Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pastorie(F), Kerkbuurt 22
Wergea, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1860 - 1862
- Address
- Kerkbuurt 22, 9005 PB Wergea (Leeuwarden 21)
- Place
- Wergea
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.15182, 5.84878
- Part of complex
- 514863
- Monument number
- 514865
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De PASTORIE in Eclectische trant is gebouwd tussen 1860 en 1862, gelijktijdige met de kerk; zij is ermee verbonden door een tussenlid, vermoedelijk vroeger een koetshuis. Het ontwerp van de pastorie is mogelijk van H.J. Wennekers, broer van de pastoor. Het grondwerk voor de pastorie werd uitgevoerd door G.A. Heidstra uit Heerenveen terwijl Joh. Arends uit Dronrijp de aannemer van de bouw van de pastorie was. Wegens voortijdig overlijden van de laatstgenoemde werd de bouw voltooid door een aannemer uit Marssum. Aan de zuidzijde van de pastorie is een gemetselde TUINMUUR met porte-brisée naar de ruime pastorietuin. In 1939 is de kerk gerestaureerd en mogelijkerwijs werden pastorie en tussenlid omstreeks 1950 verbouwd. De pastorie werd aan de achterzijde voorzien van grote vensterramen en het tussenlid werd vergroot en voorzien van een nieuwe voorgevel. Ondanks de verschraling in de detaillering van het exterieur (onder meer: verwijdering balkon, wijziging achtergevel en tussenlid) is het gebouw als essentieel onderdeel van het totale complex en de aanwezigheid van oorspronkelijke kamer-interieurs dermate van belang dat een bescherming van rijkswege gewettigd is.
Omschrijving
De pastorie heeft een nagenoeg vierkante plattegrond. Zij is opgetrokken in bruine baksteen in kruisverband met knipvoeg, onder een U-vormig kapplan met zakgoot aan de achterzijde; op drie nokhoeken staat een schoorsteen. De dakschilden zijn belegd met zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen, gesmoorde Friese pannen en gesmoorde holle pannen. De gevels zijn horizontaal geleed door een gepleisterde plint en een brede houten gevellijst waarin enkele mezzanino-vensters, telkens boven de ramen in de gevelwand. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld, waarbij het accent op het middendeel valt, dat anderhalve steen risaleert en doorloopt in een dakkapel; op de hoeken van het bouwblok hoeklisenen met spiegelvlakken. In het middenrisaliet is een inpandige portiek tussen kolossale lisenen; aan weerszijden van het portiek een zes-ruits schuifvenster onder een architraaf; in de gevellijst een tweelichts mezzanino-venster. Het portiek heeft een tweetreeds hardstenen stoep en een omlijsting met wenkbrauwboog met een kuif. De toegang is een porte-brisée met een gietijzeren levensboom in het bovenlicht; de deurpanelen hebben geëtste glasruiten. De lichtopening in de dakkapel heeft een geprofileerde omlijsting met een wenkbrauwboog, een kuif en acroteria. De noordelijke zijgevel is gedeeltelijk oversneden door een verbinding tussen pastorie en kerk. In deze gevel zitten twee zes-ruits schuifvensters onder een anderhalfsteens streklaag. In de zuidelijke zijgevel zit onder meer een zes-ruits schuifraam onder een anderhalfsteens streklaag.
Op de hoek van de zuidgevel begint een TUINMUUR, bestaande uit steens metselwerk en afgedekt met een ezelsrug op een bloklijst. In de segmentboog met streklaag is een porte-brisée. Achter de pastorie ligt een moes- en wandeltuin met bolle grasperken. De indeling van het INTERIEUR van de pastorie is oorspronkelijk gebleven en bestaat uit een centrale gang met voorkamers aan weerszijden: aan de rechterzijde kamers-en-suite, linksachter een keuken en een trap naar de zolder. Tot de waardevolle interieur-onderdelen behoren onder meer de beide voorkamers, de gang en de trap. In de linker voorkamer een stucplafond met florale sjabloonbeschildering, gehoute binnenluiken, een natuurstenen schoorsteenmantel en een boezem tussen pilasters. In de rechter voorkamer een stucplafond met midden- en hoekornamenten met kandelaber-motieven; een zwart marmeren schoorsteenmantel met een boezem tussen pilasters, binnenluiken.
