Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schuilhut (Gebouw B)
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Psychiatrische inrichting
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907
- Address
- Laan van Groot Schuylenburg 210, 7325 BG Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.20844, 6.01191
- Part of complex
- 514489
- Monument number
- 514491
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 19 Arnhem, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dit in 1907 door de Amsterdamse architecten E.M. Rood en F.W.M. Poggenbeek ontworpen GEBOUW B ligt in de noord-oosthoek van het complex dat nu onder de naam 'GROOT SCHUYLENBURG' bekend staat, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarvoor bekend stond als 'HET APELDOORNSCHE BOSCH'. Het gebouw was in oorsprong in gebruik als keuken en woongebouw voor het personeel. Tegenwoordig wordt het ook wel 'de schuilhut' genoemd. Het gebouw heeft nu geen functie. Het is samen met de andere beschermde paviljoens en de voormalige directiewoning gebouwd aan de noordzijde van het complex, parallel aan de Zutphensestraat. Dit paviljoen is één van de rijkst gedetailleerde gebouwen uit de oorspronkelijke bouwtijd. In de architectuur worden witgepleisterde gevels, zoals die bij de in die tijd gangbare stadsvakwerk- en Chaletstijl gebruikt werden, gecombineerd met aan diverse andere bouwstijlen ontleende elementen als segmentbogen en speklagen. De gebruikte platte dakbedekkingen zouden een verwijzing kunnen bevatten naar de traditioneel Joodse architectuur.
Omschrijving
Het vrijstaande paviljoen heeft een samengestelde plattegrond en is in oorsprong symmetrisch opgebouwd uit diverse in hoogte en diepte verspringende rechthoekige bouwblokken. Het geheel is opgezet rond een hoge rechthoekige kern waarvan de begane grond bestaat uit een hoge zaal. Tegen de zuidgevel ervan bevinden zich twee lage portaaluitbouwtjes. Tegen de zijgevels van de kernbouw bevinden zich twee lagere rechthoekige zijvleugels die aan de zijde van de Zutphensestraat overgaan in smalle bouwdelen, waarin zich gangen bevinden. Tussen beide smalle bouwdelen bevindt zich aan noordzijde een op kernbouw aansluitend éénlaags gedeelte met een groot dakterras. Tegen de buitengevels van de smalle bouwdelen bevinden zich weer lagere rechthoekige bouwdelen die iets uitspringen in vergelijking met de smalle bouwdelen. Het oostelijke gesitueerde bouwdeel heeft een jongere L-vormige uitbouw. Alle daken van de diverse bouwdelen zijn plat en voorzien van een in ongepleisterde baksteen uitgevoerde, opengewerkte, balustrade. Deze balustrade heeft zich vermoedelijk op meerdere van de oorspronkelijke paviljoens bevonden. De balustraden hebben gepleisterde hoekposten en onder en boven een profiellijst in rode verblendsteen. De diverse bouwdelen hebben een bakstenen plint die is afgesloten met een in rode verblendsteen uitgevoerde waterlijst met een afgeschuind profiel. Alle gevels zijn gepleisterd en hebben in verblendsteen uitgevoerde horizontale sierbanden. Boven de vensters en de deuropeningen bevinden zich gedeeltelijk in baksteen en gedeeltelijk in verblendsteen uitgevoerde segmentbogen. De op het terrein van de instelling gerichte ZUIDGEVEL heeft twee portaaluitbouwtjes van één bouwlaag. De zuidgevels hiervan hebben elk een rond raam met ene kruisvormige roedenverdeling. In de oostelijke zijgevels ervan bevinden zich brede deuropeningen onder een segmentboog en dubbele deuren. De rechthoekige kernbouw heeft in de zuidgevel vier zeer hoge vensters met ongeprofileerde kozijnen, twee vaste kalven, 9-ruits onderramen en twee (boven elkaar geplaatste) 3-ruits bovenlichten. Boven elk van de portaaltuitbouwtjes bevindt zich een 3-ruits raam onder een segmentboog. De verdieping van het hoofdblok bevat vier vensters met elk een 6-ruits stolpraam en een 3-ruits bovenlicht. De op het hoofdblok aansluitende, lagere, zijvleugels hebben