Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Geeresteinselaan bij 55
Woudenberg, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1835
- Address
- Geeresteinselaan bij 55, 3931 JB Woudenberg
- Place
- Woudenberg
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08990, 5.41030
- Part of complex
- 514930
- Monument number
- 514933
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Geerestein. Binnen de oost-west gerichte lanenstructuur, die de gerende kavelvorm omsluit, ligt de aanleg in landschapsstijl die na 1835 is gerealiseerd (zie situatietekening uit 1843). Aan de overzijde van de Geeresteinselaan loopt een zichtlaan in oostelijke richting waarlangs een kleine rechthoekige overtuin is gesitueerd. De toegangslaan wordt gevormd door de langs het huis lopende Geeresteinselaan aangelegd als centrale as of ontginningsbasis vanuit Woudenberg. De westzijde van de buitenplaats wordt begrensd door de waterloop De Grift, die zorgde voor afvoer van het overtollig water van de ontginningen. Langs de Grift loopt een gebogen laan. De formele structuur van de aanleg, zie militaire kaart uit ca.1790 en de kadastrale kaart uit 1827/1830, bestond uit twee rechthoekige eilanden die het huis en bouwhuizen flankeerden, een Grand Canal naar het westen en een zichtlaan naar het oosten. Deze elementen zijn, op het grachtenstelsel na, gaaf bewaard gebleven. Van de omgrachting is alleen de oostgracht en de omgrachting rond drie zijden van het noordelijke eiland nog aanwezig, waarvan de oevers een natuurlijk verloop kregen. In het midden van het noordelijke eiland lag een kom, deze is verdwenen; de kom in de overtuin is in landschapsstijl is vergraven. Het centrale element in aanleg wordt gevormd door het loodrecht op de achtergevel van het huis staande Grand Canal, een der grootsten in Nederland, die zicht biedt op de Woudenbergsche Grift. Deze waterallee is waarschijnlijk aan het einde van de 18de eeuw aangelegd en als formeel onderdeel in de aanleg in landschapsstijl opgenomen. Het formele karakter wordt benadrukt door de laanbeplanting aan weerszijden (deels niet meer aanwezig). Het aan weerszijden van het Grand Canal gelegen Engelse landschapspark wordt bepaald door een afwisselende structuur van loofbos en wei- en bouwlanden doorkruist door een gebogen lanenstelsel (zie anonieme kaart 1843, collectie huis Geerestein). Bij de aanleg zijn de rechte vakken van de 18de-eeuwse indeling behouden. De rondwandeling wordt gemarkeerd door pittoreske bouwsels in verschillende stijlen, zoals het stalgebouw met tempelfront, het kinderhuisje in chaletstijl en de toren in neogotische stijl. Het zwaartepunt van de aanleg ligt in de westhoek van het park en wordt gevormd door het ovaalvormige weiland voor de boerderij Griftpark die als 'point de vue' functioneert. Rond het huis is gebruik gemaakt van vloeiende terreinglooiingen en aanplant van boomgroepen. Aan weerszijden van de oprijlaan tot het voorplein liggen twee natuurstenen vazen, die thans dienst doen als schampstenen, maar oorspronkelijk deel uit maakten van de bekroning van het attiek. In de 18de eeuw kreeg het voorplein door de bouw van de bouwhuizen een monumentaal aanzicht, zoals de huidige verschijningsvorm nog is. De nieuwe inrichting van het voorplein met nieuwe beplantingselementen en een nieuw hek zijn niet beschermingswaardig. Ten zuiden van het huis heeft de ronde weide partij plaats gemaakt voor een parkeerterrein en is een recht pad aangelegd als doorsteek naar het kantoor Nieuw Geerestein; toch is het karakter met gebogen lijnen en de zichtas over de weide op het kinderhuisje 'Heiligerlee' behouden. Tegenover het huis aan de overzijde van de Geeresteinselaan ligt een overtuin met vijverpartij in landschapsstijl toegankelijk via de reeds genoemde zichtlaan geflankeerd door twee hekpijlers. De laan loopt met een knik door de weilanden, aan de noordzijde van een bosstrook voorzien, eindigend bij het voormalige kasteel Groenwoude aan de Ekris.
