Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sonnenburgh
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912
- Address
- Deventerstraat 39, 7311 LV Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21720, 5.96764
- Monument number
- 514527
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Chromo-topographische kaart van Apeldoorn en omgeving op de schaal van 1:25.000 / bew. door de Militaire Verkenningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze grote, vrijstaande VILLA, met een door een SMEEDIJZEREN HEKWERK omgeven tuin, is gelegen aan de noordzijde van de Deventerstraat, op de hoek met de Gen. Van Heutszlaan, en markeert op die hoek als het ware één van de entrees tot de villawijk de Parken. De villa is gebouwd in 1912 in Overgangsarchitectuur die is beïnvloed door de Neo-Renaissance en de Art Nouveau. Op een oude ansichtkaart van het pand, aanwezig in de verzameling van het Gemeentearchief, staat met potlood geschreven 'Villa Talens'. Niet duidelijk is of dit de naam van de villa was of dat dit duidt op de toenmalige eigenaar van het pand.
Het pand is niet meer als woning in gebruik en huisvest aan het einde van de jaren '90 (20e eeuw) een bank. Voor deze functie zijn enkele wijzigingen in het in- en exterieur aangebracht.
Omschrijving
Het in kruisverband gemetselde, bakstenen pand is opgetrokken op nagenoeg vierkante grondslag en telt twee bouwlagen onder een met shingles gedekt afgeplat schilddak. Op de hoek een overhoeks geplaatste toren van drie bouwlagen onder een 4-zijdige spits, onderbroken door een open houten klokkentorentje. De gevels hebben een uitgemetselde gepleisterde plint, gepleisterde, geprofileerde waterlijsten ter hoogte van de onderdorpels van de vensters en speklagen ter hoogte van de kalven en de bovendorpels van de vensters. De waterlijst ter hoogte van de verdieping maakt deel uit van een pseudo hoofdgestel, waarvan het fries is uitgevoerd in schoon metselwerk met metselmozaïek. De gevels worden afgesloten met een hoofdgestel, waarvan het fries eveneens is uitgevoerd in schoon metselwerk met metselmozaïek en waarvan de kroonlijst, die een bakgoot herbergt, gedragen wordt door gepleisterde consoles. Tenzij anders vermeld worden de gevelopeningen afgesloten met een steens segmentboog, uitgevoerd in rode verblendsteen met gepleisterde aanzet- en sluitstukken, de sluitstukken met diamantkop. De boogvelden zijn bezet met donkergroen en geel geglazuurde tegels in ruitverband. De kalven en onderdorpels van de bovenlichten zijn getoogd. De bovenlichten op de verdieping zijn bezet met oranjegeel kathedraalglas.
De voorgevel bevat links een hoog opgaande risaliet, eindigend in een topgevel met steekkap. Het risaliet heeft op de begane grond een houten rechthoekige serre op stenen borstwering. Het voorvlak heeft in het midden enkelruits schuifdeuren met 2-ruits bovenlichten en links en rechts enkelruits vensters met 2-ruits bovenlichten. Het linker- en het rechtervlak bevatten een tweelicht met 3-ruits bovenlichten. De bovenlichten van de erker zijn bezet met meerkleurig glas-in-lood in Art Nouveau stijl met paarse irissen daarin verwerkt. De serre wordt afgesloten met een hoofdgestel met een kroonlijst op geprofileerde consoles. Boven de serre een balkon met gesneden balustrade, toegankelijk via een enkelruits stolpdeur met 4-ruits bovenlicht. De topgevel heeft kwartrond gebogen schouders, siervazen en op de top een gepleisterde hals met pilasters en een segmentvormig fronton. Tussen de pilasters een enkelruits stolpvenster met halfrond bovenlicht. Het rechter deel van de voorgevel bevat op de begane grond een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht en op de verdieping een enkelruits stolpvenster met 4-ruits bovenlicht. Het dakvlak bevat een oorspronkelijke dakkapel met spits dak.
De toren heeft in het voorvlak op de begane grond een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht en op de eerst en tweede verdieping een enkelruits stolpvenster met 4-ruits bovenlicht. Het linker en rechter vlak hebben op de begane grond een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht, op de eerste verdieping een enkelruits schuifvenster met 2-ruits bovenlicht en op de tweede verdieping een blindvenster. Het fries op de verdieping in de voorgevel bevat een niet oorspronkelijk naambord met het woord 'Sonnenburgh'.