op de begane grond naast de portaaluitbouw een venster met een segmentboog en een 8-ruits schuifraam en op de verdieping een dubbele balkondeur met een 3-ruits bovenlicht en een 4-ruits stolpraam met een 3-ruits bovenlicht. De overige segmentboogvensters van deze zijvleugels (de oost- en westgevel elk vier vensteropeningen breed) bevatten 4-ruits stolpramen met 3-ruits bovenlichten. De smalle bouwdelen aan de NOORDGEVEL hebben kleine segmentboogvensters met enkelruits ramen. Het terugliggende en op het hoofdblok aansluitende middengedeelte tussen beide smalle bouwdelen heeft één bouwlaag en een symmetrische gevelindeling. In het midden bevinden zich twee deuropeningen met links en rechts ervan twee vensters met 9-ruits ramen en 3-ruits bovenlichten. Op het grote dakterras komen vanuit het hoofdblok dubbele tuindeuren met 3-ruits ramen en 3-ruits bovenlichten uit. Het grote 16-ruits ijzeren raam in de westelijke uitbouw is niet oorspronkelijk. Rechts ervan bevindt zich een getoogde opgeklampte deur.
Waardering
PAVILJOEN uit 1907, gelegen op het terrein van GROOT SCHUYLENBURG.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en voor de tijd van ontstaan (1907) typerend voorbeeld van een paviljoen op het terrein van Groot Schuylenburg. Deze instelling stond oorspronkelijk bekend als psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch. De bouw van dit soort vrijstaande paviljoens is typerend voor de vroege twintigste eeuw. De functionele opzet ervan, werd meestal gecombineerd met een interpretatie van in die tijd gangbare bouwstijlen. Dit gebouw is in hoofdvorm en detaillering goed bewaard gebleven en heeft door haar opvallende architectuur met witgepleisterde gevels, balustrade en accenten in rode verblendsteen een belangrijk beeldbepalend karakter. De vier te beschermen paviljoens zijn herkenbaar aan deze architectuur en vormen zo een belangrijk ensemble.
- Van stedenbouwkundige waarde als belangrijk onderdeel van een viertal in hoofdvorm nog oorspronkelijke gebouwen, gelegen aan de Zutphensestraat. De vier in functie van elkaar verschillende gebouwen liggen in een parkachtige aanleg in het noordelijke deel van het complex. Ze liggen in elkaars verlengde en vormen zo de zuidelijke begrenzing van dit gedeelte van de Zutphensestraat.
- Van cultuurhistorische waarde als oorspronkelijk onderdeel van de voormalige Joodse inrichting voor Geesteszieken Het Apeldoornsche Bosch. Deze inrichting was voor de Tweede Wereldoorlog één van de grootste en meest vermaarde instellingen op dit gebied. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vond er vanuit deze inrichting een grootschalige deportatie van Joodse patiënten en verplegend personeel plaats. Hierdoor heeft het gehele complex ook een belangrijke herinneringswaarde aan de periode van de Tweede Wereldoorlog en de daaruit volgende verschrikkingen van de Holocaust.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Designed in 1907 by Amsterdam architects E.M. Rood and F.W.M. Poggenbeek, BUILDING B is situated at the north-east corner of the complex now known as 'GROOT SCHUYLENBURG', but during the Second World War and before was known as 'HET APELDOORNSCHE BOSCH'. The building was originally used as a kitchen and residential building for staff. Today it is also sometimes called 'de schuilhut'. The building now has no function. It was built together with the other protected pavilions and the former director's residence on the north side of the complex, parallel to Zutphensestraat. This pavilion is one of the most richly detailed buildings from the original building period. In the architecture, whitewashed facades, such as those used in the half-timbered style and Chalet style common at the time, are combined with elements borrowed from various other architectural styles such as segmental arches and specklayers. The flat roof coverings used could contain a reference to traditional Jewish architecture.
