Rijksmonumentenregister · Netherlands
Handels Beurs
Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Beursgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1936 - 1940
- Address
- Coolsingel 46 A, 3011 AD Rotterdam (and others)
- Place
- Rotterdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.92114, 4.47987
- Monument number
- 513765
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryHistorical map archives, georeferenced via Allmaps
3 historical maps cover this location, the earliest the 1936 map "18. Rotterdam (Vierde uitgave, 1936)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
KOOPMANSBEURS tussen 1936 en 1940 gebouwd, ter vervanging van de oude Koopmansbeurs van Van der Werff uit 1736 aan de Noordblaak, in de stijl van het Nieuwe Bouwen naar ontwerp van architect J. F. Staal.
De nieuwe Rotterdamse beurs is een vroeg voorbeeld van publiek-private samenwerking: de Handel en de Gemeente initieerden omstreeks 1925 gezamenlijk plannen voor een nieuw beursgebouw naast het nieuwe postkantoor aan de Coolsingel. Het uiteindelijke ontwerp komt voort uit het winnende plan van de tweede ronde van een speciaal voor de bouw uitgeschreven besloten prijsvraag, waarvoor zes architecten van verschillende generaties en stromingen waren uitgenodigd. Het uitgevoerde ontwerp uit 1933 is het resultaat van de onderhandelingen tussen Staal, de Gemeente en de particuliere financiers en heeft weinig gemeen met het eerste controversiële ontwerp uit 1928, dat nog sterke stijlkenmerken van de Amsterdamse School bevatte.
N.B. Om aan de groeiende behoefte aan kantoorruimte te kunnen voorzien werd direct na de oorlog de gevel aan het Rodezand uitgebreid met twee bouwlagen in cementsteen. In de jaren zestig werden de overige kantoorvleugels uitgebreid met één bouwlaag en zijn de meeste winkelpuien op de begane grond gewijzigd naar ontwerp van architect A. Staal. In 1986/1987 is op ingenieuze wijze, door de hal van het oude beurscomplex heen, boven op het dak en evenwijdig aan de Coolsingel een ovaalvormige glazen zeegroene hoogbouw, het World Trade Centre, gerealiseerd. Het ontwerp van R. Van Erk, destijds verbonden aan het bureau Groosman & Partners, was wederom het resultaat van een besloten prijsvraag. Het ronde PTT-paviljoen met Gispen interieur, dat zich oorspronkelijk in het Beurscomplex bevond, moest hiervoor worden gesloopt.
Omschrijving:
Het geheel onderkelderde beursgebouw is gebouwd met een gewapend betonconstructie en bestaat uit drie kantoorvleugels van zeven bouwlagen aan de Coolsingel, Meent en Rodezand, die aan drie zijden rondom de beurszaal annex hal zijn gegroepeerd. De vleugels aan de Coolsingel en de Meent worden met elkaar verbonden door een transparante glazen loopbrug, een stalen hangconstructie met vier verdiepingen. Hieronder bevindt zich een brede getoogde ingangspartij, welke oorspronkelijk toegang gaf tot het Beurscafé. De kantoorvleugels, waarvan de begane grond aan de Coolsingel geheel en aan de Meent en het Rodezand gedeeltelijk, een winkelfunctie hebben en waarvan de gevels inmiddels zijn gewijzigd, hebben een platte dakafsluiting. De sterk horizontaal gelede gevels waren oorspronkelijk voorzien van vensterpuien, gevat in stalen profielen (Hope & Sons). Deze zijn in de meeste kantoorvleugels begin jaren tachtig vervangen door aluminium kozijnen met een vergelijkbare indeling maar een vlakker profiel. In de trappenhuizen, de gevels aan het binnenterrein en de achtervleugel aan het Rodezand zijn de originele staalprofielen nog aanwezig. Het metselwerk met verdiepte voegen is uitgevoerd in een lichtgrijs geglazuurde baksteen, speciaal vervaardigd door de Porcelijne Flesch. De beurszaal van 90 meter lang en 60 meter breed, grenst met zijn zuidgevel aan het Beursplein en heeft een overkapping van zeven gebogen stalen Gusto-spanten en wordt bedekt met betonnen platen waarin ronde tegels van thermolux glas. Tegenover de centrale ingang bevindt zich een, vanuit de centrale hal toegankelijk, halfrond trappenhuis met transparante glazen gevels in ijzeren roeden. Onder de beurszaal bevindt zich een parkeergarage