Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bosk-Ein
Aldtsjerk, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen kastelen enz.
- Function
- Tuinmanswoning(L)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1890
- Address
- Van Sminiaweg 28, 9064 KB Aldtsjerk (Tytsjerksteradiel 21)
- Place
- Aldtsjerk
- Municipality
- Tytsjerksteradiel
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.26273, 5.89696
- Monument number
- 512571
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOSWACHTERS-/TUINMANSWONING in Chaletstijl oorspronkelijk behorend bij Sminiastate. In 1889 gaf de toenmalige eigenaar van de state, G. Buma, de architect H.H. Kramer (1878-1934) uit Leeuwarden opdracht een tuinmanswoning te ontwerpen. De timmerman/aannemer Roelof Annes de Jong uit Oenkerk bouwde de woning in 1890. Het huis staat naast de ingang van de zogenaamde Turkije- en Griekenland bossen die door de familie Van Sminia zijn aangelegd. Een lage heg vormt de erfscheiding langs de openbare weg. Een smal smeedijzeren spijlenHEK geeft toegang tot het pad naar de voordeur, de oprit langs de zuidgevel van het huis wordt afgesloten met een ijzeren inrijhek waarin de naam Bosk-Ein is verwerkt. Het hekwerk is eenvoudig afgewerkt. Wijzigingen: het oorspronkelijke metselwerk met gevelbanden is wit geschilderd; de oorspronkelijke roedeverdeling van de vensters is grotendeels verdwenen.
Omschrijving
Het wit geschilderde woonhuis van één bouwlaag op L-vormige plattegrond onder twee kruisende zadeldaken is gedekt met zwarte Lucas IJsbrand pannen; uitkragende dakschilden op geprofileerde houten consoles; een schoorsteen van bruine baksteen met keramische rookverdeler; op de kruising van de zadeldaken een houten piron.
Aan de voor- en linkergevel zijn risalerende topgevels met identieke gevelindeling. Geveltoppen met uitkragend sierspant in de vorm van een aan de bovenzijde afgeknotte driepasboog. Het spant rust op geprofileerde schoren en is ingevuld met latwerk. Op de nok een decoratieve gevelmakelaar. In het spant aan de voorgevel hangt een bordje met de naam Bosk-Ein. De begane grondvensters in de risalieten bestaan uit een grote -gewijzigde- vensterruit met luiken onder drieruits bovenlicht. Boven deze vensterpartijen zijn kleine balkons met geprofileerd lattenhek en vergulde sierbollen op de hoekbalusters; openslaande balkondeuren onder tweeruits bovenlicht.
In de voorgevel de entree met originele paneeldeur onder tweeruits bovenlicht. Alle vensterpartijen zijn met al dan niet onderverdeeld bovenlicht en luiken. Boven de vensters en entreepartijen strekken van verschillende boogvormen in schoon metselwerk van bruine baksteen. Tegen de achtergevel is een eenvoudige aanbouw onder plat dak (1969).
Waardering
De voormalige tuinmanswoning uit 1890 is van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang:
- als karakteristiek voorbeeld van een tuinmanswoning, behorend bij een state, aan het eind van de negentiende eeuw;
- als het enige gebouw dat nog herinnert aan het bestaan van de Sminiastate;
- vanwege de bouwstijl, waarin elementen van de Chaletstijl zijn toegepast;
- vanwege de detaillering en de ornamentiek;
- vanwege de ruimtelijke en functionele samenhang met de achtergelegen Turkije- en Griekenland bossen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
GARDENER'S/FORESTER'S DWELLING in Chalet style originally belonging to Sminiastate. In 1889 the then owner of the estate, G. Buma, commissioned the architect H.H. Kramer (1878-1934) from Leeuwarden to design a gardener's dwelling. The carpenter/contractor Roelof Annes de Jong from Oenkerk built the dwelling in 1890. The house stands next to the entrance of the so-called Turkey and Greece woods which were laid out by the Van Sminia family. A low hedge forms the boundary along the public road. A narrow wrought-iron spear GATE gives access to the path to the front door; the drive along the south facade of the house is closed off with an iron entrance gate into which the name Bosk-Ein is incorporated. The gates are simply finished. Alterations: the original brickwork with gable bands has been painted white; the original glazing bars of the windows have largely disappeared.
Description
The white-painted single-storey dwelling on an L-shaped floor plan under two crossing gabled roofs is covered with black Lucas IJsbrand tiles; overhanging roof shields on profiled wooden consoles; a chimney of brown brick with ceramic smoke deflector; on the crossing of the gabled roofs a wooden finial.
On the front and left facades are projecting gables with identical facade layout. Gable tops with overhanging decorative brace in the form of a truncated three-lobe arch at the top. The brace rests on profiled brackets and is filled with latticework. On the ridge a decorative gable weathervane post. In the brace on the front facade hangs a sign with the name Bosk-Ein. The ground floor windows in the projections consist of a large -altered- window pane with shutters under three-pane fanlight. Above these window sections are small balconies with profiled lattice railing and gilded ornamental balls on the corner balusters; French doors to the balcony under two-pane fanlight.
In the front facade the entrance with original panel door under two-pane fanlight. All window sections have more or less subdivided fanlights and shutters. Above the windows and entrance sections are lintels of various arch forms in fair-faced brickwork of brown brick. Against the rear facade is a simple extension under a flat roof (1969).
Valuation
The former gardener's dwelling from 1890 is of general cultural and architectural-historical importance:
- as a characteristic example of a gardener's dwelling, belonging to an estate, at the end of the nineteenth century;
- as the only building that still recalls the existence of Sminiastate;
- due to the building style, in which elements of Chalet style have been applied;
- due to the detailing and ornamentation;
- due to the spatial and functional relationship with the adjoining Turkey and Greece woods.
Nearby in the register
- De KlinzeTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinmanswoning(L), Van Sminiaweg 32Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- De KlinzeKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Brug(L), Van Sminiaweg 36Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.