Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Slotplaats
Bakkeveen, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1922
- Address
- Foarwurker Wei 3, 9243 JZ Bakkeveen (Opsterland 21)
- Place
- Bakkeveen
- Municipality
- Opsterland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.08370, 6.25137
- Part of complex
- 513171
- Monument number
- 513172
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "11 Heerenveen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het LANDHUIS "De Slotplaats" is in 1922 ontstaan uit een verbouwing van oudere boerderij ter plaatse. De verbouwing tot landhuis werd getekend door het architectenkantoor Gerretsen en Endt uit Oosterbeek (Gelderland) in 1922, in opdracht van de echtelieden Van der Goes-Van Harinxma thoe Slooten. Aan de achterzijde van het behouden voorhuis van de boerderij uit 1818 is een markante, geheel symmetrische uitbreiding tot stand gekomen. De oorspronkelijke boerderij was in 1818 gesticht door de echtelieden B.Ph.F.-J. van Eysinga en E.E.R. barones van Lynden, die in 1811 waren gehuwd. De boerderij (Fries: pleats > plaats) behoorde bij een buitenverblijf ('slot'), dat in 1837 werd gesloopt. Op de kadastrale minute van 1832 is deze situatie weergegeven: een boerderij met krimp ligt teruggerooid van de 'Bakkeveensterweg', achter de buitenplaats. De buitenplaats behoorde aan notabele en adellijke families, die een aanmerkelijk belang in de veenderijen in de omgeving hadden. Het gebouw is in 1986 verbouwd tot een restaurant met bovenwoning. Het interieur van het landhuis is voor de bescherming van ondergeschikt belang: het souterrain is in 1986 uitgediept en binnenmuren zijn verplaatst ten behoeve van toiletgroepen. In een der voorkamers bevindt zich een haard met een marmeren schouw en een betegeling uit later samengestelde tableaux en randen waarop pauwen, druivenranken, dieren en putti.
Omschrijving
Het pand heeft door de symmetrische samenstelling van bouwvolumes een globaal T-vormige plattegrond. Door gebruik te maken van oversnijding van de bouwvolumes en kapvormen is de overgang van één bouwlaag met schilddak aan de voorzijde, via paviljoenachtige uitbouwen in de krimphoeken met mansardekappen, tot twee bouwlagen onder aangekapt schilddak voor het achterste bouwvolume gerealiseerd. De voorgevel is opgetrokken in roodbruine bakstenen (oud, 1818) die met blokvertanding in de gele bakstenen (oud, 1818 en nieuw, 1922) van de zijgevels is ingewerkt. De lichtopeningen zijn alle recht afgesloten, met uitzondering van die in de voorgevel welke lichtgetoogd zijn. De ramen hebben meerruits kruisvensters met luiken waarop een zandlopermotief is geschilderd (wit op rood): in de eerste bouwlaag onder streklaag, in de tweede bouwlaag onder rollaag. Het samengestelde, overstekende dak, aan de onderzijde afgetimmerd met kraalhout, is belegd met rode ongeglazuurde Hollandse pannen. De kap van het oude gedeelte, het hoofdvolume, is het hoogst; de aansluitende kappen zijn lager en hebben kortere schilden. De kapconstructie bestaat uit hout en ijzer. Op de vier hoogste nokhoeken staan schoorstenen; op de naald van het hoofdvolume een sierlijke dakruiter met achtkantige, ingesnoerde torenhelm, bekroond door een onversierde windvaan. In de dakruiter een luidklokje. Het voorhuis is opgetrokken uit roodbruine handvorm bakstenen. De oostgevel heeft een centrale ingangspartij met zandstenen omlijsting en aan weerszijden twee meerruits licht getoogde kruisvensters onder streklaag, met luiken waarop een zandlopermotief. In het bovenlicht van de deur een houten roedeverdeling met twee bloemmotiefjes. Voor de deur een tweetreeds bakstenen stoep. Boven de deur een gedenksteen met sierlijk opschrift ter herdenking aan de eerste steenlegging op 23 juni 1818 door Jonkhr. Rynhard van Eysinga, "Oud vier Jaren". In het oostelijk dakschild boven de deur een kajuit met tympaanvormige bekroning en vleugelstukken met sierlijke lijst en aan weerszijden twee recht gesloten kajuiten; alle voorzien van meerruits kruisvensters. In de zuidgevel van het voorhuis een kruisvenster met luik; de noordelijke zijgevel is blind.
