Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Mr G Groen van Prinstererlaan 16
Franeker, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Mr G Groen van Prinstererlaan 16, 8801 AP Franeker (Waadhoeke 21)
- Place
- Franeker
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.18528, 5.55203
- Monument number
- 512695
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS aan de Groen van Prinstererlaan (de vm. Kanaalkade) 16 te Franeker is in 1909 gebouwd. Deze locatie aan de zuidoostzijde van de stad, ten noorden van de spoorlijn en ten oosten van het centrum, is rond 1900 als uitbreidingsgebied tot ontwikkeling gekomen in de vorm van een kleine villawijk. Het pand is niet groot, maar heeft in de detailuitwerking en de aangebrachte decoraties de allure van een villa. De voorgevel is richting water, naar het zuiden georienteerd. De voortuin is aan de voorzijde van het originele ijzeren HEK voorzien. Het hek is zeer eenvoudig en bestaat uit ijzeren staafjes die aan de bovenzijde afgesloten worden door een lansvormig ornament omcirkeld door een halfrond boogje. De achtertuin is via de brandgang toegankelijk. Deze wordt omsloten door een stenen muur met kruispannen, vermoedelijk van latere datum. De originele deur is hier niet meer aanwezig, wel de houten luifel die boven de deur was geplaatst. Het pand bestaat uit twee hoofdvolumes: een torenachtig gedeelte en een blokvormig gedeelte. Het woonhuis is gebouwd in een bouwstijl die elementen ontleent aan de Art Nouveau. Opdrachtgever was de Heer H. Vlieger uit Franeker. Volgens mondelinge overlevering was de heer Vlieger een zeekapitein: dit verklaart de toepassing van verschillende sierelementen die aan de zee refereren of symbool ervan zijn. Architect A. Lettinga uit Sexbierum heeft het woonhuis ontworpen. Uitvoerder was de firma De Boer & Rijpstra te Franeker.
In de tuin is nog een restant aanwezig van een originele houten boogvormige constructie, die mogelijkerwijs in oorsprong het skelet van een loggia is geweest, die tegen de topgevel was geplaatst, waar nu de nieuwe aanbouw is aangebracht. De ingesneden geometrische decoratie is in de stijl van de Art Nouveau vervaardigd.
Omschrijving
Het woonhuis heeft een vierkante plattegrond, met aan de voorzijde een erker in de vorm van een halve zeshoek en, tegen de achtergevel, een rechthoekige kleine werkplaats. Het torenachtige deel heeft twee bouwlagen met een zolderverdieping, het blokvormige deel één bouwlaag met zolderverdieping. Het samengestelde dak omvat een zadeldak boven het torengedeelte en een gebroken schilddak boven het lagere bouwvolume. Het hele dak wordt door bruin geglazuurde kruispannen gedekt. Op de nok van het zadeldak is een keramische crête geplaatst. Er zijn drie schoorstenen, twee op het linker deel en één op het zadeldak. Het dak wordt begrensd door geprofileerde daklijsten. De daklijst van het zadeldak steunt op smalle P-vormige houten klossen op kleine consoles. Ook de daklijst van het gebroken schilddak steunt op dergelijke klossen, die hier op een gepleisterde fries zijn bevestigd. De daklijst boven de achtergevel steunt op kleinere klossen. Op de topgevel staat een houten versiering in de vorm van een stuurrad met een piron erop. Op de dakhelling boven de voorgevel van het lagere bouwdeel is een kleine dakkapel geplaatst met ingesnoerd conisch dak met piron. Op het dak en de zijgeveltjes van de dakkapel zijn halfronde leien aangebracht. De enkele ruit wordt ingelijst door ingesnoerde zuiltjes op de hoeken, die zich in de top in twee consoles opsplitsen. Een sierlijst met geblokt onderstel verbindt de consoles onder de daklijst. De dakkapel op de dakhelling boven de achtergevel is vernieuwd.
Het woonhuis is in bruine bakstenen opgetrokken, de plint in waalstenen in basterdtras. De topgevel aan de voorzijde is in de top wit gepleisterd. De plint is gemetseld. Natuursteen is gebruikt voor de stoep, kunststeen voor de dorpels.
