Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stadsziekenhuis
Kampen, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Ziekenhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911 - 1916
- Address
- Engelenbergplantsoen 3, 8266 AB Kampen
- Place
- Kampen
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.55103, 5.92085
- Monument number
- 514601
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1893 map "13. Kampen (1893)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het ZIEKENHUIS 'Stichting Engelenberg' is in 1911-1916 gebouwd naar ontwerp van W. Kromhout (1864-1940) in opdracht van de gemeente Kampen. De opdracht kwam voort uit het legaat van C. Engelenberg, raadslid in Kampen en voormalig burgemeester van IJsselmuiden, overleden in 1910. Het ziekenhuis in Kampen is het enig overgeblevene van de drie die Kromhout tussen 1907 en 1916 in Nederland ontwierp, en die alle vanuit een functionalistisch uitgangspunt opgezet zijn. Bij de uitvoering werd Kromhout bijgestaan door de gemeente-architect Vidal de St. Germain. De bouwtrant is rationeel. De decoratieve entreepartij bevat Jugendstil-verwante elementen; het beeldhouwwerk daaraan is van L.F. Bourgonjon. Rondom het ziekenhuis werden een tuin (Z) en een plantsoen (N) aangelegd door L.A. Springer; het plantsoen is later vervangen door een parkeerplaats. Het ziekenhuis speelde een rol in de historie van de geneeskunde door de ontwikkeling van de eerste kunstnier, die hier plaatsvond door dr. W.J. Kolff in de jaren '30 en '40 van de twintigste eeuw.
Omschrijving
Pand in twee bouwlagen op rechthoekige plattegrond onder met leien in maasdekking belegde, afgeknotte schilddaken. Op het dak aan de voorzijde kleine opgemetselde dakkapellen met tweeruits vensters; aan de achterzijde eenvoudige dakkapellen. De symmetrisch ingedeelde, langgerekte voorgevel heeft hoekrisalieten met door de dakgoot brekende topgeveltjes en in het midden een sterk risalerende entreepartij, waarvan de dakbedekking bestaat uit rode geglazuurde vlakke pannen (volgens het bestek 'Nijmeegse pannen'). Achter deze middenpartij een hoog opgetrokken bouwdeel met een uurwerk en twee rechthoekige torentjes (gecombineerde ventilatiekanalen en schoorstenen). Het middenrisaliet bevat een geheel zandstenen korfboogvormige portiek met bloemmotieven in reliëf, onder een luifel van glas en smeedijzer. Hierboven twee hardstenen pilonen met wapens. Boven de entreepartij centraal een groot rondboogvenster, geflankeerd door twee kleinere, allen met glas-in-lood, onder decoratieve zandstenen rondbogen; in de geveltop een tegeltableau waarin de naam van het ziekenhuis. De vleugels aan weerszijden van de entree bevatten op de eerste bouwlaag kruisvensters onder getoogde strek, op de verdieping H-vensters met tweeruits bovenlichten onder strek; alle vensters met een hardstenen lekdorpel en zandstenen aanzetstenen; in de zijrisalieten iets afwijkende vensters met dezelfde detaillering. Op de parterre lopen ter hoogte van de boven- en wisseldorpels zandstenen sierbanden. In de binnenhoeken van de zijrisalieten bevinden zich trappenhuizen met glas-in-lood vensters en een uitgemetselde verdieping. De achtergevel is eveneens overwegend symmetrisch opgebouwd, met in de sterk risalerende middenpartij op de verdieping een loggia achter gevelopeningen met rondbogen. Aan weerszijden van het risaliet op de begane grond een van oorsprong open veranda. In de zijrisalieten op de begane grond grote gevelopeningen onder rondbogen. De indeling van het INTERIEUR wordt gekenmerkt door op begane grond en verdieping een grote centrale hal met aan weerszijden een lange rechte gang. Aan beide zijden van de gangen kamers. In het middenrisaliet het hoofdtrappenhuis. Het interieur bevat nog een aantal oorspronkelijke details, waaronder granitovloeren met cirkelvormige motieven, marmeren traptreden en originele betegeling. In de centrale ruimte op de zolder is de kapconstructie zichtbaar.
