Rijksmonumentenregister · Netherlands
vh. Velde
Lippenhuizen, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1918
- Address
- Sweachsterwei 2, 8408 HE Lippenhuizen (Opsterland 21)
- Place
- Lippenhuizen
- Municipality
- Opsterland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.03539, 6.07071
- Monument number
- 513183
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 8 Heerenveen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KOP-ROMPBOERDERIJ is in 1918 gebouwd in opdracht van de Cornelia Stichting te Beetsterzwaag. Het ontwerp voor het voorhuis werd in maart 1917 geleverd door een architect uit 's-Gravenhage (signatuur onleesbaar). De architectkeuze is verklaarbaar vanuit het perspectief dat de bestuursleden van de Cornelia Stichting dezelfden waren als die van het Bronovo Ziekenhuis in 's-Gravenhage. De stijl van het voorhuis is het best te omschrijven als een heroriëntatie op het vaderlandse stijlidioom. De schuur van de boerderij werd in februari 1917 ontworpen door de opzichter van de Cornelia Stichting de architect H. Beetsma Vrijburg, gemeente-architect te Bolsward. De boerderij ligt ongeveer ter plaatse van het vm. nieuwe tolhuis (in 1848 op kaart aangegeven) dat later naar de overkant van de weg is verplaatst en aan de rand van de Lippenhuister Meenschar. Het woonhuis is op de weg georiënteerd met een uitbouw aan de zuidzijde, het zogenaamde zomerhuis. Een bijbehorend varkenshok is gesloopt. De boerderij is in 1984 gerenoveerd en is uitgebreid met een loopstal. De loopstal valt buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De boerderij heeft globaal een rechthoekige plattegrond met een uitgebouwd voorhuis aan de zuid-westzijde en een zgn. zomerhuis aan de zuidzijde.
De boerderij is geheel opgetrokken in miskleurige Waalklinker. Aan de detaillering van het voor- en zomerhuis is meer zorg besteed; de voor- en zijtopgevels hebben vlechtingen afgedekt met een platte laag, waarover een rollaag en zandstenen sluit- en aanzetstukken. De geprofileerde gootlijst rust op houten klossen. Alle meerruitsvensters zijn onder een getoogde rollaag met een gemetseld trommelveld en hebben luiken voor de onderramen waarop een zandlopermotief is geschilderd. Het voorhuis bestaat uit een bouwlaag met kapverdieping onder zadeldak; het opgaand muurwerk van de zomerwoning is lager en onder zadeldak; de schuur heeft een schilddak; alle dakschilden zijn belegd met rode gegolfde friese pannen. De uileborden van de schuur zijn van het Friese Woudentype. Op de nokhoek van het voorhuis staat een schoorsteen met door siermetselwerk verlevendigde rookmond en een dekbord bekroond met smeedwerk. Op het zuidelijke dakschild een tweede schoorsteen zonder dekbord en twee kajuiten. Ook op het noordelijke dakschild van het voorhuis bevindt zich een kajuit. Het voorhuis heeft een krimp aan de zuidzijde, waarin een opgeklampte rondboogdeur; op de rechter muurdam een gedenksteen met opschrift: GEBOUWD 1918. In de zuidgevel is een zesruits hallicht. In de zuidgevel van het voorhuis een meerruits H-venster. In de westgevel zijn vier meerruits kruisvensters; de twee in de geveltop staan iets dichter bij elkaar en zijn kleiner dan de vensters in de eerste bouwlaag. De noordgevel heeft een kruisvenster.
Het zomerhuis aan de zuidzijde van de boerderij heeft een portaal met een rondboogpoort met trekstang; rechts ervan een zesruitsvenster met luik van de bergplaats; de oostgevel is blind. In het portaal is een paneeldeur met zesruits H-vensters aan weerszijden; in de geveltop een zesruitsvenster. De westgevel heeft twee lichtopeningen: de linker is een zesruits met luik en de rechter in het portaal is negenruits.
Het exterieur van de schuur is ongewijzigd: aan de zuidzijde is een dubbele deur, thans een inpandige garage en vier getoogde, ijzeren negenruits schuurramen; op de zuidoosthoek van de schuur zijn dubbele inrijdeuren, vijf stalramen en een staldeur met zijlichten; in de noordgevel 13 getoogde, ijzeren koeruitjes; in de oostgevel een opgeklampte rondboogstaldeur en een tweelichtvenster, elk achtruits met luiken waarop een zandlopermotief en een wc-raampje. De omlopende dakgoot rust op uitgemetselde klossen.
Het interieur van de boerderij, van zowel het voorhuis als het zomerhuis en de schuur, is structureel gaaf. In de schuur zijn onder meer het kleine koehuis waarin de paardestallen met ruif en het koehuis met een privaat aanwezig. De vloer van het zomerhuis en de gang zijn betegeld; tussen de dragende muren scheibogen. De kozijnneuten, dorpels en de aantrede van de trap in hardsteen; de trap is oorspronkelijk, evenals alle paneeldeuren; de overloop op de verdieping krijgt indirect daglicht door een kajuit met gebogen plafond; het spekhok met ijzeren deur is aanwezig. De indeling van het woonhuis is ongewijzigd, sommige ruimten zijn van functie veranderd. Twee voorkamers met een hoekhaard, waarvan de ene in baksteen en de ander in natuursteen is uitgevoerd, oorspronkelijke eenvoudige plafonds en een kastenwand.