Description
The detached pavilion has a composite ground plan and is originally symmetrically composed of various rectangular building blocks set back in height and depth. The whole is constructed around a tall rectangular core, the ground floor of which consists of a high hall. Against its south facade are two low portal projections. Against the side facades of the core building are two lower rectangular side wings which, on the side of Zutphensestraat, transition into narrow building sections containing corridors. Between both narrow building sections, on the north side is a single-storey section adjoining the core building with a large roof terrace. Against the outer facades of the narrow building sections are further lower rectangular building sections which project slightly compared to the narrow building sections. The eastern located building section has a younger L-shaped extension. All roofs of the various building sections are flat and fitted with an open-work balustrade executed in unplastered brick. This balustrade is presumed to have been present on several of the original pavilions. The balustrades have plastered corner posts and above and below a profile moulding in red facing brick. The various building sections have a brick plinth which is finished with a drip moulding executed in red facing brick with a bevelled profile. All facades are plastered and have horizontal decorative bands executed in facing brick. Above the windows and door openings are segmental arches executed partly in brick and partly in facing brick. The SOUTH FACADE facing the grounds of the institution has two portal projections of one storey. The south facades of these each have a round window with a cross-shaped glazing pattern. In the eastern side facades are broad door openings under a segmental arch and double doors. The rectangular core building has four very tall windows in the south facade with unprofilied frames, two fixed panes, 9-pane lower windows and two (placed one above the other) 3-pane fanlights. Above each of the portal projections is a 3-pane window under a segmental arch. The storey of the main block contains four windows each with a 6-pane casement window and a 3-pane fanlight. The side wings, lower and adjoining the main block, have on the ground floor next to the portal projection a window with a segmental arch and an 8-pane sash window and on the storey a double balcony door with a 3-pane fanlight and a 4-pane casement window with a 3-pane fanlight. The remaining segmental arch windows of these side wings (the east and west facade each four window openings wide) contain 4-pane casement windows with 3-pane fanlights. The narrow building sections on the NORTH FACADE have small segmental arch windows with single-pane frames. The recessed middle section adjoining the main block between both narrow building sections has one storey and a symmetrical facade arrangement. In the middle are two door openings with, to left and right of them, two windows with 9-pane windows and 3-pane fanlights. From the main block onto the large roof terrace lead double garden doors with 3-pane windows and 3-pane fanlights. The large 16-pane iron window in the western extension is not original. To its right is an arched clamped door.
Valuation
PAVILION from 1907, situated on the grounds of GROOT SCHUYLENBURG.
- Of architectural historical value as a good and, for its time of creation (1907), a typical example of a pavilion on the grounds of Groot Schuylenburg. This institution was originally known as the psychiatric establishment Het Apeldoornsche Bosch. The construction of this type of detached pavilion is typical of the early twentieth century. Its functional layout was usually combined with an interpretation of architectural styles common at the time. This building has been well preserved in main form and detailing and, through its striking architecture with whitewashed facades, balustrade and accents in red facing brick, has an important character defining the streetscape. The four pavilions to be protected are recognizable by this architecture and thus form an important ensemble.
- Of urban planning value as an important component of a group of four buildings still substantially in their original form, situated on Zutphensestraat. The four functionally different buildings are located in a park-like setting in the northern part of the complex. They are aligned end to end and thus form the southern boundary of this section of Zutphensestraat.
- Of cultural historical value as an original part of the former Jewish institution for mental patients Het Apeldoornsche Bosch. Before the Second World War, this institution was one of the largest and most renowned establishments in this field. During the Second World War, large-scale deportation of Jewish patients and nursing staff took place from this institution. As a result, the entire complex also has important memorial value for the period of the Second World War and the resulting horrors of the Holocaust.
Nearby in the register
- Linnenkamer (Gebouw A)Gezondheidszorgunder 1 mi
- RibesGezondheidszorgunder 1 mi
- BerkGezondheidszorgunder 1 mi
- Boerderij, Woudhuizerweg 71Boerderij1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.