Rijksmonumentenregister · Netherlands
Onderwijzerswoning, Kerklaan bij 21
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Onderwijzerswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904
- Address
- Kerklaan bij 21, Locatie: Parken, 7311 AA Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21755, 5.96085
- Monument number
- 514567
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 19 Arnhem, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze halfvrijstaande HOOFDONDERWIJZERSWONING is gelegen aan de zuidoostzijde van de Kerklaan als onderdeel van de randbebouwing aan deze zijde van het Oranjepark. Het pand is de voormalige hoofdonderwijzerswoning van de naastgelegen Koningin Wilhelminaschool, waartegen de woning is aangebouwd. Het pand, ontworpen in Overgangsarchitectuur door de Apeldoornse architect J.A. Wijn, dateert uit 1904 en vertoont in de detaillering invloeden van ondermeer de Neo-Renaissance en de Vakwerkarchitectuur.
Het pand had in oorsprong een L-vormige plattegrond. In 1938 is aan de achterzijde, naar ontwerp van de architecten J.G. en P.K. Mensink uit Apeldoorn, de binnenhoek ter plaatse van de keuken dichtgebouwd met een éénlaags bouwdeel, waardoor op de begane grond een rechthoekige plattegrond ontstond. Tevens is in dat jaar de garage in de tuin gebouwd.
Omschrijving
Het in kruisverband gemetselde, bakstenen pand is opgetrokken op rechthoekige grondslag en telt twee bouwlagen onder een L-vormig schilddak, gedekt met rode tuiles du Nord. De nokeinden hebben een piron en het voorvlak een rookkanaal. De gevels hebben een uitgemetselde gecementeerde plint, afgedekt met een waterslaglijst van bruin geglazuurde baksteen, en gepleisterde speklagen en aanzet- en sluitstenen, de sluitstenen met een verhoogd middenveld. De dagkanten hebben afgeronde hoeken in baksteen.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft rechts een risaliet, eindigend in een topgevel met steekkap. De begane grond heeft een enkelruits drielicht met in het midden een 3-ruits bovenlicht en links en rechts een enkelruits bovenlicht. De verdieping heeft een enkelruits tweelicht met 3-ruits bovenlicht. De geveltop kraagt uit boven een bakstenen segmentboogfries. De boogjes rusten op gepleisterde kraagstenen. De geveltop heeft een vakwerk met velden van houten kraaldelen en rustend op gesneden korbeelstellen en bevat een enkelruits tweelicht met getoogde bovenlichten. Het linker deel van de gevel heeft rechts een portiek met entreepartij, bestaande uit een houten paneeldeur met glaspaneel waarvoor een deurrooster van siersmeedwerk en een 3-ruits bovenlicht. Links één en op de verdieping twee enkelruits schuifvensters met 3-ruits bovenlicht. Het dakvlak heeft hier een dakkapel met overkragende steekkap en een enkelruits schuifvenster met 3-ruits bovenlicht.
De ACHTERGEVEL bestaat links uit een gedeelte van twee bouwlagen en rechts uit een plat afgedekt bouwdeel van één laag en daarboven ver terugliggend de tweede bouwlaag. De gevel heeft links een houten rechthoekige serre met stenen borstwering. De serre bevat in het voorvlak enkelruits schuifdeuren met daarboven een gedeeld 2-ruits bovenlicht en links en rechts een enkelruits venster met 2-ruits bovenlicht. Beide zijvlakken hebben 3-ruits onderramen en 6-ruits bovenlichten. De kalven zijn gesneden en hebben een tandlijst, de bovenlichten bevatten restanten van imitatie glas-in-lood. De RECHTER ZIJGEVEL bevat op de begane grond twee enkelruits schuifvensters met 3-ruits bovenlicht (in oorsprong T-vensters), de verdieping heeft twee T-vensters met 3-ruits bovenlicht. Kleurverschil op de baksteen doet vermoeden dat de vensters in de zijgevel voorzien zijn geweest van luiken of eerder nog zonnerakken. Daarvan zijn echter geen sporen meer waarneembaar op de kozijnen.
Het interieur is gewijzigd.
Waardering
Voormalige HOOFDONDERWIJZERSWONING uit 1904 in Overgangsarchitectuur met invloeden van de Neo-Renaissance en de Vakwerkarchitectuur.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en - vooral wat betreft het exterieur - vrij gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een woonhuis in Overgangsarchitectuur met ornamentiek, beïnvloed door de Neo-Renaissance en de Vakwerkarchitectuur. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek is onder meer het risaliet en de serre. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van de villawijk de Parken en in combinatie met de naastgelegen school.
