Rijksmonumentenregister · Netherlands
Welgelegen
Akkrum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Function
- Bejaardenwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1929 - 1930
- Address
- Heechein 5, 8491 EL Akkrum (Heerenveen 21) (and others)
- Place
- Akkrum
- Municipality
- Heerenveen
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.04981, 5.83220
- Part of complex
- 514860
- Monument number
- 514861
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 8 Heerenveen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONGEBOUW Welgelegen uit 1927-1929, behorende tot het complex van die naam dat bij testament werd gesticht door Suster van der Vegt (? - 1924). Het gebouw in Interbellum-architectuur met lichte verwijzing naar een versoberd Expressionisme naar ontwerp uit van architect SF. Hoekstra uit Akkrum, vormt het hoofdobject van het complex.
Omschrijving
Symmetrisch ontworpen verdiepingloos gebouw op langgerekte plattegrond onder overstekend schilddak met rode verbeterde Hollandse pan en bestaande uit een licht uitspringende meerhoekige middenpartij onder schilddak met schoorsteen en halfronde daklichten; aan weerszijden iets naar de tuin gebogen vleugels, elk met vijf (gedeeltelijk onderkelderde?) woningen. Opgaand muurwerk van roodbruine baksteen in Noors verband met een rollaag als beëindiging van de plint. In de middenpartij een doorgang onder balkenplafond; in de gevelopeningen een betonlatei; bevloering van dubbel hardgebakken grijze tegels. De doorgang is onderbroken door een houten tochtdeur met zijlichten. In de zijwand is een gedenksteen aangebracht ter herinnering aan het eerste bestuur van de Stichting Welgelegen met het opschrift: WELGELEGEN Gesticht door Mej: S. R. van der Vegt. 1924. Jac: Bleeker. voorz: J.E. de Jong secr: penn: Regenten: H.C. van Slooten. Dr. J.A. van der Sluis. Nanne. Ottema. Gebouwd in 1928. De ruimten aan weerszijden van de doorgang zijn ontworpen als verdiepte brandstoffenbergplaats met ruimte voor de centrale verwarmingsinstallatie respectievelijk werkplaats voor de tuinman. Een deur met bovenlicht geeft toegang; een trap in een van de ruimten leidt naar zolder. De vleugels aan tuinzijde zijn regelmatig ingedeeld door ramen met boven- en zijlichten (woonkamers) en stolpramen (slaapkamers); de eerste zijn niet meer geheel oorspronkelijk; de laatste hebben de oorspronkelijke roedeverdeling behouden. De vormgeving van de gevels aan achterzijde is levendiger: variatie in metselverbanden in de gevelvlakken tussen de even terug liggende raamportieken, lichtopeningen van verschillende grootte voor keuken, wc en hok. Alle ramen hebben nog de oorspronkelijke roedeverdeling. De portieken met gemetselde stoep, voordeur met achtruits glaspaneel en aan weerszijden vierruits zijlicht. In het dakschild aan achterzijde dakkapellen waartussen een gemetselde schoorsteen. Uitzondering hierop vormen de woningen naast de middenpartij en die aan de uiteinden van de vleugel, welke ook in het kopse dakschild een dakkapel hebben. INTERIEUR. De interieurs van de woningen zijn uniform en grotendeels oorspronkelijk; de detaillering eveneens. Centrale 'verkeersruimte' is de hal van waaruit alle ruimten te bereiken zijn: toilet, steektrap met bordes naar zolder, keuken, hok en woon- en slaapkamer. De deuren naar de slaap- en woonkamer zijn overhoeks geplaatst; een deel van de deuren met opgelegd paneel heeft nog de oorspronkelijke palmhouten deurkrukken. De bevloering bestaat uit dubbel hardgebakken tegels in zwart-wit blokpatroon. De lambrisering van de gang betegeld (iriserend glazuur) en met een zwart lijstje. In de slaapkamer van oudsher een vaste wastafel en een kastenwand met doorgang naar de woonkamer. In elke woning een ventilatiesysteem. De ongelede zolder met verbeterd Hollandse spant in combinatie met een hangwerk, is vanuit de werkplaats van de tuinman bereikbaar via een vaste trap met eenvoudige houten balustrade.
