Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Zuid Koninginnewal 49
Helmond, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1873 - 1875
- Address
- Zuid Koninginnewal 49, 5701 NS Helmond (and others)
- Place
- Helmond
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.47848, 5.65726
- Monument number
- 513088
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1863 map "Niederlande und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
FRATERHUIS-SCHOOL, tussen 1873-1875 gebouwd naar ontwerp van architect H.J. van Tulder in neo-gotische stijl. De opdrachtgevers waren de Fraters van Tilburg. De aannemer was L. Noten. Vanaf 1880 werd het gebouw met de naam Mater Dei gebruikt als school en woonhuis door de Broeders van Maastricht. Van 1923 tot 1937 werd het gedeeltelijk verhuurd aan de Zusters van de Goddelijke Heiland. Vanaf 1939 was het de Mariahuishoudschool.
Het pand is nu in gebruik als onderdeel van het Ter Aa College. Het interieur is geheel gewijzigd.
Omschrijving
Het tweelaagse pand heeft een L-vormige plattegrond en telt aan de zijde van de Zuid Koninginnewal elf vensterassen. Het hoge zadeldak heeft leien in maasdekking. De gevel is opgetrokken uit bruine machinale baksteen en geleed door gele baksteen speklagen, lisenen en siermetselfriezen.
De baksteen plint is iets uitkragend gemetseld, beëindigd door een afgeschuinde rand. In de borstwering bevinden zich ter hoogte van de muurdammen verdiepte velden met siermetselwerk rondom. Hier boven bevindt zich een doorgaande dorpel- annex waterlijst. De hoge getoogde vensters hebben afgeschuinde neggen. De vensters met kleine roedenverdeling, in totaal achtentwintigruits, zijn in drie afzonderlijke, verschillend van elkaar te openen delen gevat. Boven de vensters van de begane grond is een uitkragende het bovenlicht volgende sierlijst gemetseld, onderbroken door een forse sluitsteen boven ieder venster. De balklagen worden aangegeven door ijzeren muurankers, die de vorm hebben van gebundelde pijlen. De puntgevels ter breedte van elk twee traveeën worden aangegeven door lisenen. In de linkerpuntgevel is naast een venster de toegangsdeur tot de school. In het segmentboogportiek met opengewerkt baksteenmetselwerk aan de bovenzijde is behalve de oorspronkelijke deur met siertraliewerk in het bovenpaneel een gevelsteen ingemetseld. De tekst hierop luidt; "Deze steen is gelegd door Deken M.
Rath bij de voltooiing van de Mariahuishoudsschool voor Helmond en omgeving op Maria Hemelvaartsdag 1939".
Naast de rechterpuntgevel met vensters bevindt zich een tweede deur. Deze geverniste paneeldeur is vernieuwd maar bevindt zich in een identiek portiek met opengewerkt baksteenmetselwerk aan de bovenzijde. De vensters op de eerste verdieping hebben dezelfde vorm als die op de begane grond, maar zijn aan de bovenkant alleen afgezet met een forse natuursteen sluitsteen met diamantkop. Onder deze vensters een doorlopende dorpellijst met siermetselwerk. De lisenen en de gootlijst worden afgesloten door een uitmetseling met een keperboogfries en een tandlijst. In beide puntgevels bevindt zich een getoogd venster met sluitsteen en ernaast een kleiner en lager getoogd venster, de ramen in kleine roeden verdeeld. De doorgaande dorpel is sterk afgeschuind en aan de onderzijde voorzien van siermetselwerk in puntvormen. Boven het middelste raam is een verdiept gemetseld kruis aangebracht. De hoeken en de top van de puntgevel hebben een torenachtige bekroning met nissen. Hiertussen een klimmend sierfries; de top met bekroning door een smeedijzeren siervorm en windvaan. In het dakvlak bevinden zich drie hoge dakkapellen onder zadeldak met leien in maasdekking. De raampjes hebben kleine roeden en afgeronde bovenzijden. In de donkergroene houten puntgeveltjes is een bewerkt uitgesneden driepas. De vrijstaande rechterzijgevel en de achtergevel zijn intact en vrijwel hetzelfde, maar eenvoudiger, vormgegeven als de voorgevel.
