Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Noordeinde 2 A
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1878 - 1879
- Address
- Noordeinde 2 A, 2311 CD Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16053, 4.48154
- Monument number
- 515133
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig internaat van de Kweekschool voor Zeevaart, gebouwd in 1878-79 in eclectisch neo-renaissancistische trant naar ontwerp van C. Blansjaar en P.C. Lancel. In 1914 werd de Kweekschool voor Zeevaart omgezet in een Opleiding voor leerling-officieren bij de Koninklijke Marine, een opleiding die tot 1922 in Leiden bleef bestaan. Vervolgens werden er tot 1932 kustwacht-soldaten geschoold. Daarna had het gebouw nog diverse militaire en civiele functies. Het in 1885 bij de school opgetrokken ontspanningslokaal is inmiddels gesloopt, evenals het in 1914-1915 gebouwd bijgebouw met gymnastieklokaal. Het borstbeeld van Prins Hendrik, de erevoorzitter van de kweekschool, boven de hoofdentree is in 1879 geplaatst en was een gift van de Leidse burgerij. De oorspronkelijke indeling van het gebouw was voor een belangrijk deel geïnspireerd op de indeling van een schip.
Het markante, vrijstaand bij het Galgewater gesitueerde gebouw maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht.
Omschrijving
Vrijstaand, vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken gebouw met drie bouwlagen onder met tuiles du nord (onderste dakschilden) en zinken roeven (flauw hellende bovenste dakschilden) gedekt mansardedak. Symmetrische gevels van baksteen boven een hardstenen plint, gietijzeren muurankers tussen de vensterbogen en accenten en speklagen van gele baksteen, pleisterwerk en kalkzandsteen bij de begane grond twee omlopende horizontale groeven in het metselwerk. Hoeken van de tweede en de derde bouwlaag gedeeltelijk inspringend. Decoratieve muurankers in de vensterzwikken in alle bouwlagen.
Twee vensterassen brede voorgevel met middenrisaliet, waarin een -gewijzigde- entreepartij onder een rondboog met accenten van gele baksteen en in de boogtrommel een kleurrijk beschilderd reliëf met marine-en scheepvaartattributen, gekruiste Nederlandse vlaggen en oranjewimpels. Aan weerszijden van het middenrisaliet elk vier gevelopeningen per bouwlaag. Op de begane grond getoogde zesruits schuifvensters met geprofileerde wisseldorpels. Pal naast de entree vlakke, rechthoekige natuurstenen platen. Tussen eerste en tweede bouwlaag een geprofileerde cordonlijst en een doorgetrokken, gefrijnde waterdorpel. In het risaliet, aansluitend op de eveneens als piedestal fungerende sluitsteen van de rondboog, een medaillonvormige nis met sluitsteen en een bronzen buste van Prins Hendrik de Zeevaarder, ere- voorzitter van de school. Aan weerszijden van de buste vermelding van de naam van de prins in zandstenen platen. Boven de lijst die tevens de aanzetstenen van de vensterbogen met elkaar verbindt zijn twee scheepsankers diagonaal aan de gevel bevestigd. Aan weerszijden van het risaliet vier zesruits rondboogvensters met sluitsteen. Deze zijn verbonden met het geprofileerde onderste deel van een dubbele cordonlijst. Tussen deze lijstdelen op het risaliet "KWEEKSCHOOL VOOR ZEEVAART" in een gepleisterd veld. Onder de vensters siermetselwerk. Indeling en detaillering van de derde bouwlaag aan weerszijden van het risaliet vrijwel identiek aan die van de tweede bouwlaag.
Gietijzeren roostertjes in het siermetselwerk onder de vensters. Middenrisaliet voorzien van twee rondboogvenster met smal penant. Sluitstenen verbonden met een profiellijst.
Hierboven een fries van consoles die de geprofileerde gootlijst ondersteunen. Siermetselwerk tussen de consoles.