Waardering
De boerderij vh. Velde van de Cornelia Stichting uit 1918 is van cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- wegens haar plaats in de geschiedenis van de architectuurgeschiedenis als exponent van de vaderlandse rustieke stijl;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege de zeer hoge mate van architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de hoge mate van architectonische gaafheid van het interieur;
- vanwege de redelijke mate van visuele gaafheid in relatie tot het landschap en de situering aan de weg;
- vanwege de stilistische zeldzaamheid in de provincie Friesland.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The KOP-ROMPBOERDERIJ was built in 1918 on behalf of the Cornelia Stichting at Beetsterzwaag. The design for the front house was delivered in March 1917 by an architect from 's-Gravenhage (signature illegible). The choice of architect is explicable from the perspective that the board members of the Cornelia Stichting were the same as those of the Bronovo Ziekenhuis in 's-Gravenhage. The style of the front house is best described as a reorientation towards the national stylistic idiom. The barn of the farm was designed in February 1917 by the supervisor of the Cornelia Stichting, the architect H. Beetsma Vrijburg, municipal architect of Bolsward. The farm is situated approximately at the location of the former new toll house (indicated on the 1848 map) which was later relocated to the other side of the road and at the edge of the Lippenhuister Meenschar. The dwelling house is oriented towards the road with an outbuilding on the south side, the so-called summer house. An associated pig sty has been demolished. The farm was renovated in 1984 and extended with a loose house. The loose house falls outside national monument protection.
Description
The farm has roughly a rectangular plan with an outbuilding front house on the south-west side and a so-called summer house on the south side.
The farm is constructed entirely in off-coloured Waal brick. More care was taken with the detailing of the front and summer house; the front and side gable facades have weaving covered with a flat layer, over which a roll moulding and sandstone closing and foundation pieces. The profiled gutter moulding rests on wooden blocks. All multi-pane windows are under an arched roll moulding with a mortared drum field and have shutters for the lower windows on which an hourglass motif is painted. The front house consists of one storey with roof room under a gabled roof; the upright masonry of the summer dwelling is lower and under a gabled roof; the barn has a hipped roof; all roof panels are covered with red corrugated Frisian tiles. The flying buttresses of the barn are of the Frisian Wouden type. On the ridge corner of the front house stands a chimney with elaborated brickwork at the flue opening and a covering board crowned with wrought iron. On the southern roof panel a second chimney without covering board and two roof monitor lights. Also on the northern roof panel of the front house there is a roof monitor light. The front house has a shrinkage on the south side, in which a clamped round arch door; on the right wall a memorial stone with inscription: BUILT 1918. In the south gable a six-pane fanlight. In the south gable of the front house a multi-pane H-window. In the west gable are four multi-pane cross windows; the two in the gable top are slightly closer together and smaller than the windows in the first storey. The north gable has a cross window.
The summer house on the south side of the farm has a portico with a round arch door with a pull bar; to the right of it a six-pane window with shutter of the storage space; the east gable is blank. In the portico is a panelled door with six-pane H-windows on either side; in the gable top a six-pane window. The west gable has two light openings: the left is a six-pane with shutter and the right in the portico is nine-pane.
The exterior of the barn is unchanged: on the south side is a double door, now an internal garage and four arched, iron nine-pane barn windows; on the south-east corner of the barn are double entrance doors, five stable windows and a stable door with side lights; in the north gable 13 arched, iron cow windows; in the east gable a clamped round arch stable door and a two-light window, each eight-pane with shutters on which an hourglass motif and a w.c. window. The surrounding gutter rests on projecting stone blocks.
The interior of the farm, of both the front house and the summer house and the barn, is structurally sound. In the barn are, among other things, the small cow house in which the horse stalls with manger and the cow house with a privy are located. The floor of the summer house and the hallway are tiled; relieving arches between the load-bearing walls. The window frames, sills and the stair tread in hard stone; the stairs are original, as are all panelled doors; the landing on the upper floor receives indirect daylight through a roof monitor light with curved ceiling; the bacon store with iron door is present. The layout of the dwelling house is unchanged, some rooms have changed function. Two front rooms with a corner fireplace, one executed in brick and the other in natural stone, original simple ceilings and a cupboard wall.
Valuation
The former Velde farm of the Cornelia Stichting from 1918 is of cultural-historical and architectural-historical significance:
- because of its place in the history of architectural history as an exponent of the national rustic style;
- because of the high aesthetic qualities of the design;
- because of the very high degree of architectural integrity of the exterior;
- because of the high degree of architectural integrity of the interior;
- because of the reasonable degree of visual integrity in relation to the landscape and siting on the road;
- because of the stylistic rarity in the province of Friesland.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Sweachsterwei 7Werk-woonhuisunder 1 mi
- Nutsbedrijf, De Buorren 149Industrie2 mi
- Erfscheiding(D1), De Buorren bij 149Erfscheiding2 mi
- Kerk, De Buorren 30Kerk en kerkonderdeel2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.