Waardering
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Geerestein van algemeen belang:
- vanwege de gaaf bewaarde middeleeuwse gerende kavelstructuur;
- als representatief voorbeeld van een in structuur gaaf bewaarde 19de-eeuwse aanleg in Engelse landschapsstijl opgeluisterd met pittoreske bouwsels, die als 'point de vue' dienen;
- vanwege de gaaf bewaarde elementen uit de oorspronkelijke 18de-eeuwse formele aanleg zoals het lanenpatroon, een deel van het grachtenstelsel en het zeer grote Grand Canal;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Geerestein. Within the east-west directed lane structure, which encloses the elongated plot shape, lies the landscape-style layout which was realised after 1835 (see situational drawing from 1843). On the other side of the Geeresteinselaan runs a sight lane in an easterly direction along which a small rectangular formal garden is situated. The approach lane is formed by the Geeresteinselaan running along the house, laid out as a central axis or development basis from Woudenberg. The west side of the estate is bounded by the watercourse De Grift, which provided for drainage of surplus water from the developments. Along the Grift runs a curved lane. The formal structure of the layout, see military map from circa 1790 and the cadastral map from 1827/1830, consisted of two rectangular islands flanking the house and farm buildings, a Grand Canal towards the west and a sight lane towards the east. These elements are, except for the moat system, well preserved. Of the moat only the east moat and the moat around three sides of the northern island are still present, the banks of which have taken on a natural course. In the middle of the northern island lay a pool, this has disappeared; the pool in the formal garden has been enlarged in landscape style. The central element in the layout is formed by the Grand Canal standing at right angles to the rear facade of the house, one of the largest in the Netherlands, which offers a view of the Woudenbergsche Grift. This water avenue was probably laid out at the end of the 18th century and incorporated as a formal element in the landscape-style layout. The formal character is emphasised by the avenue planting on either side (partly no longer present). The English landscape park situated on either side of the Grand Canal is determined by an alternating structure of deciduous woodland and meadow and cultivated lands crossed by a curved lane system (see anonymous map 1843, Geerestein house collection). In the layout the straight sections of the 18th-century division have been retained. The circuit walk is marked by picturesque buildings in different styles, such as the farm building with temple front, the children's house in chalet style and the tower in neo-Gothic style. The focal point of the layout lies in the west corner of the park and is formed by the oval-shaped meadow in front of the farmhouse Griftpark which functions as a point de vue. Around the house use has been made of flowing terrain gradients and groups of trees. On either side of the approach drive to the forecourt are two natural stone vases, which now serve as rubbing stones but originally formed part of the crowning of the attic. In the 18th century the forecourt acquired a monumental appearance through the construction of the farm buildings, as its present appearance still is. The new arrangement of the forecourt with new planting elements and a new gate are not worthy of protection. To the south of the house the round meadow area has given way to a car park and a straight path has been laid out as a passage to the office Nieuw Geerestein; nevertheless the character with curved lines and the sight axis over the meadow to the children's house 'Heiligerlee' has been retained. Opposite the house on the other side of the Geeresteinselaan lies a formal garden with pool area in landscape style accessible via the aforementioned sight lane flanked by two gate piers. The lane runs with a bend through the meadows, on the north side provided with a strip of woodland, ending at the former castle Groenwoude on the Ekris.
Valuation
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Geerestein of general importance:
- because of the well-preserved medieval elongated plot structure;
- as a representative example of a 19th-century layout in English landscape style well-preserved in structure, embellished with picturesque buildings which serve as point de vue;
- because of the well-preserved elements from the original 18th-century formal layout such as the lane pattern, part of the moat system and the very large Grand Canal;
- because of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Stalgebouw(L), Geeresteinselaan 55 ABijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Geeresteinselaan 55Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- GeeresteinKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Bouwhuis, Geeresteinselaan 59Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.