De linker zijgevel bevat links een forse risaliet. Het risaliet heeft in het voorvlak op de begane grond links een T-venster met enkelruits bovenlicht en rechts een schuifvenster met 2-ruits bovenlicht met rechte onderdorpel. Het venster is bezet met meerkleurig non-figuratief glas-in-lood in Art Nouveau stijl. Tussen onderdorpel en waterlijst een vak siermetselwerk. De verdieping heeft links een T-venster met 4-ruits bovenlicht en rechts een schuifvenster met 2-ruits bovenlicht met rechte onderdorpel. Het rechter vlak van het risaliet heeft op de begane grond de oorspronkelijke hoofdentree, bestaande uit een houten paneeldeur met drie glaspanelen met voor de middelste een smeedijzeren deurrooster en een 3-ruits bovenlicht. De verdieping heeft een blindvenster. Het rechter deel van de linker zijgevel bevat op de begane grond een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht en op de verdieping een enkelruits stolpvenster met 4-ruits bovenlicht. Het dakvlak heeft twee oorspronkelijke dakkapellen met spits dak.
De achtergevel bevat de hoofdentree, toegankelijk via een recent aangebrachte glazen uitbouw. De gevel heeft een middenrisaliet waarachter zich het trappenhuis bevindt. Het risaliet heeft op de begane grond in het midden een deels gewijzigde toegang, geflankeerd door twee 2-ruits vensters. Ter hoogte van het trapbordes bevat de gevel drie grote vensters, een breed en twee smalle, bezet met meerkleurig non-figuratief glas-in-lood in Art Nouveau stijl. De gevel heeft links enkelruits schuifdeuren met enkelruits bovenlicht boven een recht kalf. Het linker deel van de achtergevel bevat op de begane grond een forse uitbouw. De achtergevel van de uitbouw is nu blind, maar bevatte in oorsprong een venster. De linker zijgevel van de uitbouw bevat een houten paneeldeur met twee glaspanelen, waarvoor gietijzeren deurroosters. De rechter zijgevel van de uitbouw heeft een 2-ruits venster, aan de binnenzijde dichtgemetseld. De uitbouw wordt afgesloten met een hoofdgestel met fries in schoon metselwerk. Boven de uitbouw een balkon met gesneden balustrade, toegankelijk via enkelruits schuifdeuren met 4-ruits bovenlicht.
De rechter zijgevel heeft rechts een hoog opgaande risaliet, eindigend in een topgevel met steekkap. Het risaliet heeft op de begane grond een driezijdige erker met afgeschuinde zijden. In de drie vlakken een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht. De erker wordt afgesloten met een hoofdgestel met fries van schoon metselwerk waarin steens strekken met gepleisterde sluitstukken zijn opgenomen. Boven de erker een balkon met gesneden balustrade, toegankelijk via een enkelruits stolpdeur met 3-ruits bovenlicht. De topgevel heeft kwartrond gebogen schouders, siervazen en op de top een gepleisterde hals met pilasters en een segmentvormig fronton. Tussen de pilasters een enkelruits stolpvenster met halfrond bovenlicht. Het rechter deel van de voorgevel bevat op de begane grond een enkelruits schuifvenster met enkelruits bovenlicht en op de verdieping een enkelruits stolpvenster met 4-ruits bovenlicht.
Het interieur is deels grotendeels intact en bevat geprofileerde kozijnen, een trappenhuis met houten trap met gedraaide balusters en in vrijwel elke ruimte, inclusief de serre, een stucplafond. De ornamenten vertonen invloeden van de neorenaissance. De twee kamers op de begane grond aan de zijde van de Deventerstraat hebben zeer rijke meerkleurige stucplafonds, bestaande uit een middenornament met onder meer rozen. Daaromheen geprofileerde ronde en rechthoekige perklijsten en een rechthoekige perklijst met rozen en bladmotieven. De stucornamenten zijn vrijwel zeker afkomstig van het Atelier Silberling & Zoon te Amsterdam-Sloterdijk.
De villa is gelegen in een ruime tuin met niet oorspronkelijke indeling, aan de straatzijde afgesloten met een smeedijzeren hekwerk in Art Nouveau stijl.