In de voorgevel van de topgevel bevindt zich de erker met erboven een balkon met openslaande balkondeuren. De erker heeft de vorm van een halve zeshoek; de H-vensters met stenen lekdorpels hebben glas-in-lood in de tweelicht bovenlichten. Vóór het glas-in-lood zijn afneembare houten zonweringen met geblokte onderranden geplaatst, in de stijl van de Art-Nouveau. De stenen latei boven de vensters ondersteunt een hoofdgestel met geprofileerde kroonlijst. De geometrisch gesneden houten leuning van het balkon wordt door vier kleine zuilen versierd. De houten balkondeuren worden door zijlichten en een driedelig bovenlicht met glas-in-lood omlijst. Het middelste deel van het bovenlicht is vierruits. De balkonpartij is van een houten markiezenhouder voorzien, met erboven een gemetselde gebogen strek. Op deze hoogte is de gevel gepleisterd. Boven de boog, in de zolderverdieping, bevindt zich een halfrond venster met vierruits roedeverdeling.
In het linker deel van de voorgevel bevinden zich de voordeur en twee vensters. De geverniste bruine houten voordeur heeft decoratieve geometrische snijwerk-motieven in de stijl van de Art-Nouveau, met een houten onderpaneel met snijwerk en een vierruits bovendeel. Op het driedelige bovenlicht met glas-in-lood ligt een stenen latei. Links van de deur zijn twee enkel-ruitsvensters met stenen lateien geplaatst; in het driedelige bovenlicht zit glas-in-lood. In de rechter zijgevel zitten in de eerste bouwlaag een enkelruitsvenster met een tienruits bovenlicht en gekleurd glas met roeden en in de tweede bouwlaag een kleiner enkelruits met driedelig bovenlicht. De achtergevel omvat de achtergevel van de topgevel en de achtergevel van het lagere bouwvolume. Tegen de eerste bouwlaag van de topgevel is een nieuwe rechthoekige erker geplaatst. Hierboven zijn de lateien en deels het gekleurde glas van de oorspronkelijke vensters nog zichtbaar. In de tweede bouwlaag is een venster geplaatst met twee achtruitsbovenlichten. Het daklicht in de dakhelling boven de achtergevel is nieuw. In de achtergevel van het lagere deel zitten een houten deur met bovenlicht -waarin gekleurd glas met roeden en een vernieuwd openslaand venster. In de gevel van de bakstenen werkplaats met plat dak, die tegen de achtergevel is geplaatst, zitten een houten deur en twee vensters.
De INDELING van het woonhuis is grotendeels origineel. In het INTERIEUR zijn nog verschillende oorspronkelijke elementen aanwezig. De hal en de gang zijn in het midden geplaatst. In de rechthoekige, vrij kleine hal ligt een granito-vloer met decoratieve randen van rode en zwarte granito-stenen en florale motieven in granito. Rondom is een lambrisering met originele betegeling aangebracht en tegen de zijwanden twee rijk gedecoreerde gestucte panelen met brede en rijke omlijsting, waarin symbolen van de jacht -links van de voordeur- en van de zee -rechts van de voordeur- zijn geplaatst. Het plafond is beschilderd met florale motieven. Tussen de hal en de gang bevindt zich een portaaldeur met zijlichten en bovenlichten. Het glas-in-lood bestaat uit rijk gekleurde florale motieven. Opvallend zijn twee vierkante glas-in-lood ruitjes onder in de zijlichten, waarvan de florale motieven in een felle kleur rood met wit zijn vervaardigd. Het glas-in-lood is vervaardigd en gesigneerd door L. Joh. v/d Meulen te Leeuwarden. In de gang ligt een granitovloer van dezelfde kleur als in de hal; het plafond wordt versierd door een groot gestuct ornament. Boven de originele deuren met gekleurd glas en roeden, die toegang geven tot de kamers, bevindt zich op een hoofdgestel een rijk gedecoreerd sierstuc. Links van de gang bevindt zich de salon; hier zijn enkele oorspronkelijke elementen aanwezig, zoals de schoorsteenmantel met tegeltjes (van de van Hulst-fabriek te Harlingen) en het stucplafond. De vensters, waarvan de bovenlichten open kunnen, zijn van de originele houten vensterbanken voorzien. Rechts van de gang bevinden zich twee kamers. Oorspronkelijk waren het een woonkamer (aan de straatzijde) en twee slaapkamers, die door een schuifdeur gescheiden waren. Deze houten schuifdeuren -met panelen en negen-ruits bovendeel van gekleurd glas- zijn nog aanwezig. De kastenwand tussen woonkamer en kleine slaapkamer is niet meer aanwezig. In deze kamer is waarschijnlijk het originele plafond aan het zicht onttrokken door een verlaagd plafond. In de v.m. slaapkamer aan de achterzijde, de huidige eetkamer waaraan de nieuwe keuken onder de nieuwe erker is toegevoegd- staat rechts een oorspronkelijke marmeren schoorsteenmantel met tegeltjes. De v.m. keuken, tegenover de eetkamer, is nu een werkkamer. De originele kasten en deuren zijn nog aanwezig. Links van de gang, tussen salon en v.m. keuken bevindt zich de trap naar boven, met de originele houten leuning met snijwerk in Art-Nouveau stijl. Op de tussenverdieping is op de westmuur een schildering aangebracht die een schip op zee voorstelt. Op de bovenverdieping is de indeling nog redelijk oorspronkelijk, de oude bergzolder is nu de badkamer. De deuren zijn allemaal origineel. Op de slaapkamers zijn de oorspronkelijke plafonds aanwezig.
