Rijksmonumentenregister · Netherlands
Berg en Bosch
Bilthoven, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kapel
- Function
- Kapel(F1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932 - 1933
- Address
- Professor Bronkhorstlaan 10 G 68, 3723 MB Bilthoven (De Bilt 26)
- Place
- Bilthoven
- Municipality
- De Bilt
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15510, 5.20772
- Part of complex
- 514641
- Monument number
- 514643
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "32 Amersfoort" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Een aan het eind van de hoofdas gelegen KAPEL met open klokkentoren, visueel bepalend als afsluiter aan de oostzijde van het plein. De kapel, die als zaalkerk getypeerd kan worden, heeft een samengestelde plattegrond en is aan de noordoostzijde door middel van een corridor of tussenlid met het zusterhuis verbonden. De kapel heeft in geel (sintel)steen uitgevoerde gevels. De flauw hellende zadel- en lessenaarsdaken hebben overstekende dakschilden die met rode pannen zijn gedekt.
De voorgevel (westzijde) heeft een bijna symmetrische indeling van drie vensterassen. Rechts van de middenas bevindt zich een open klokkentoren, bestaande uit een massieve, hoog opgaande muur, waartegen aan de uiteinden steunberen zijn gemetseld. In de top is een spitsboogvormige uitsparing, waarin een klok is bevestigd. Op de puntvormige bekroning is een smeedijzeren kruis bevestigd.
De op de middenas geplaatste hoofdingang heeft een dubbele houten lattendeur, waarvoor een houten luifel onder zadeldak is gezet. Het dak van de luifel wordt door twee pijlers met schoren gedragen. Aan beide geveluiteinden bevindt zich een getoogde portiek met zij-ingang. Het hierachter liggende tochtportaal is in een kleine aanbouw langs de zijgevels ondergebracht. Het lessenaarsdak sluit onder de dakrand van het schip op de zijgevel aan.
De zijgevels van het schip -achter de aanbouw van het tochtportaal- zijn vier traveën lang en hebben steunberen, waartussen drie gekoppelde spitsboogvensters met glas-in-lood ramen van Toon Ninaber van Eyben zijn gezet. Het koor achter het schip is geaccentueerd door een hoger opgaand bouwvolume dat een rechthoekige grondvorm heeft. Tegen het koor zijn aan de noord- en zuidzijde lagere bouwvolumes gebouwd. De nokken sluiten onder de dakgoot van het koor op de gevel aan. In de noordelijke aanbouw is een aparte kapel voor de zusters onder gebracht. Tegen de lange gevelzijden hiervan zijn steunberen gemetseld, waartussen hoog geplaatste, gekoppelde spitsboogvensters zijn geplaatst. Het bouwvolume sluit aan de noordzijde door middel van een lange corridor op het zusterhuis aan. De zuidelijk aanbouw, waarin de dienstvoorbereidende vertrekken waren ondergebracht, is kleiner van omvang.
De indeling van de kapel verkeert nagenoeg in originele staat. Het meubilair en de kruiswegstatiën van Mari Andriessen zijn echter verwijderd. Het schip bestaat uit een grote zaal waar de kapconstructie geheel zichtbaar is gebleven. De gebinten rusten op gemetselde kraagstenen. Boven de ingang is een rondvenster met glas-in-lood raam van Henri Jonas, voorstellende Jesus met zijn discipelen op het woelige Meer van Gallilea. In het hoger gelegen koor is de kapconstructie eveneens zichtbaar. Het driehoekvormige glas-in-lood raam onder de kapconstructie (oorspronkelijk boven het altaar) van Henri Jonas stelt Jesus voor die zijn hart in zijn borst toont. Hij wordt omgeven door een krans van stralen (Heilig Hart). In de linkermuur van het koor zijn drie getoogde openingen naar de zusterkapel. De koorbanken zijn hier nog aanwezig en vallen onder de bescherming.
Waardering
Het object is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een kapel binnen het sanatoriumcomplex Berg en Bosch, alsmede van architectuurhistorische waarde als herkenbaar voorbeeld van een kapel in Delftse schoolstijl. Tevens vanwege de ruimtelijk-functionele en ensemblewaarde in relatie tot de overige complexonderdelen en als centrum -fysiek en symbolisch- van het oorspronkelijke complex.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
A CHAPEL located at the end of the main axis with an open bell tower, visually defining the eastern closure of the square. The chapel, which can be classified as a hall church, has a composite floor plan and is connected on the northeast side to the convent house by means of a corridor or intermediate section. The chapel has facades executed in yellow (clinker) brick. The gently sloping gabled and half-hipped roofs have projecting roof edges covered with red tiles.
The front facade (west side) has an almost symmetrical arrangement of three window bays. To the right of the central axis is an open bell tower, consisting of a massive, high-rising wall, against which buttresses are built at the ends. At the top is a pointed arch-shaped opening, in which a bell is mounted. On the pointed crown a wrought-iron cross is attached.
The main entrance placed on the central axis has a double wooden lattice door, in front of which a wooden canopy with a gabled roof is placed. The canopy roof is supported by two pillars with braces. At both gable ends is a arched porch with a side entrance. The draught porch behind it is housed in a small extension along the side facades. The half-hipped roof closes under the roof edge of the nave on the side facade.
The side facades of the nave - behind the draught porch extension - are four bays long and have buttresses, between which three paired pointed arch windows with leaded glass windows by Toon Ninaber van Eyben are set. The choir behind the nave is accentuated by a higher-rising building volume that has a rectangular floor plan. Against the choir, lower building volumes are built on the north and south sides. The roof ridges close under the roof gutter of the choir on the facade. In the northern extension, a separate chapel for the sisters is housed. Against the long gable sides of this, buttresses are built, between which high-placed, paired pointed arch windows are set. The building volume closes on the north side by means of a long corridor to the convent house. The southern extension, which housed the utility preparation rooms, is smaller in volume.
The layout of the chapel is in virtually original condition. The furnishings and stations of the cross by Mari Andriessen have, however, been removed. The nave consists of a large hall where the roof truss structure has remained entirely visible. The roof trusses rest on built-in corbels. Above the entrance is a round window with a leaded glass window by Henri Jonas, depicting Jesus with his disciples on the stormy Sea of Galilee. In the higher-situated choir, the roof truss structure is also visible. The triangular leaded glass window below the roof truss structure (originally above the altar) by Henri Jonas depicts Jesus showing his heart in his breast. He is surrounded by a wreath of rays (Sacred Heart). In the left wall of the choir are three arched openings to the sister chapel. The choir stalls are still present here and fall under protection.
Valuation
The object is of general interest due to its cultural-historical value as an example of a chapel within the Berg en Bosch sanatorium complex, as well as architectural-historical value as a recognizable example of a chapel in the Delft School style. Furthermore, due to its spatial-functional and ensemble value in relation to the other complex components and as the center - physically and symbolically - of the original complex.
Nearby in the register
- Wegkapelletje, Professor Bronkhorstlaan 10Straatmeubilairunder 1 mi
- Berg en BoschAppartementengebouwunder 1 mi
- Sanatorium, Professor Bronkhorstlaan 10 G 64Gezondheidszorgunder 1 mi
- Berg en BoschGezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.