Waardering
Gedeeltelijk tot kantoor verbouwde VILLA uit 1912, met smeedijzeren hekwerk, in Overgangsarchitectuur met invloeden van de Art Nouveau en de neorenaissance.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en vrij gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een villa in Overgangsarchitectuur, waarvan de ornamentiek is beïnvloed door de Art Nouveau en de Neo-Renaissance. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de serre, het rijke glas-in-lood en de stucplafonds. Er is sprake van een ensemblewaarde met de naastgelegen villa Deventerstraat 37 en als onderdeel van het villapark de Parken, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare villatypen, welke samen met de oudere en later typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw weergeven.
- Van stedenbouwkundige waarde door de situering op de hoek van de Deventerstraat en de Gen. Van Heutszlaan als entree tot de villawijk De Parken. Beide lanen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die samen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette romantisch aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg er toe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This large, detached VILLA, with a garden enclosed by a WROUGHT-IRON FENCE, is located on the north side of Deventerstraat, on the corner with Gen. Van Heutszlaan, and marks at that corner as it were one of the entrances to the villa district De Parken. The villa was built in 1912 in Transitional architecture which was influenced by the Neo-Renaissance and Art Nouveau. On an old postcard of the property, present in the collection of the Municipal Archive, is written in pencil 'Villa Talens'. It is unclear whether this was the name of the villa or whether it refers to the then owner of the property.
The property is no longer in use as a residence and housed a bank at the end of the 1990s (20th century). For this function, some alterations were made to the interior and exterior.
Description
The property, laid in running bond in brick, is erected on an almost square ground plan and has two storeys under a hipped roof covered with shingles. On the corner an obliquely placed tower of three storeys under a 4-sided spire, interrupted by an open wooden bell tower. The facades have an embossed rendered plinth, rendered, moulded drip mouldings at the height of the window sills and brickwork courses at the height of the calves and the upper sills of the windows. The drip moulding at the height of the storey forms part of a pseudo main cornice, of which the frieze is executed in fair-faced brickwork with brick mosaic. The facades are finished with a main cornice, of which the frieze is likewise executed in fair-faced brickwork with brick mosaic and of which the cornice, which contains a gutter, is supported by rendered consoles. Unless otherwise stated, the facade openings are closed with a stone segmental arch, executed in red facing brick with rendered setting and closing pieces, the closing pieces with diamond head. The spandrels are covered with dark green and yellow glazed tiles in diamond pattern. The calves and sills of the fanlights are arched. The fanlights on the storey are covered with orange-yellow cathedral glass.
The front facade contains on the left a tall rising risalit, ending in a gabled roof with a saddle gable. The risalit has on the ground floor a wooden rectangular conservatory on a stone parapet. The front panel has in the middle single-light sliding doors with 2-light fanlights and left and right single-light windows with 2-light fanlights. The left and right panels contain a two-light window with 3-light fanlights. The fanlights of the bay window are filled with multicoloured stained glass in Art Nouveau style with purple irises incorporated. The conservatory is finished with a main cornice with a cornice on moulded consoles. Above the conservatory a balcony with carved balustrade, accessible via a single-light glazed door with 4-light fanlight. The gabled roof has quarter-round curved shoulders, ornamental vases and at the top a rendered neck with pilasters and a segmental pediment. Between the pilasters a single-light glazed window with semi-circular fanlight. The right part of the front facade contains on the ground floor a single-light sliding window with single-light fanlight and on the storey a single-light glazed window with 4-light fanlight. The roof section contains an original dormer with a pitched roof.
The tower has in the front panel on the ground floor a single-light sliding window with single-light fanlight and on the first and second storeys a single-light glazed window with 4-light fanlight. The left and right panels have on the ground floor a single-light sliding window with single-light fanlight, on the first storey a single-light sliding window with 2-light fanlight and on the second storey a blind window. The frieze on the storey in the front facade contains a non-original nameplate with the word 'Sonnenburgh'.