Waardering
Ziekenhuis van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang:
- vanwege de rol in de Kamper gezondheidszorg in de twintigste eeuw,
- als exponent van de geschiedenis van de gezondheidszorg en ziekenhuisbouw in Nederland,
- als één van de drie ziekenhuizen uit het oeuvre van de architect Kromhout en als enig bewaard gebleven ziekenhuis daarvan,
- vanwege de typologie als algemeen ziekenhuis, waarvan slechts weinige bewaard zijn gebleven,
- vanwege de hoge mate van gaafheid en oorspronkelijkheid van ex- en interieur,
- vanwege de beeldbepalende ligging in de omringende tuin op een markant punt in de stad,
- vanwege de ensemblewaarde in samenhang met onder meer het tegenoverliggende schoolgebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The HOSPITAL 'Stichting Engelenberg' was built in 1911-1916 after a design by W. Kromhout (1864-1940) on commission from the municipality of Kampen. The commission arose from the bequest of C. Engelenberg, councillor in Kampen and former burgomaster of IJsselmuiden, who died in 1910. The hospital in Kampen is the only survivor of the three that Kromhout designed in the Netherlands between 1907 and 1916, all of which were set up from a functionalist perspective. In the execution Kromhout was assisted by municipal architect Vidal de St. Germain. The building style is rational. The decorative entrance section contains elements related to Art Nouveau; the sculpture thereon is by L.F. Bourgonjon. Around the hospital a garden (S) and a lawn (N) were laid out by L.A. Springer; the lawn was later replaced by a car park. The hospital played a role in the history of medicine through the development of the first artificial kidney, which took place here by dr. W.J. Kolff in the 1930s and 1940s of the twentieth century.
Description
Building in two storeys on a rectangular floor plan under hipped roofs with slates in German bond coverage. On the roof at the front small brick-built roof dormers with two-pane windows; at the rear simple roof dormers. The symmetrically arranged, elongated front facade has corner risalits with stepped gables breaking through the roof cornice and in the middle a strongly projecting entrance section, the roof covering of which consists of red glazed flat tiles (according to the specification 'Nijmegen tiles'). Behind this central section a tall built-up section with a clock and two rectangular turrets (combined ventilation ducts and chimneys). The central risalit contains an entirely sandstone basket-arch-shaped portico with floral motifs in relief, under a canopy of glass and wrought iron. Above this two hardstone pylons with coats of arms. Above the entrance section centrally a large round-arch window, flanked by two smaller ones, all with leaded glass, under decorative sandstone round arches; in the gable top a tile panel with the name of the hospital. The wings on either side of the entrance contain on the first storey cross windows under arched courses, on the upper floor H-windows with two-pane fanlights under courses; all windows with a hardstone drip moulding and sandstone quoins; in the side risalits slightly different windows with the same detailing. On the ground floor sandstone ornamental bands run at the height of the upper and intermediate cornice lines. In the inner angles of the side risalits are staircases with leaded glass windows and a brick-built storey. The rear facade is likewise predominantly symmetrically arranged, with in the strongly projecting central section on the upper floor a loggia behind openings with round arches. On either side of the risalit on the ground floor an originally open veranda. In the side risalits on the ground floor large openings under round arches. The layout of the INTERIOR is characterised by on ground floor and upper floor a large central hall with on either side a long straight corridor. Rooms on both sides of the corridors. In the central risalit the main staircase. The interior still contains a number of original details, including granite floors with circular motifs, marble stair treads and original tiling. In the central space on the attic the roof truss structure is visible.
Valuation
Hospital of general cultural and architectural historical and urban planning interest:
- because of its role in Kampen healthcare in the twentieth century,
- as an exponent of the history of healthcare and hospital construction in the Netherlands,
- as one of three hospitals in the work of architect Kromhout and as the only preserved hospital of that architect,
- because of the typology as a general hospital, of which only few have been preserved,
- because of the high degree of intactness and originality of exterior and interior,
- because of the visually distinctive location in the surrounding garden at a prominent point in the city,
- because of the ensemble value in conjunction with, among other things, the opposite school building.
Nearby in the register
- Schoolgebouw, Engelenbergplantsoen 5Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Woonhuis, IJsseldijk 1Woonhuisunder 1 mi
- BurghoutWoonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Graafschap 28Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.