met een ingang aan het Rodezand. Het meest beeldbepalende deel van het gebouw is de hoofdingang op de hoek Coolsingel/Beursplein. Een brede, statige granieten trappartij, onder een overkragend bouwdeel gedragen door zes betonnen kolommen, voert naar het anderhalve verdieping hoger liggende niveau van de centrale beurshal. Hierboven, in het overkragende deel, bevindt zich de grote zaal van de Kamer van Koophandel, met aan de Coolsingel een grote glazen erker met een licht gebogen erkerpui met fijne staalprofielen. Midden boven de erker is aan de gevel een vlaggenmast gemonteerd. Dit bouwdeel heeft een gebogen dak bedekt met rode pannen. De zuidgevel aan het Beursplein is blind en is decoratief behandeld met een ruitpatroon van metselwerk in drie verschillende grijstinten. Halverwege het trapbordes staat het monumentale bronzen beeld van G.K. van Hogendorp door Prof. J. Geels, dat eerder op het Van Hogendorpplein stond. In een nis in centrale hal staat het bronzen beeld van Mercurius van J. Th. Stracké, dat nog uit de oude beurs aan de Blaak afkomstig is. Rechts van de entree bevindt zich een glazen uitbouw met op de begane grond oorspronkelijk de toegang naar het restaurant/tearoom 'Het Carillon' en een bovenliggend transparant trappenhuis met een stalen pui. Dit transparante bouwvolume staat in verbinding met een ranke klokkentoren betegeld met groen geglazuurde tegels, waarin en reliëf een motief van kleine leeuwtjes zijn aangebracht. De vierkante klokkentoren wordt bekroond door een open, metalen klokkenstoel, voor de zogenaamde 'Beursbengel'. Op de hoek Meent/Rodezand bevindt zich een derde ingang. Aan het Rodezand bevindt zich een vierde toegang tot de Schippersbeurs. Op de hoek van het Beursplein en het Rodezand is op de tweede verdieping een twee bouwlagen tellende congiërgewoning gesitueerd. De woning, in zakelijke idioom vormgegeven met platte daken en rechthoekige stalen vensters, heeft aan de zuidzijde over de volle breedte van iedere bouwlaag, grote terrassen omheind door sierlijke ijzeren borstweringen. Van het interieur is de vergaderzaal van de Kamer van Koophandel, boven het trapbordes, nog in de vrijwel oorspronkelijke staat. Deze, van voor naar achter, enigszins taps toelopende zaal is geheel bekleed met licht gekleurde teakhouten panelen. De teakhouten plafonds bestaan uit vierkante roostervormige geperforeerde panelen met in het midden een (onzichtbare) lamp. De zaal wordt verlicht door bronzen kroonluchters. De achterwand wordt ingenomen door een zorgvuldig ontworpen teakhouten perstribune met in de achterwand cassettes gevuld met lichtgeel leer. De vloer is van marmer en gelegd in een decoratief ruitpatroon. In de zaal bevindt zich nog het originele vergadertafels en stoelen, naar ontwerp van Wijmer, gegroepeerd in een grote ovaal.
Waardering:
Beursgebouw met bijbehorende decoraties en interieuronderdelen van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde, alsook van stedenbouwkundige/beeldbepalende waarde aan de Coolsingel en het Beursplein en vanwege de plaats die de Beurs inneemt binnen het oeuvre van de Amsterdamse architect J.F. Staal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
MERCANTILE EXCHANGE built between 1936 and 1940, replacing the old Mercantile Exchange by Van der Werff from 1736 at the Noordblaak, in the style of the Nieuwe Bouwen according to a design by architect J. F. Staal.
The new Rotterdam exchange is an early example of public-private cooperation: Trade and the Municipality jointly initiated plans around 1925 for a new exchange building next to the new post office at the Coolsingel. The ultimate design originates from the winning plan of the second round of a closed competition specifically announced for the construction, for which six architects from different generations and movements were invited. The executed design from 1933 is the result of negotiations between Staal, the Municipality and private financiers and has little in common with the first controversial design from 1928, which still contained strong stylistic characteristics of the Amsterdam School.