Waardering
De pastorie en tuinmuur gebouwd in Eclectische trant tussen 1860 en 1862, mogelijk ontworpen door H.J. Wennekers, is van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een kerkelijke ontwikkeling, namelijk als exponent van de vrijheid van godsdienst en het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland,
- vanwege de bijzondere ornamentiek van met name het interieur van de pastorie,
- als functioneel onderdeel van het totale complex,
- vanwege de bijzondere samenhang met, en als beeldondersteunend element in, het complex,
- vanwege de redelijke kwaliteit van de bebouwing en de historisch ruimtelijke relatie met tuin en begraafplaats,
- vanwege de redelijke mate van architectonische gaafheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The PARSONAGE in Eclectic style was built between 1860 and 1862, simultaneously with the church; it is connected to it by an intermediate section, presumably formerly a coach house. The design of the parsonage is possibly by H.J. Wennekers, brother of the parish priest. The groundwork for the parsonage was carried out by G.A. Heidstra from Heerenveen while Joh. Arends from Dronrijp was the contractor for the construction of the parsonage. Due to the premature death of the latter, the construction was completed by a contractor from Marssum. On the south side of the parsonage is a GARDEN WALL built of masonry with a porte-brisée towards the spacious parsonage garden. In 1939 the church was restored and possibly the parsonage and intermediate section were renovated around 1950. The parsonage was provided with large window frames on the rear and the intermediate section was enlarged and given a new front facade. Despite the impoverishment in the detailing of the exterior (including: removal of balcony, alteration of rear facade and intermediate section), the building as an essential part of the total complex and the presence of original room interiors is of such importance that protection at national level is justified.
Description
The parsonage has an almost square floor plan. It is constructed in brown brick in English bond with cut mortar joints, under a U-shaped roof plan with a valley gutter on the rear; on three roof corners stands a chimney. The roof tiles are covered with black glazed corrugated Frisian tiles, smoored Frisian tiles and smoored hollow tiles. The facades are articulated horizontally by a plastered plinth and a broad wooden cornice which contains several mezzanine windows, each above the windows in the facade wall. The front facade is symmetrically arranged, with emphasis on the central section, which projects one and a half brick depths and continues into a roof dormer; at the corners of the building block corner strips with mirror panels. In the central projection is an inset porch between colossal strips; on either side of the porch a six-pane sash window under an architrave; in the cornice a two-light mezzanine window. The porch has a two-step stone step and a surround with eyebrow arch and a hood. The entrance is a porte-brisée with a cast-iron tree of life in the fanlight; the door panels have etched glass panes. The light opening in the roof dormer has a moulded surround with an eyebrow arch, a hood and acroteria. The northern side facade is partially obscured by a connection between parsonage and church. In this facade are two six-pane sash windows under a one-and-a-half brick course. In the southern side facade is among other things a six-pane sash window under a one-and-a-half brick course.
At the corner of the south facade begins a GARDEN WALL, consisting of brick masonry and topped with a saddle roof on a block moulding. In the segmental arch with course is a porte-brisée. Behind the parsonage lies a kitchen garden and walking garden with convex grass beds. The layout of the INTERIOR of the parsonage has remained original and consists of a central corridor with front rooms on either side: on the right side rooms-en-suite, on the left rear a kitchen and stairs to the attic. Among the valuable interior components are in particular the two front rooms, the corridor and the stairs. In the left front room a stucco ceiling with floral stencilled decoration, wooden interior shutters, a stone fireplace mantel and an overmantel between pilasters. In the right front room a stucco ceiling with central and corner ornaments with candelabrum motifs; a black marble fireplace mantel with an overmantel between pilasters, interior shutters.
Evaluation
The parsonage and garden wall built in Eclectic style between 1860 and 1862, possibly designed by H.J. Wennekers, is of general cultural and architectural-historical importance:
- as a special expression of an ecclesiastical development, namely as an exponent of freedom of religion and the restoration of the episcopal hierarchy in the Netherlands,
- because of the special ornamentation of in particular the interior of the parsonage,
- as a functional component of the total complex,
- because of the special coherence with, and as an image-supporting element in, the complex,
- because of the reasonable quality of the building and the historically spatial relationship with garden and cemetery,
- because of the reasonable degree of architectural integrity.
Nearby in the register
- Sint MartinusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kruisbeeld (H), Kerkbuurt 24 aBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Pastorie(F), Grote Buren 1Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Gele Eker 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.