De overgang van oud naar nieuw is ongeveer ter hoogte van de kleine paviljoenachtige uitbouwtjes in de krimp onder mansardekap. Aan de zuidzijde is het een loggia met liggende ellipsbogen met trekstang, rustend op een gemetselde hoekkolom met zandstenen bekroning. In de loggia een toegangsdeur; de vloer is gelegd in een blokkenpatroon van gele bakstenen. Aan de noordzijde van het landhuis is op dezelfde hoogte een dienstruimte. In de korte dakschilden aan de noord- en zuidzijde is een ondiepe erker met kruisvenster.
Het achterste bouwvolume staat haaks op het hoofdvolume: het is twee bouwlagen hoog, gemetseld in gele bakstenen met een ondiep middenrisaliet. In de zuidelijke zijgevel twee dubbele tuindeuren met luiken, onder streklaag. In de tweede bouwlaag twee meerruits kruisvensters onder rollaag. Het middenrisaliet van de westgevel kent een geleding overeenkomstig de oostgevel. In het midden een toegangsdeur; in het bovenlicht twee vierruitsvensters. Voor de deur een tweetreeds bakstenen stoep. Aan weerszijden van de deur smalle vierruitsvensters met diefijzers, en kruisvensters. Boven de deur een gedenksteen met het opschrift: WILLEM VAN REEDE, Oud veertien Jaaren, Kleinzoon van Jonkhr. HENDRIK MAURITS VAN DER GOES en Vrouwe JOHANNA MARIA VAN DER GOES geboren Baronesse VAN HARINXMA THOE SLOOTEN heeft dezen eersten Steen gelegd den 25sten Augustus 1922. In de tweede bouwlaag drie kruisvensters met luiken, onder rollaag. In het westelijke dakschild een kajuit met tympaanvormige bekroning, kruisvenster en vleugelstukken met sierlijke lijst. De gevels aan weerszijden van het middenrisaliet zijn blind.
In de noordelijke gevel van het dwarspand een meerruits kruisvenster in de eerste bouwlaag en twee meerruits kruisvensters in de tweede bouwlaag.
Het interieur is gewijzigd, maar de oorspronkelijke indeling is globaal herkenbaar.
Waardering
Het landhuis 'De Slotplaats" dateert in aanleg uit 1818 en is in de huidige vorm verbouwd in 1922. De landhuis is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de hoge mate van belang als uitdrukking van de sociaal-economische geschiedenis, verband houdend met de veenderijbezittingen van adelijke families,
- vanwege het belang dat het object inneemt binnen het oeuvre van de architecten Gerretsen en Endt, die hoofdzakelijk in Gelderland hebben gewerkt,
- vanwege de zeer hoge mate van kwaliteit van het ontwerp,
- vanwege de zeer hoge mate van belang van het object voor het aanzien van het dorp,
- vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het exterieur,
- vanwege de zeer hoge mate van structurele en visuele gaafheid in relatie tot de landschappelijke omgeving,
- vanwege de hoge mate van typologische zeldzaamheid in Friesland.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The COUNTRY HOUSE "De Slotplaats" was created in 1922 from a conversion of an older farmhouse on the site. The conversion to a country house was designed by the architectural firm Gerretsen and Endt from Oosterbeek (Gelderland) in 1922, commissioned by the spouses Van der Goes-Van Harinxma thoe Slooten. On the rear side of the preserved front section of the farmhouse from 1818, a striking, entirely symmetrical extension was created. The original farmhouse was established in 1818 by the spouses B.Ph.F.-J. van Eysinga and E.E.R. baroness van Lynden, who were married in 1811. The farmhouse (Frisian: pleats > plaats) belonged to a country estate ('slot'), which was demolished in 1837. On the cadastral map of 1832 this situation is shown: a farmhouse with smithy lies set back from the 'Bakkeveensterweg', behind the country estate. The country estate belonged to notable and noble families, who had considerable interest in the peat diggings in the surrounding area. The building was converted in 1986 into a restaurant with a flat above. The interior of the country house is of secondary importance for the purposes of protection: the basement was deepened in 1986 and internal walls were moved to provide toilet facilities. In one of the front rooms there is a fireplace with a marble surround and tiling made up from later assembled tableaux and borders depicting peacocks, grape vines, animals and putti.