Middenrisaliet bekroond door een boven de gootlijst staande bakstenen lucarne met zadeldak, twee rondboogvensters tussen fronton, hoeklisenen en vleugelstukken met voluten.
Horizontaal deel van de frontonomlijsting onderbroken door een medaillon met een kop in hoog-reliëf. Aan weerszijden van deze gevelbekroning twee houten dakkapellen met met zink beklede wangen, die de oorspronkelijke zinken dakkapelletjes vervingen. Zuidelijke kopgevel als voortzetting van de voorgevel en gekenmerkt door vrijwel identieke detaillering. Links in de plint een stichtingssteen met "E.M.R. Juta. - oud 7 jaren - 3 october 1878". Vier vensters per bouwlaag. De middelste twee gekoppeld en voorzien van gepleisterd, wit geschilderde penanten met afgeschuinde hoeken in de tweede en de derde bouwlaag.
Gepleisterd muurveld binnen de lijsten tussen de verdiepingen met "KWEEKSCHOOL VOOR ZEEVAART". Boven de gootlijst een opgemetselde dakkapel, kleiner dan die aan de voorzijde en voorzien van één segmentboogvormig venster met sluitsteen, obelisken op de vleugelstukken, geprofileerde houten daklijst en wangen van wit geschilderde, gepleisterde baksteen. Vrijwel symmetrische, plintloze achtergevel met middenrisaliet en vensters als die in de andere gevels. Op de begane grond van het risaliet een getoogde entreepartij met dubbele deur, op de eerste verdieping een dubbele deur met zesruitsramen, geprofileerd kalf en korfboogvormig bovenlicht met traceringen, en op de tweede verdieping twee rondboogvensters.
Op de begane grond links van het risaliet van links naar rechts: een getoogd venster, een dubbele deur onder een getoogd tweeruits bovenlicht, een identiek tweede venster en een eveneens identieke tweede dubbele deur. Rechts van het risaliet van links naar rechts: een dubbele deur en drie vensters, eveneens alle getoogd. De vijf dakkapellen met openslaande ramen zijn als de vier boven de voorgevel, alleen de middelste is iets groter. De noordelijke kopgevel is vrijwel identiek aan de zuidelijke kopgevel,doch voorzien van twee boven hardstenen drempels staande gekoppelde deuren met getoogde tweeruits bovenlichten en een houten tussenstijl op hardstenen neut.
Waardering
Laat-negentiende eeuws voormalig internaatsgebouw van de kweekschool voor Zeevaart, van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als uitwendig gaaf bewaard en representatief voorbeeld van een eclectisch-neo-renaissancistisch onderwijsgebouw met rijke, naar oorspronkelijke functie verwijzende detaillering, waaronder de boogvulling met zeevaartattributen en de portret buste van Prins Hendrik de Zeevaarder.
Tevens van belang wegens situationele waarde wegens de beeldbepalende situering aan een plein en aan het Galgewater.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former boarding school of the Naval Training School, built in 1878-79 in an eclectic neo-Renaissance style according to designs by C. Blansjaar and P.C. Lancel. In 1914 the Naval Training School was converted into a Training for officer cadets in the Royal Navy, a training that remained in Leiden until 1922. Subsequently, coast guard soldiers were trained there until 1932. After that the building served various military and civilian functions. The recreation hall constructed at the school in 1885 has since been demolished, as has the annex with gymnastics hall built in 1914-1915. The bust of Prince Hendrik, the honorary chairman of the training school, above the main entrance was placed in 1879 and was a gift from the Leiden citizenry. The original layout of the building was to an important extent inspired by the layout of a ship.
The striking, detached building situated at the Galgewater forms part of the protected townscape.