N.B. In order to meet the growing need for office space, immediately after the war the facade at the Rodezand was extended with two storeys in cement brick. In the sixties the remaining office wings were extended by one storey and most shop fronts on the ground floor were altered according to a design by architect A. Staal. In 1986/1987 an ingenious solution was implemented, through the hall of the old exchange complex, above the roof and parallel to the Coolsingel, creating an oval-shaped glazed sea-green high-rise, the World Trade Centre. The design by R. Van Erk, then associated with the Groosman & Partners office, was again the result of a closed competition. The round PTT pavilion with Gispen interior, which was originally located in the Exchange complex, had to be demolished for this purpose.
Description:
The entirely basement-level exchange building was constructed with a reinforced concrete structure and consists of three office wings of seven storeys at the Coolsingel, Meent and Rodezand, which are grouped on three sides around the exchange hall. The wings at the Coolsingel and the Meent are connected to each other by a transparent glazed footbridge, a steel suspension structure with four floors. Below this is a broad arched entrance section, which originally provided access to the Exchange Café. The office wings, of which the ground floor at the Coolsingel is entirely and at the Meent and Rodezand partially occupied by shops, and whose facades have since been altered, have a flat roof finish. The strongly horizontally articulated facades were originally fitted with window frames set in steel profiles (Hope & Sons). In most of the office wings these were replaced in the early eighties by aluminium frames with a similar layout but a flatter profile. In the stairwells, the facades on the inner courtyard and the rear wing at the Rodezand, the original steel profiles are still present. The brickwork with recessed joints is executed in light grey glazed brick, specially manufactured by the Porcelijne Flesch. The exchange hall, 90 metres long and 60 metres wide, borders with its south facade on the Beursplein and has a covering of seven curved steel Gusto trusses and is covered with concrete slabs in which round tiles of thermolux glass are set. Opposite the central entrance is a semicircular stairwell accessible from the central hall with transparent glazed facades in iron rods. Under the exchange hall is a car park with an entrance at the Rodezand. The most characterful part of the building is the main entrance at the corner of Coolsingel/Beursplein. A broad, stately granite staircase, beneath an overhanging building section supported by six concrete columns, leads to the central exchange hall level, which is one and a half storeys higher. Above this, in the overhanging section, is the large hall of the Chamber of Commerce, with on the Coolsingel a large glazed bay window with a slightly curved bay pane with fine steel profiles. In the middle above the bay window a flagpole is mounted on the facade. This building section has a curved roof covered with red tiles. The south facade on the Beursplein is blank and is treated decoratively with a lattice pattern of brickwork in three different shades of grey. Halfway up the stair flight stands the monumental bronze sculpture of G.K. van Hogendorp by Prof. J. Geels, which previously stood on the Van Hogendorpplein. In a niche in the central hall stands the bronze sculpture of Mercury by J. Th. Stracké, which originates from the old exchange on the Blaak. To the right of the entrance is a glazed extension with on the ground floor originally the entrance to the restaurant/tearoom 'Het Carillon' and an overlying transparent stairwell with a steel frame. This transparent building volume is connected to a slender clock tower tiled with green glazed tiles, with a motif in relief of small lions. The square clock tower is crowned by an open metal bell frame, for the so-called 'Exchange Bell'. At the corner of Meent/Rodezand is a third entrance. At the Rodezand is a fourth access to the Shippers' Exchange. At the corner of Beursplein and Rodezand on the second floor is situated a conciérge dwelling comprising two storeys. The dwelling, designed in business style with flat roofs and rectangular steel windows, has on the south side across the full width of each storey, large terraces enclosed by elegant iron balustrades. Of the interior the meeting room of the Chamber of Commerce, above the stair flight, is still in virtually its original state. This room, tapering somewhat from front to back, is entirely clad with light-coloured teak wood panelling. The teak wood ceilings consist of square grid-shaped perforated panels with in the centre an (invisible) lamp. The room is lit by bronze chandeliers. The back wall is occupied by a carefully designed teak wood press platform with cassettes in the back wall filled with light yellow leather. The floor is marble and laid in a decorative lattice pattern. In the room is still the original meeting table and chairs, designed by Wijmer, arranged in a large oval.
Valuation:
Exchange building with associated decorations and interior elements of general importance due to architectural and cultural-historical value, as well as urban planning/characterful value on the Coolsingel and the Beursplein and due to the place the Exchange occupies within the oeuvre of Amsterdam architect J.F. Staal.
Nearby in the register
- Centraal PostkantoorOverheidsgebouwunder 1 mi
- Kunstwerk, Coolsingel bij 105Straatmeubilairunder 1 mi
- Winkel (G2), Coolsingel 105Winkelunder 1 mi
- St. Lucia kweekschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.