Waardering
Het woonhuis met bijbehorend hekwerk aan de Groen van Prinstererlaan 16 te Franeker is van bijzonder algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een culturele en sociaaleconomische ontwikkeling;
- voor het oeuvre van de architect;
- wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- wegens het bijzondere materiaalgebruik en de bijzondere ornamentiek;
- wegens het gebruik van de ornamentiek, refererend naar het werk/het leven van de toenmalige bewoner en opdrachtgever;
- wegens de situering verbonden met de uitbreiding van de stad in het begin van de twintigste eeuw;
- voor het aanzien van de streek;
- wegens de architectonische gaafheid van het exterieur:
- wegens de architectonische gaafheid van het interieur;
- in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van de stedelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RESIDENTIAL HOUSE on the Groen van Prinstererlaan (formerly Kanaalkade) 16 in Franeker was built in 1909. This location on the south-eastern side of the city, north of the railway line and east of the centre, developed around 1900 as an expansion area in the form of a small villa district. The building is not large, but has the allure of a villa in its detailed execution and applied decorations. The front façade is oriented towards the water, facing south. The front garden is provided with the original iron FENCE at the front. The fence is very simple and consists of iron rods closed at the top by a lance-shaped ornament encircled by a semi-circular arc. The back garden is accessible via the passage. This is enclosed by a stone wall with headers and stretchers, presumably of a later date. The original door is no longer present here, but the wooden canopy that was placed above the door remains. The building consists of two main volumes: a tower-like section and a block-shaped section. The residential house is built in an architectural style that borrows elements from Art Nouveau. The client was Mr H. Vlieger from Franeker. According to oral tradition, Mr Vlieger was a sea captain: this explains the application of various decorative elements that refer to or are symbolic of the sea. Architect A. Lettinga from Sexbierum designed the residential house. The contractor was the firm De Boer & Rijpstra in Franeker.
In the garden there is still a remnant of an original wooden arch-shaped construction, which may originally have been the skeleton of a loggia, which was placed against the gable, where the new extension is now located. The carved geometric decoration is executed in the style of Art Nouveau.
Description
The residential house has a square floor plan, with a half-hexagonal bay window at the front and, against the rear façade, a small rectangular workshop. The tower-like part has two storeys with an attic storey, the block-shaped part one storey with an attic storey. The composite roof comprises a gabled roof above the tower section and a half-hipped roof above the lower building volume. The entire roof is covered with brown glazed headers and stretchers. On the ridge of the gabled roof is a ceramic crête. There are three chimneys, two on the left part and one on the gabled roof. The roof is bounded by moulded drip mouldings. The drip moulding of the gabled roof is supported by narrow P-shaped wooden blocks on small consoles. The drip moulding of the half-hipped roof is also supported by such blocks, here attached to a plastered frieze. The drip moulding above the rear façade is supported by smaller blocks. On the gable stands a wooden ornament in the form of a ship's wheel with a finial on top. On the roof slope above the front façade of the lower building part is a small dormer window with a tapered conical roof and finial. Semi-cylindrical slates are applied to the roof and the side gable panels of the dormer. The single window is framed by tapered small columns at the corners, which split into two consoles at the top. A decorative moulding with a blocked base connects the consoles below the drip moulding. The dormer window on the roof slope above the rear façade has been renewed.
The residential house is constructed in brown brick, the plinth in facing bricks in bastard mortar. The gable at the front is plastered white at the top. The plinth is mortared. Natural stone is used for the threshold, artificial stone for the sills.