Description
Detached building rising from a rectangular ground plan with three storeys, covered with a mansard roof topped with tuiles du nord (lower roof tiles) and zinc gutters (gently sloping upper roof tiles). Symmetrical facades of brick above a limestone plinth, cast-iron wall anchors between the window arches and accents and string courses of yellow brick, plasterwork and calcium-silicate brick; at ground level two continuous horizontal grooves in the masonry. Corners of the second and third storey partially recessed. Decorative wall anchors in the window spandrels in all storeys.
Front facade two window bays wide with central risalit, containing a -modified- entrance section beneath a round arch with accents of yellow brick and in the arch drum a brightly painted relief with maritime and seafaring attributes, crossed Dutch flags and orange pennants. On either side of the central risalit each four facade openings per storey. At ground level arcaded six-pane sash windows with moulded mullion sills. Immediately next to the entrance flat, rectangular natural stone slabs. Between first and second storey a moulded cordon string and a continuous, fretted drip moulding. In the risalit, adjoining the keystone of the round arch which also functions as a pedestal, a medallion-shaped niche with keystone and a bronze bust of Prince Hendrik the Seafarer, honorary chairman of the school. On either side of the bust the name of the prince inscribed on sandstone tablets. Above the string which also connects the springer stones of the window arches together are two ship's anchors diagonally attached to the facade. On either side of the risalit four six-pane round arch windows with keystones. These are connected with the moulded lower part of a double cordon string. Between these string elements on the risalit "NAVAL TRAINING SCHOOL" in a plastered field. Beneath the windows decorative brickwork. Layout and detailing of the third storey on either side of the risalit virtually identical to that of the second storey.
Cast-iron grilles in the decorative brickwork beneath the windows. Central risalit provided with two round arch windows with narrow pendant. Keystones connected with a moulding.
Above this a frieze of corbels supporting the moulded gutter line. Decorative brickwork between the corbels.
Central risalit crowned by a brick dormer with gabled roof standing above the gutter line, two round arch windows between pediment, corner pilasters and wing pieces with volutes.
Horizontal part of the pediment framing interrupted by a medallion with a head in high relief. On either side of this gable crown two wooden roof dormers with zinc-clad cheeks, which replaced the original zinc roof dormers. Southern end gable as a continuation of the front facade and characterised by virtually identical detailing. In the plinth on the left a foundation stone with "E.M.R. Juta. - aged 7 years - 3 October 1878". Four windows per storey. The middle two coupled and provided with plastered, white-painted pendants with bevelled corners in the second and third storeys.
Plastered wall field within the strings between the storeys with "NAVAL TRAINING SCHOOL". Above the gutter line a built-up roof dormer, smaller than those at the front and provided with one segmental arch window with keystone, obelisks on the wing pieces, moulded wooden roof edge and cheeks of white-painted, plastered brick. Almost symmetrical, plintless rear facade with central risalit and windows as those in the other facades. At ground level of the risalit an arcaded entrance section with double door, on the first floor a double door with six-pane lights, moulded calf and basket arch-shaped fanlight with tracery, and on the second floor two round arch windows.
At ground level to the left of the risalit from left to right: an arcaded window, a double door beneath an arcaded two-pane fanlight, an identical second window and an equally identical second double door. To the right of the risalit from left to right: a double door and three windows, equally all arcaded. The five roof dormers with opening lights are like the four above the front, only the middle one is slightly larger. The northern end gable is virtually identical to the southern end gable, but provided with two coupled doors standing above limestone thresholds with arcaded two-pane fanlights and a wooden mullion on a limestone base.
Valuation
Late 19th-century former boarding school building of the Naval Training School, of general importance on account of cultural and architectural-historical value as externally well-preserved and representative example of an eclectic neo-Renaissance educational building with rich detailing referring to the original function, including the arch filling with seafaring attributes and the portrait bust of Prince Hendrik the Seafarer.
Likewise of importance on account of situational value due to its image-determining location at a square and at the Galgewater.
Nearby in the register
- Kazerne, Weddesteeg 2 CMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Noordeinde 4Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Noordeinde 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Noordeinde 20Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.