Waardering
Het voormalige schoolgebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarden als voorbeeld van de ontwikkeling van het katholiek onderwijs door de congregaties en als specimen van de typologische ontwikkeling van de kloosterschool. Het is van architectuurhistorisch belang door de zorgvuldige detaillering der baksteenvormen in lijsten en bekroningen en is tevens van belang als voorbeeld van het werk van de gerenommeerde katholieke bouwmeester Van Tulder. Het heeft ensemblewaarden door de ligging aan de oude stadsrand tegen de koorpartij der reeds eerder beschermde Lambertuskerk. Het gebouw is uitwendig gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FRATERHUIS-SCHOOL, built between 1873-1875 according to designs by architect H.J. van Tulder in neo-gothic style. The commissioners were the Fraters of Tilburg. The contractor was L. Noten. From 1880 onwards the building was used under the name Mater Dei as a school and residence by the Brothers of Maastricht. From 1923 to 1937 it was partially rented to the Sisters of the Divine Saviour. From 1939 it was the Mariahuishoudschool.
The building is now in use as part of the Ter Aa College. The interior has been completely altered.
Description
The two-storey building has an L-shaped ground plan and has eleven window bays on the side of the Zuid Koninginnewal. The high gabled roof has slates in Maas bond. The facade is constructed of brown machine-made brick and articulated by yellow brick speckled courses, pilasters and decorative brickwork friezes.
The brick plinth is slightly corbelled, finished with a bevelled edge. In the parapet there are recessed fields with decorative brickwork around them at the height of the wall piers. Above this is a continuous sill or drip moulding. The tall arched windows have bevelled recesses. The windows with small glazing bars, totalling twenty-eight panes, are set in three separate, differently opening sections. Above the windows of the ground floor a projecting sill following the fanlight is corbelled out, interrupted by a strong keystone above each window. The floor levels are indicated by iron wall anchors, which have the form of bundled arrows. The pointed gables with the width of each two bays are indicated by pilasters. In the left pointed gable is a doorway to the school next to a window. In the segmental arch portico with openwork brick masonry at the top, besides the original door with decorative ironwork in the upper panel, a foundation stone is set in. The text on it reads: "This stone was laid by Dean M. Rath at the completion of the Mariahuishoudschool for Helmond and surroundings on Maria Ascension Day 1939".
Beside the right pointed gable with windows is a second door. This varnished panel door has been renewed but is located in an identical portico with openwork brick masonry at the top. The windows on the first floor have the same form as those on the ground floor, but are at the top only set off with a strong natural stone keystone with diamond head. Below these windows a continuous sill with decorative brickwork. The pilasters and the gutter line are finished with herringbone brickwork and a tooth line. In both pointed gables there is an arched window with keystone and next to it a smaller and lower arched window, the panes divided into small glazing bars. The continuous sill is strongly bevelled and on the underside provided with decorative brickwork in pointed forms. Above the middle pane a recessed brick cross is applied. The corners and the top of the pointed gable have a tower-like crowning with niches. Between these is a climbing decorative frieze; the top crowned by a wrought-iron ornamental form and weather vane. In the roof plane there are three tall roof dormers under gabled roofs with slates in Maas bond. The small windows have small glazing bars and rounded upper sides. In the dark green wooden pointed gable-tops is a worked-out cut trefoil. The free-standing right side facade and the back facade are intact and nearly the same, but simpler, designed as the front facade.
Valuation
The former school building is of general importance. It has cultural-historical values as an example of the development of Catholic education by the congregations and as a specimen of the typological development of the cloister school. It is of architectural-historical importance through the careful detailing of the brick forms in cornices and crownings and is also of importance as an example of the work of the renowned Catholic master builder Van Tulder. It has ensemble values through its location on the old town edge against the choir part of the already previously protected Lambertuskerk. The building has been preserved externally in good condition.
Nearby in the register
- Kerk, Kerkstraat 54Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Winkelwoning, Kerkstraat 48Werk-woonhuisunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Kerkstraat 54Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 47Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.