In the front façade of the gable is the bay window with a balcony above it and opening balcony doors. The bay window has the form of a half-hexagon; the H-windows with stone sills have leaded glass in the two-light fanlights. Before the leaded glass, removable wooden sun blinds with blocked bottom edges are placed, in the style of Art Nouveau. The stone lintel above the windows supports a main lintel with a moulded cornice. The geometrically carved wooden railing of the balcony is decorated by four small columns. The wooden balcony doors are framed by side lights and a three-part fanlight with leaded glass. The middle part of the fanlight is a four-pane light. The balcony section is provided with a wooden blind holder, above which is a mortared curved stretch. At this height the façade is plastered. Above the arch, in the attic storey, is a semi-circular window with a four-pane glazing bar division.
In the left part of the front façade are the front door and two windows. The varnished brown wooden front door has decorative geometric carved motifs in the style of Art Nouveau, with a wooden lower panel with carvings and a four-pane upper part. On the three-part fanlight with leaded glass lies a stone lintel. To the left of the door are two single-pane windows with stone lintels; the three-part fanlight contains leaded glass. In the right side façade are in the first storey a single-pane window with a ten-pane fanlight and coloured glass with glazing bars and in the second storey a smaller single-pane with a three-part fanlight. The rear façade comprises the rear façade of the gable and the rear façade of the lower building volume. Against the first storey of the gable is a new rectangular bay window. Above this, the lintels and partly the coloured glass of the original windows are still visible. In the second storey is a window with two reverse lights. The roof light in the roof slope above the rear façade is new. In the rear façade of the lower part are a wooden door with fanlight—containing coloured glass with glazing bars—and a renewed opening window. In the façade of the brick workshop with flat roof, which is placed against the rear façade, are a wooden door and two windows.
The LAYOUT of the residential house is largely original. In the INTERIOR various original elements are still present. The hall and the corridor are placed in the middle. In the rectangular, relatively small hall is a granito floor with decorative borders of red and black granito stones and floral motifs in granito. Around it is wainscoting with original tiling and on the side walls two richly decorated stuccoed panels with broad and rich framing, containing symbols of hunting—to the left of the front door—and of the sea—to the right of the front door. The ceiling is painted with floral motifs. Between the hall and the corridor is a portal door with side lights and fanlights. The leaded glass consists of richly coloured floral motifs. Striking are two square leaded glass panes at the bottom of the side lights, of which the floral motifs are executed in a bright red with white. The leaded glass was made and signed by L. Joh. v/d Meulen in Leeuwarden. In the corridor is a granito floor of the same colour as in the hall; the ceiling is decorated by a large stuccoed ornament. Above the original doors with coloured glass and glazing bars, which provide access to the rooms, is a richly decorated decorative stucco on a main lintel. To the left of the corridor is the salon; here are some original elements, such as the fireplace mantel with tiles (from the van Hulst factory in Harlingen) and the stuccoed ceiling. The windows, of which the fanlights can be opened, are provided with the original wooden window sills. To the right of the corridor are two rooms. Originally it was a living room (facing the street) and two bedrooms, separated by a sliding door. These wooden sliding doors—with panels and nine-pane upper part of coloured glass—are still present. The cupboard wall between the living room and small bedroom is no longer present. In this room the original ceiling is probably concealed by a lowered ceiling. In the former bedroom at the rear, the current dining room to which the new kitchen under the new bay window has been added—stands on the right an original marble fireplace mantel with tiles. The former kitchen, opposite the dining room, is now a workroom. The original cupboards and doors are still present. To the left of the corridor, between the salon and the former kitchen, is the staircase upstairs, with the original wooden railing with carved ornament in Art Nouveau style. On the intermediate storey, a painting depicting a ship at sea is applied to the west wall. On the upper storey the layout is still reasonably original, the old storage loft is now the bathroom. The doors are all original. On the bedrooms are the original ceilings.
Valuation
The residential house with its associated fencing on the Groen van Prinstererlaan 16 in Franeker is of particular general cultural and architectural historical importance:
- as a distinctive expression of a cultural and socio-economic development;
- for the work of the architect;
- due to the high aesthetic quality of the design;
- due to the distinctive use of materials and distinctive ornamentation;
- due to the use of ornamentation, referring to the work/life of the then resident and client;
- due to the location connected with the city's expansion at the beginning of the twentieth century;
- for the appearance of the region;
- due to the architectural integrity of the exterior:
- due to the architectural integrity of the interior;
- in relation to the visual and structural integrity of the urban environment.
Nearby in the register
- WelkomWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Ghemmenichstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Leeuwarderweg 17Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Oud Kaatsveld 2Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.