Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Duinlustweg 16
Zandvoort,Overveen, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880
- Address
- Duinlustweg 16, 2051 AA Overveen (Zandvoort,Bloemendaal 27)
- Place
- Zandvoort,Overveen
- Municipality
- Zandvoort,Bloemendaal
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38664, 4.59313
- Part of complex
- 514779
- Monument number
- 514780
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Het terrein bij Duinlust bestaat uit twee delen. Het hoge duingebied, "de bovenplaats", aan de noordwestzijde dat tot de aanleg in de jaren 1880 in gebruik was als zanderij. Voor deze activiteit werd dan ook de Zanderijvaart gegraven. Het hoogste duin alhier werd aangeduid als "de Berg". Het zuidoostelijke deel , de "benedenplaats" is laag gelegen en hier bevinden zich de sier- en nutsgronden. De aanleg bij het eerste huis Duinlust uit de periode 1814-1820 is bescheiden van opzet geweest. Bij het huis bevond zich behalve een klein siergedeelte ook nutsgronden met aardappel- en bouwland. De sieraanleg is ongetwijfeld ook al in landschappelijke stijl gerealiseerd, maar veel is hiervan niet gehandhaafd. Wel resteert de oranjerie uit deze periode. De stallen ten zuiden van de oprijlaan bleven aanvankelijk gehandhaafd. In 1939 zijn deze afgebroken en nog omstreeks 1960 werd de iepenlaan die naar de stallen leidde geheel gerooid. Even voordat het nieuwe huis Duinlust gebouwd is, werd over het terrein aan de westzijde de spoorlijn Haarlem-Zandvoort aangelegd. Bij het nieuwe huis uit 1882 werd door E.C.A. Petzold een tuinaanleg gerealiseerd. Het lage deel is in een weidse, schilderachtige landschappelijke stijl aangelegd. Opmerkelijk is dat een waterpartij hierbij ontbreekt. Vanaf de ingangspartij aan de Duinlustweg leidt een gebogen laan naar de hoofdingang, waarvoor een rond gazon met omgaande laan ligt. De aanleg aan weerszijde van de laan is nagenoeg verdwenen. Verder ten zuidenoosten en zuidwesten van het huis een aanleg van onregelmatig gevormde gazons omzoomd door schilderachtige boomgroepen. Oorspronkelijk waren er twee zichtassen. De zuidwestelijke, gericht op Kraantje Lek is dichtgegroeid. De zuidoostelijke as bestaat nog en biedt een ver uitzicht naar Elswout, dat evenals Duinlust in het bezit van de familie Van der Vliet-Borski was. Deze as wordt in verband gebracht met het zogeheten klaverstuk op Elswout. De oorspronkelijk aangelegde bloemperken en de rozentuin zijn verdwenen. De moestuin met bloemisterij, boomgaard en kassen werd aan de overzijde van de Duinlustweg, toen nog Dodeweg geheten, gesitueerd. Deze tuinen werden geheel ommuurd. De muur is inmiddels verdwenen, maar de open ruimte als zodanig is nog steeds goed herkenbaar. De opstallen die zich hier thans bevinden vallen buiten de bescherming. In de tuin werden "nutsvoorzieningen"aangelegd zoals de ijskelder, het waterbassin dat het hydraulische liftsysteem in het huis van de nodige druk voorzag en later het elektriciteitshuisje. Een tweede fundament van een koepel of muziektent is te vinden even ten zuiden van het voetbalveld. Oorspronkelijk bevonden zich drie koepels op het terrein. In 1912 werd even voorbij de portierswoning nog een garage en een chauffeurswoning gebouwd. In tegenstelling tot het meer gecultiveerde deel rondom het huis werd het achterliggende duingebied "woest" gehouden. De zandgrond werd beplant met een groot aantal dennen. Hierin werd een structuur van wandelpaden aangelegd. Na de tweede wereldoorlog werd het Rijk huurder van Duinlust en vervolgens werd het Centraal Instituut voor de Opleiding van Sportleiders (CIOS) erin gevestigd. Ten behoeve van deze functie werden in de tuin een 400m. baan en een voetbalveld aangelegd. Twee nieuwe gebouwen verrezen één direct ten noordwesten van het hoofdgebouw en een tweede op het voormalige fazantenweitje ten oosten van het hoofdgebouw. Deze gebouwen vallen buiten de bescherming. In 1999 is het huis met de grond in de directe omgeving verkocht aan een projectontwikkelaar. Het Cios zal het pand verlaten. De toekomstige bestemming is nog onbekend.