- Van stedebouwkundige waarde door de situering aan de zuidrand van het Oranjepark, gedomineerd door rijk geornamenteerde villa's. De Kerklaan bezit nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die tezamen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd in combinatie met een Christelijke school voor de kinderen van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette romantisch aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg er toe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This semi-detached HEADMASTER'S DWELLING is located on the south-east side of the Kerklaan as part of the perimeter development on this side of the Oranjepark. The building is the former headmaster's dwelling of the adjacent Koningin Wilhelminaschool, to which the dwelling is attached. The building, designed in Transitional Architecture by the Apeldoorn architect J.A. Wijn, dates from 1904 and shows in its detailing influences from, amongst others, the Neo-Renaissance and Timber-Frame Architecture.
The building originally had an L-shaped floor plan. In 1938 the inner corner at the location of the kitchen was filled in with a single-storey building section on the rear side, according to a design by the architects J.G. and P.K. Mensink from Apeldoorn, resulting in a rectangular floor plan on the ground floor. Also in that year the garage was built in the garden.
Description
The brick building laid in running bond is erected on a rectangular base and comprises two storeys under an L-shaped hipped roof, covered with red tuiles du Nord. The ridge ends have a finial and the front face a flue. The facades have a raised rendered plinth, covered with a drip moulding of brown glazed brick, and rendered mortar courses and end and closure stones, the closure stones with a raised central field. The edges have rounded corners in brick.
The asymmetrically arranged FRONT FACADE has a risalit on the right, ending in a gable with a sloping roof. The ground floor has a single-glazed three-light window with in the middle a 3-glazed fanlight and on the left and right a single-glazed fanlight. The upper storey has a single-glazed two-light window with a 3-glazed fanlight. The gable top projects over a brick segmental arch frieze. The small arches rest on rendered corbels. The gable top has timber framing with fields of wooden moulding elements and resting on carved corbels and contains a single-glazed two-light window with arched fanlights. The left part of the facade has a porch with entrance on the right, consisting of a wooden panel door with glass panel with a decorative wrought-iron door grille and a 3-glazed fanlight in front of it. On the left one and on the upper storey two single-glazed sash windows with 3-glazed fanlight. The roof section here has a roof dormer with projecting sloping roof and a single-glazed sash window with 3-glazed fanlight.
The REAR FACADE consists on the left of a section of two storeys and on the right of a flat-roofed building section of one storey and above it set far back the second storey. The facade has on the left a wooden rectangular conservatory with stone breast wall. The conservatory contains in the front face single-glazed sash doors with above it a divided 2-glazed fanlight and on the left and right a single-glazed window with 2-glazed fanlight. Both side faces have 3-glazed lower frames and 6-glazed fanlights. The mullions are carved and have a dentil moulding, the fanlights contain remnants of imitation leaded glass. The RIGHT SIDE FACADE contains on the ground floor two single-glazed sash windows with 3-glazed fanlight (originally T-windows), the upper storey has two T-windows with 3-glazed fanlight. Colour variation on the brick suggests that the windows in the side facade were provided with shutters or even sun screens. However, no traces of these are any longer visible on the frames.
The interior has been altered.
Valuation
Former HEADMASTER'S DWELLING from 1904 in Transitional Architecture with influences of the Neo-Renaissance and Timber-Frame Architecture.
- Of architectural historical value as a good and - particularly as regards the exterior - relatively well-preserved example of a residential building in Transitional Architecture with ornaments, influenced by the Neo-Renaissance and Timber-Frame Architecture. The building stands out for its high-quality aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and rich ornamentation. Characteristic features include, among other things, the risalit and the conservatory. There is ensemble value as part of the villa district de Parken and in combination with the adjacent school.
- Of urban planning value due to its location on the south edge of the Oranjepark, dominated by richly ornamented villas. The Kerklaan still possesses a stock of historic houses preserved in relatively good condition, which together with the many private and public green elements form an attractive, valuable streetscape.
- Of cultural historical value as a recognizable element from a social development. The building was constructed in combination with a Christian school for the children of the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial villas in spaciously laid-out romantically designed villa districts. De Parken is one of the largest and oldest villa districts of this type in our country and its development contributed to a substantial change in the appearance of the village and the social stratification of its population.
Nearby in the register
- Koningin WilhelminaschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Woonhuis, Kerklaan 29Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van der Houven van Oordtlaan 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerklaan 33Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.