Rijksmonumentenregister · Netherlands
Welkom
Franeker, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1913
- Address
- Salverderweg 12, 8801 AX Franeker (Waadhoeke 21)
- Place
- Franeker
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.18650, 5.55113
- Monument number
- 512698
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS 'Welkom' ligt aan de Salverderweg, aan de noordzijde van de Oude Trekvaart. Het huis is naar het zuiden georiënteerd. Het blokvormige pand in Overgangsarchitectuur met Art Nouveau-elementen staat op de hoek met de Lyklemastraat op een vrij klein perceel grond; de smalle voortuin loopt door in een strook langs de oostelijke zijgevel en in de achtertuin. Volgens mondelinge overlevering is het woonhuis in 1913 gebouwd in opdracht van de heer Flapper naar ontwerp van architect N.J. Adema (1860-1946) te Franeker.
Omschrijving
Het woonhuis heeft een rechthoekige plattegrond. Het heeft één volwaardige bouwlaag en één bouwlaag onder de hoge kap. Het wordt gedekt door een samengesteld dak (schilddak en zadeldak) met rood geglazuurde Friese pannen. Een hoge schoorsteen bevindt zich op de voorste dakhelling, de andere -ook smal en hoog- aan de achterzijde. De nok wordt versierd door een piron. Onder het dak een doorlopende houten geprofileerde daklijst. Het woonhuis is in bruin/rode bakstenen opgetrokken; de plint is van donkerbruine baksteen. Voor de geveltoppen zijn houten schroten gebruikt.
De voorgevel bestaat uit een topgevel en een terugspringend geveldeel. Hier bevindt zich, onder een breed overstek, de voordeur. Het overstek is van een houten lijst voorzien, waarop tussen twee klossen de naam 'Welkom' is aangebracht. De lijst wordt gesteund door een houten korbeel die tussen de laatste klos en de zijgevel van de topgevel is geplaatst en door een houten pilaster met ingesneden siermotieven. De voordeur is vernieuwd. Links en rechts zijn zijlichten met glas-in-lood geplaatst. Boven de voordeur en de zijlichten zit een driedelig bovenlicht met glas-in-lood. In de topgevel zit in de eerste bouwlaag een driedelig venster met driedelig bovenlicht met glas-in-lood. Hierboven is een hoge, gemetselde strek. De top wordt versierd door houten gekartelde schroten, die in het midden het vensterprofiel volgen. Het openslaande venster met houten kozijnen wordt bekroond door een vijfhoekige bovenlicht van donker matglas.
De oostelijke zijgevel is aan de noordzijde van een top voorzien. In de eerste bouwlaag zitten, symmetrisch in de gevel, twee driedelige vensters met glas-in-lood in het driedelig bovenlicht. In de top zit een openslaand venster met erboven een dubbel bovenlicht. Ieder bovenlicht wordt diagonaal verdeeld in twee driehoeken met donker matglas. Om het vensterprofiel is een decoratieve houten beschroting aangebracht. De uiteinden van de schroten zijn afgerond en gedecoreerd met eenvoudige geometrische Art-Nouveau details.
In de achtergevel zitten, symmetrisch opgesteld, twee enkelruitsvensters met strek en bovenlichten met glas-in-lood. Rechts van de gevel is een houten achterdeur geplaatst met achtruits bovendeel met matglas en een trede ervoor.
De westelijke zijgevel is aan de zuidzijde van een top voorzien. In de met hout beschoten top zitten twee enkelruitsvensters. Hieronder is het dak doorgetrokken. De hieronder ontstane ruimte wordt aan de voorzijde deels door houten schroten afgesloten. De driehoekige top wordt door houten, afgeronde schroten afgesloten. Onder deze ruimte bevinden zich aan de achterzijde een houten deur en in de zijgevel van het woonhuis een nieuw venster. Hieronder zat oorspronkelijk een deur.
Het INTERIEUR is qua inrichting oorspronkelijk. Gezien zijn echter uitsluitend de gang en de kamer. Voor de overige delen is geen toestemming verkregen. In de gang ligt de originele betegelde vloer met florale motieven. De trap is oorspronkelijk. Het is een houten trap met een rijk gedecoreerde leuning en een hoog en rijk ingesneden trappaal. De deuren zijn allemaal oorspronkelijk. De deurkozijnen zijn gesneden in de stijl van de Art Nouveau. De kamers rechts van de gang zijn en suite. De interieuronderdelen zijn allemaal origineel. Zij zijn, net als de deuren, door architect Adema ontworpen in overeenstemming met het exterieur. Dit geldt voor de schuifdeuren van de kamers en suite (met meerruits helder glas-in-lood), voor de kasten naast de schuifdeur en voor de vensterkozijnen. Het houten plafond bestaat uit vierkante platen die door dunne houten strips aan elkaar bevestigd zijn.