Waardering
De historische park en tuinaanleg is van algemeen belang uit cultuurhistorisch oogpunt en de geschiedenis van de tuinarchitectuur en voorts
- vanwege zijn plaats in het oeuvre van E C.A. Petzold
- vanwege de belangrijke visuele relatie tot het naastgelegen Elswout.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The grounds at Duinlust consist of two parts. The high dune area, "the upper site", on the north-west side which until development in the 1880s was in use as a sand extraction site. For this activity the Zanderijvaart was dug. The highest dune here was referred to as "de Berg". The south-eastern part, the "lower site" is low-lying and here are situated the ornamental and utility grounds. The layout at the first house Duinlust from the period 1814-1820 was modest in conception. At the house there was, besides a small ornamental section, also utility grounds with potato and arable land. The ornamental layout was undoubtedly also realised in landscape style from the outset, but much of this has not been retained. What does remain is the orangery from this period. The stables to the south of the drive were initially retained. In 1939 these were demolished and around 1960 the elm avenue that led to the stables was entirely grubbed up. Just before the new house Duinlust was built, the railway line Haarlem-Zandvoort was laid across the grounds on the west side. At the new house from 1882 a garden layout was realised by E.C.A. Petzold. The low part was laid out in a spacious, picturesque landscape style. Noteworthy is that a water feature is absent from this. From the entrance area on the Duinlustweg a curved avenue leads to the main entrance, in front of which lies a circular lawn with surrounding avenue. The layout on either side of the avenue has almost entirely disappeared. Further to the south-east and south-west of the house a layout of irregularly shaped lawns edged by picturesque groups of trees. Originally there were two sight lines. The south-western one, directed at Kraantje Lek has become overgrown. The south-eastern axis still exists and offers a far view towards Elswout, which like Duinlust was in the possession of the Van der Vliet-Borski family. This axis is associated with the so-called clover piece at Elswout. The originally laid out flower beds and rose garden have disappeared. The vegetable garden with floristry, orchard and greenhouses was situated on the far side of the Duinlustweg, then still called Dodeweg. These gardens were entirely walled. The wall has since disappeared, but the open space as such is still clearly recognisable. The outbuildings that are now here fall outside the protection. In the garden "utility installations" were laid out such as the ice cellar, the water basin that supplied the hydraulic lift system in the house with the necessary pressure and later the electricity house. A second foundation of a pavilion or bandstand is to be found just to the south of the football pitch. Originally there were three pavilions on the grounds. In 1912 just beyond the porter's lodge another garage and chauffeur's dwelling were built. In contrast to the more cultivated part around the house the underlying dune area was kept "wild". The sandy soil was planted with a large number of pines. A structure of walking paths was laid out within this. After the Second World War the State became tenant of Duinlust and subsequently the Central Institute for the Training of Sports Leaders (CIOS) was established there. For this function a 400m track and a football pitch were laid out in the garden. Two new buildings were erected, one directly to the north-west of the main building and a second on the former pheasant meadow to the east of the main building. These buildings fall outside the protection. In 1999 the house with the land in the immediate surroundings was sold to a project developer. The Cios will vacate the property. The future use is still unknown.
Valuation
The historical park and garden layout is of general importance from a cultural-historical point of view and the history of garden architecture and furthermore
- because of its place in the oeuvre of E.C.A. Petzold
- because of the important visual relationship to the adjacent Elswout.
Nearby in the register
- Tuinhuis, Duinlustweg bij 16Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Duinlustweg 16Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Toegangshek, Duinlustweg bij 16Erfscheidingunder 1 mi
- Orangerie, Duinlustweg 16Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.