as the accompanying BRIDGE KEEPER'S COTTAGE and the TRANSFORMER COTTAGE are characterized by a distinctive interwar design, related to the architectural style of the Nieuwe Haagse School. The Rijnzichtbrug is a partly movable bridge with five spans over the Galgewater between the Morsweg and the Haagweg. The movable section is a single bascule bridge, the iron superstructure of which was manufactured by the Figee iron foundry in Haarlem. The fixed bridge sections are manufactured from brick and granite, as is the bridge keeper's cottage. A transformer cottage, the original lamp posts and the closing gates also form part of the bridge complex and are likewise protected as national monuments.
Description
Fixed bridge section with brick parapets with granite corner elements and coping stones. Bridge piers likewise composed of brick and granite components. The brick bridge sections are accentuated by decorative brickwork. Four fixed bridge spans with a clearance height of 2.20 m. and spans (3 x 7.65 m. and 1 x 8.00 m.) in the form of reinforced concrete beams, between which steel beams and a double deck, originally wooden. Movable bridge section with iron superstructure comprising free-standing framework bascule uprights with solid sections underneath, lattice balance arms with a heavy lower chord and a closed bascule portal, likewise with lattice infill. Bridge deck with balustrade of iron rods, fixed to the balance arms with rods and to the bascule portal with quadrants. Clearance height and clearance width of the movable bridge section likewise 2.20 m. and 8.00 m. respectively. Connected to the northern fixed section of the bridge, a brick bridge keeper's cottage under an overhanging wooden gutter list and covered with asphalt paper hip-/saddle roof.
Gable at the north side with original wooden door and decorative brickwork patterns. On either side of the door, in line with the drip moulding of the parapets, granite elements. Above the door a lintel, on either side of the door slightly sloping and extended under the roof as a moulding over all facades. On the east side, as well as on the west side a blank facade with on both corners at the south side a window. These form part of a six-part, broken window bay with wooden frame and granite sill spanning the entire south side of the building.
Below this, a short semi-circular brick base, of which the left part continues as a quarter-circular base into the water and is provided with two small, closed windows.
The flat section to the right of this has a granite edge, below which a coat of arms of the city of Leiden and the name "Rijnzichtbrug" executed in terracotta. In a vertical plaque the inscription "Ao 1932". Against this base of the cottage a landing stage with timber dolphins.
On the east side of the bridge a transformer cottage, built as one with the bridge and the bridge keeper's cottage.
Constructed from a rectangular plan, in brick enlivened with decorative brickwork and provided with an asphalt paper-covered saddle roof with overhanging wooden roof mouldings. The facade at the railway side and the northern gable are blank. In the west gable facing the road three closed iron doors, in the southern gable one, likewise closed door under a concrete lintel and roll moulding extending across all facades. In the apex of this gable a vertical window with drip moulding.
The bridge is still provided with the original lamp posts, dating from the construction period of the bridge, fixed to the granite sections of the parapets, as well as two sets of four-part iron closing gates.
Valuation
The Rijnzichtbrug is of general importance for its cultural-historical and architectural-historical value as a fine example of a bridge complex executed in a typical interwar style with aesthetic qualities due to its design and detailing and due to the use of materials.
The composition of various components that are physically, visually and functionally connected with each other also gives the complex ensemble value.
The bridge has urban planning value as an important connection between two districts of the city separated by the Galgewater.
The bridge is also of importance for its intactness and recognizability.
Nearby in the register
- Woonhuis, Haagweg 13Woonhuisunder 1 mi
- Kantoorgebouw, Witte Singel 1Handel en kantoorunder 1 mi
- Schoolgebouw, Noordeinde 2 AOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Kazerne, Weddesteeg 2 CMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.