The left side facade contains on the left a substantial risalit. The risalit has in the front panel on the ground floor on the left a T-window with single-light fanlight and on the right a sliding window with 2-light fanlight with straight sill. The window is filled with multicoloured non-figurative stained glass in Art Nouveau style. Between sill and drip moulding a section of ornamental brickwork. The storey has on the left a T-window with 4-light fanlight and on the right a sliding window with 2-light fanlight with straight sill. The right panel of the risalit has on the ground floor the original main entrance, consisting of a wooden panelled door with three glass panels with in front of the middle one a wrought-iron door grille and a 3-light fanlight. The storey has a blind window. The right part of the left side facade contains on the ground floor a single-light sliding window with single-light fanlight and on the storey a single-light glazed window with 4-light fanlight. The roof section has two original dormers with pitched roofs.
The rear facade contains the main entrance, accessible via a recently added glazed extension. The facade has a central risalit behind which is the staircase. The risalit has on the ground floor in the middle a partly altered entrance, flanked by two 2-light windows. At the height of the landing the facade contains three large windows, one wide and two narrow, filled with multicoloured non-figurative stained glass in Art Nouveau style. The facade has on the left single-light sliding doors with single-light fanlight above a straight calf. The left part of the rear facade contains on the ground floor a substantial extension. The rear facade of the extension is now blind, but originally contained a window. The left side facade of the extension contains a wooden panelled door with two glass panels, in front of which are cast-iron door grilles. The right side facade of the extension has a 2-light window, internally bricked up. The extension is finished with a main cornice with frieze in fair-faced brickwork. Above the extension a balcony with carved balustrade, accessible via single-light sliding doors with 4-light fanlight.
The right side facade has on the right a tall rising risalit, ending in a gabled roof with a saddle gable. The risalit has on the ground floor a three-sided bay window with bevelled sides. In the three panels a single-light sliding window with single-light fanlight. The bay window is finished with a main cornice with frieze of fair-faced brickwork in which stone straps with rendered closing pieces are incorporated. Above the bay window a balcony with carved balustrade, accessible via a single-light glazed door with 3-light fanlight. The gabled roof has quarter-round curved shoulders, ornamental vases and at the top a rendered neck with pilasters and a segmental pediment. Between the pilasters a single-light glazed window with semi-circular fanlight. The right part of the front facade contains on the ground floor a single-light sliding window with single-light fanlight and on the storey a single-light glazed window with 4-light fanlight.
The interior is partly largely intact and contains moulded frames, a staircase with wooden stairs with turned balusters and in virtually every room, including the conservatory, a stucco ceiling. The ornaments show influences of the neo-renaissance. The two rooms on the ground floor on the side of Deventerstraat have very rich multicoloured stucco ceilings, consisting of a central ornament with amongst other roses. Around them moulded round and rectangular border strips and a rectangular border strip with roses and leaf motifs. The stucco ornaments are almost certainly from the Atelier Silberling & Zoon in Amsterdam-Sloterdijk.
The villa is located in a spacious garden with non-original layout, closed off at the street side with a wrought-iron fence in Art Nouveau style.
Valuation
Partially converted to office VILLA from 1912, with wrought-iron fence, in Transitional architecture with influences of Art Nouveau and neo-renaissance.
- Of architectural-historical value as a well and fairly well-preserved example of a villa in Transitional architecture, of which the ornamentation was influenced by Art Nouveau and the Neo-Renaissance. The property stands out for its high aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and the rich ornamentation. Characteristic features include amongst others the conservatory, the rich stained glass and the stucco ceilings. There is ensemble value with the adjacent villa at Deventerstraat 37 and as part of the villa park De Parken, within which the property belongs to the villa types common around 1900, which together with the older and later types and styles very well represent the development of villa construction.
- Of urban planning value through its location on the corner of Deventerstraat and Gen. Van Heutszlaan as an entrance to the villa district De Parken. Both lanes still possess a fairly well-preserved stock of historic houses, which together with the many private and public green elements form an attractive, valuable streetscape.
- Of cultural-historical value as a recognisable element from a social development. The property was built as housing for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial villas in spaciously laid out romantically arranged villa districts. De Parken is one of the largest and oldest villa districts of this type in our country and its development contributed to the fact that the appearance of the village and the social stratification of its population changed significantly.
Nearby in the register
- Woonhuis, Deventerstraat 37Woonhuisunder 1 mi
- IngeborgWoonhuisunder 1 mi
- IngeborgOnderdeel woningen e.d.under 1 mi
- Woonhuis, Jhr. Mr. G.W. Molleruslaan 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.