Description
The building has a roughly T-shaped floor plan through the symmetrical arrangement of building volumes. By making use of the overlapping of building volumes and roof shapes, the transition from one storey with hipped roof at the front, via pavilion-like extensions in the corner recesses with mansard roofs, to two storeys under an attached hipped roof for the rear building volume has been achieved. The front facade is constructed in reddish-brown bricks (old, 1818) which are worked in with block bonding in the yellow bricks (old, 1818 and new, 1922) of the side facades. The light openings are all straight-finished, with the exception of those in the front facade which have relieving arches. The windows are multi-paned cross windows with shutters on which an hourglass motif is painted (white on red): in the first storey under a stretcher course, in the second storey under a roll course. The assembled, projecting roof, lined on the underside with beading, is covered with red unglazed Dutch tiles. The roof truss structure of the old section, the main volume, is the highest; the adjoining roof trusses are lower and have shorter roof planes. The roof truss structure consists of wood and iron. On the four highest roof ridge corners stand chimneys; on the apex of the main volume an ornamental roof turret with an octagonal, constricted turret roof, crowned by an unadorned weathervane. In the roof turret a small bell. The front house is constructed of reddish-brown hand-moulded bricks. The east facade has a central entrance arrangement with sandstone moulding and on either side two multi-paned relieving arch cross windows under a stretcher course, with shutters on which an hourglass motif is painted. In the fanlight of the door a wooden glazing bars arrangement with two small flower motifs. Before the door a two-stepped brick stoop. Above the door a commemorative stone with an ornate inscription to commemorate the laying of the first stone on 23 June 1818 by Jonkhr. Rynhard van Eysinga, "aged four years". In the eastern roof plane above the door a dormer window with a tympanum-shaped crown and wing pieces with ornate moulding and on either side two straight-finished dormers; all furnished with multi-paned cross windows. In the south facade of the front house a cross window with shutter; the northern side facade is blind.
The transition from old to new is approximately at the height of the small pavilion-like extensions in the corner recess under mansard roof. On the south side is a loggia with lying elliptical arches with a tie rod, resting on a mortared corner column with sandstone crown. In the loggia an entrance door; the floor is laid in a block pattern of yellow bricks. On the north side of the country house at the same height is a service room. In the short roof planes on the north and south sides is a shallow bay window with a cross window.
The rear building volume stands at right angles to the main volume: it is two storeys high, constructed in yellow bricks with a shallow central projection. In the southern side facade two double glass doors with shutters, under a stretcher course. In the second storey two multi-paned cross windows under a roll course. The central projection of the west facade has a division corresponding to the east facade. In the centre an entrance door; in the fanlight two four-paned windows. Before the door a two-stepped brick stoop. On either side of the door narrow four-paned windows with bars, and cross windows. Above the door a commemorative stone with the inscription: WILLEM VAN REEDE, aged fourteen years, grandson of Jonkhr. HENDRIK MAURITS VAN DER GOES and Lady JOHANNA MARIA VAN DER GOES born Baroness VAN HARINXMA THOE SLOOTEN laid this first stone on the 25th of August 1922. In the second storey three cross windows with shutters, under a roll course. In the western roof plane a dormer window with a tympanum-shaped crown, cross window and wing pieces with ornate moulding. The facades on either side of the central projection are blind.
In the northern facade of the transverse section a multi-paned cross window in the first storey and two multi-paned cross windows in the second storey.
The interior has been altered, but the original layout is globally recognizable.
Valuation
The country house 'De Slotplaats' dates in its conception from 1818 and was converted to its present form in 1922. The country house is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the high degree of importance as an expression of socio-economic history, relating to the peat digging holdings of noble families,
- because of the importance the object holds within the body of work of the architects Gerretsen and Endt, who worked mainly in Gelderland,
- because of the very high degree of quality of the design,
- because of the very high degree of importance of the object for the appearance of the village,
- because of the very high degree of integrity of the exterior,
- because of the very high degree of structural and visual integrity in relation to the landscape setting,
- because of the high degree of typological rarity in Friesland.
Nearby in the register
- De SlotplaatsTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- De Slotplaats (Sterrebos)Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- BurmaniazuilTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Boerderij, Weverswâl 32Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.