Waardering
WOONGEBOUW Welgelegen uit 1927-1929 van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de ouderdom;
- vanwege de ontstaans- en gebruiksgeschiedenis;
- als hoofdobject van een architectonisch en tuinarchitectonisch waardevol complex;
- als late uitdrukking van een historische traditie, namelijk de stichting van liefdadigheidinstellingen door vermogende personen;
- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling, namelijk een woongebouw (tehuis) met individuele woningen;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege het belang van het ontwerp voor het oeuvre van architect SF. Hoekstra;
- vanwege de betekenis voor de architectuur en de bouwtechniek door respectievelijk de toepassing van overhoeks geplaatste deuren in de woningen en een ventilatiesysteem;
- vanwege de hoge mate van architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het interieur;
- vanwege de bijzondere samenhang tussen het woongebouw en de tuin;
- vanwege de aanwezigheid in het dorp Akkrum van twee vergelijkbare instellingen op korte afstand van elkaar met elk een bijzondere tuinaanleg;
- vanwege de bijzondere betekenis van het gebouw voor het aanzien van het centrum van het dorp Akkrum.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENTIAL BUILDING Welgelegen from 1927-1929, belonging to the complex of that name which was established by will by Sister van der Vegt (? - 1924). The building in Interwar architecture with a light reference to a restrained Expressionism designed by architect S.F. Hoekstra from Akkrum, forms the main object of the complex.
Description
Symmetrically designed single-storey building on an elongated floor plan under an overhanging hipped roof with red improved Dutch tiles and consisting of a slightly projecting polygonal central section under a hipped roof with chimney and semi-circular roof lights; on either side wings slightly curved towards the garden, each with five (partially underbuilt?) dwellings. Facing masonry of reddish-brown brick in Norwegian bond with a bead course as termination of the plinth. In the central section a passage under a beam ceiling; in the facade openings a concrete lintel; flooring of double hardburnt grey tiles. The passage is interrupted by a wooden draught door with side lights. In the side wall is a commemorative stone affixed in remembrance of the first board of the Welgelegen Foundation with the inscription: WELGELEGEN Founded by Miss S. R. van der Vegt. 1924. Jac: Bleeker. chairman: J.E. de Jong secretary: treasurer: Trustees: H.C. van Slooten. Dr. J.A. van der Sluis. Nanne Ottema. Built in 1928. The spaces on either side of the passage are designed as depressed fuel storage area with space for the central heating installation and workshop for the gardener respectively. A door with fanlight provides access; a staircase in one of the spaces leads to the loft. The wings on the garden side are regularly divided by windows with upper and side lights (living rooms) and spout-frame windows (bedrooms); the former are no longer entirely original; the latter have retained the original glazing bars. The design of the rear facades is more lively: variation in bond patterns in the facade surfaces between the recessed window porches, light openings of different sizes for kitchen, toilet and shed. All windows still have the original glazing bars. The porches with brick stoep, front door with four-pane glass panel and on either side four-pane side lights. In the roof slope on the rear facade dormers between which a brick chimney. An exception to this are the dwellings next to the central section and those at the ends of the wing, which also have a dormer in the gable slope. INTERIOR. The interiors of the dwellings are uniform and largely original; the detailing likewise. The central 'circulation space' is the hall from which all rooms are accessible: toilet, straight staircase with landing to the loft, kitchen, shed and living and bedroom. The doors to the bedroom and living room are placed diagonally opposite; some of the doors with applied panel still have the original palmwood door handles. The flooring consists of double hardburnt tiles in a black and white block pattern. The wall panelling of the hallway is tiled (iridescent glaze) and with a black moulding. In the bedroom from old there is a fixed washbasin and a cupboard wall with passage to the living room. In each dwelling a ventilation system. The unjointed loft with improved Dutch collar tie combined with a hanging structure is accessible from the gardener's workshop via a fixed staircase with simple wooden balustrade.
Valuation
RESIDENTIAL BUILDING Welgelegen from 1927-1929 of general cultural- and architectural-historical importance:
- owing to its age;
- owing to its origins and use history;
- as the main object of an architecturally and garden-architecturally valuable complex;
- as a late expression of a historical tradition, namely the establishment of charitable institutions by wealthy persons;
- as a special expression of a typological development, namely a residential building (home) with individual dwellings;
- owing to the high-quality aesthetic quality of the design;
- owing to the importance of the design for the oeuvre of architect S.F. Hoekstra;
- owing to the significance for architecture and building technique through respectively the application of diagonally placed doors in the dwellings and a ventilation system;
- owing to the high degree of architectural integrity of the exterior;
- owing to the high degree of integrity of the interior;
- owing to the special coherence between the residential building and the garden;
- owing to the presence in the village of Akkrum of two comparable institutions in close proximity to each other, each with a special garden layout;
- owing to the special significance of the building for the appearance of the centre of the village of Akkrum.
Nearby in the register
- Zonnewijzer, Heechein bij 5Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- WelgelegenTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinmuur, Heechein bij 5Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinkoepel, Heechein bij 5Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.