Waardering
Het woonhuis aan de Salverderweg 12 te Franeker, ontworpen door architect N.J. Adema, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- voor de geschiedenis van de architectuur;
- voor het oeuvre van de architect;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek, met name van de interieur-onderdelen;
- vanwege de situering, verbonden met de uitbreiding van de stad;
- voor het aanzien van de streek, langs de Oude Trekvaart;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving;
- vanwege de unieke mate van architectonische gaafheid van de twee vertrekken die gezien zijn; voor de overige is geen toestemming gekregen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RESIDENCE 'Welkom' is situated on the Salverderweg, on the north side of the Oude Trekvaart. The house faces south. The cubic building in Transitional architecture with Art Nouveau elements stands on the corner with the Lyklemastraat on a fairly small plot; the narrow front garden continues as a strip along the eastern side facade and in the back garden. According to oral tradition the residence was built in 1913 on behalf of Mr Flapper according to a design by architect N.J. Adema (1860-1946) in Franeker.
Description
The residence has a rectangular ground plan. It has one full storey and one storey under the high roof. It is covered by a complex roof (hipped roof and gabled roof) with red glazed Frisian tiles. A tall chimney is situated on the front roof slope; the other - also narrow and tall - at the rear. The ridge is decorated by a finial. Below the roof a continuous wooden profiled cornice. The residence is built of brown/red brick; the plinth is of dark-brown brick. Wooden boards have been used for the gable tops.
The front facade consists of a top gable and a recessed gable section. Here, beneath a broad overhang, is the front door. The overhang is provided with a wooden moulding, on which between two brackets the name 'Welkom' is placed. The moulding is supported by a wooden corbel placed between the last bracket and the side facade of the top gable and by a wooden pilaster with incised ornamental motifs. The front door is renewed. On the left and right are sidelights with stained glass. Above the front door and sidelights is a three-part fanlight with stained glass. In the top gable is a three-part window with three-part fanlight with stained glass in the first storey. Above this is a high, brick band. The top is decorated with wooden scalloped boards, which follow the window profile in the middle. The opening window with wooden frames is crowned by a pentagonal fanlight of dark frosted glass.
The eastern side facade is provided with a top on the north side. In the first storey, symmetrically placed in the facade, are two three-part windows with stained glass in the three-part fanlight. In the top is an opening window with above it a double fanlight. Each fanlight is divided diagonally into two triangles with dark frosted glass. Around the window profile decorative wooden boarding is applied. The ends of the boards are rounded and decorated with simple geometric Art Nouveau details.
In the rear facade, symmetrically arranged, are two single-pane windows with band and fanlights with stained glass. To the right of the facade is a wooden rear door placed with back-pane upper part with frosted glass and a step in front.
The western side facade is provided with a top on the south side. In the board-covered top are two single-pane windows. Below the roof is extended. The space thus created is partly closed at the front by wooden boards. The triangular top is closed by wooden, rounded boards. Below this space at the rear are a wooden door and in the side facade of the residence a new window. Below this was originally a door.
The INTERIOR is original in its arrangement. However, only the passage and one room were seen. Permission was not obtained for the other parts. In the passage is the original tiled floor with floral motifs. The staircase is original. It is a wooden staircase with a richly decorated handrail and a tall and richly carved newel post. The doors are all original. The door frames are carved in the Art Nouveau style. The rooms to the right of the passage are en suite. All interior components are original. They are, like the doors, designed by architect Adema in accordance with the exterior. This applies to the sliding doors of the en suite rooms (with multi-pane clear stained glass), to the cupboards beside the sliding door and to the window frames. The wooden ceiling consists of square panels which are fastened to each other by thin wooden strips.
Valuation
The residence at Salverderweg 12 in Franeker, designed by architect N.J. Adema, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- for the history of architecture;
- for the oeuvre of the architect;
- by virtue of the special use of materials and ornamentation, particularly of the interior components;
- by virtue of the location, connected with the expansion of the town;
- for the character of the region, along the Oude Trekvaart;
- by virtue of the architectural integrity of the exterior;
- in relation to the structural and visual integrity of the urban surroundings;
- by virtue of the unique degree of architectural integrity of the two rooms that were seen; permission was not obtained for the others.
Nearby in the register
- Woonhuis, Leeuwarderweg 17Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Mr G Groen van Prinstererlaan 16Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Oud Kaatsveld 2Boerderijunder 1 mi
- Woonhuis, Van Ghemmenichstraat 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.