Rijksmonumentenregister · Netherlands
Landhuis, Menkemaweg 2
Uithuizen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1300 - 1400
- Address
- Menkemaweg 2, 9981 CV Uithuizen (Het Hogeland 20) (and others)
- Place
- Uithuizen
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.40493, 6.68389
- Part of complex
- 512293
- Monument number
- 512292
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Lordship of Groninga. Groeninga Domini" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HOOFDGEBOUW (Menkemaborg). Centraal op het vierkante borgterrein ligt het op rechthoekige grondslag opgetrokken driebeukige hoofdgebouw, in oorsprong daterend uit de 14de eeuw (zie bouwsporen zuidoostgevel), en in 1705 door architect Allert Meijer verbouwd tot het huidige aanzien. Het bakstenen pand omvat drie evenwijdige bouwlichamen onder drie met geglazuurde Oud-Hollandse pannen gedekte zadeldaken, waarvan het eerste wordt beëindigd door trapgevels en de overige door topgevels met schoorstenen. De voorste schoorstenen zijn voorzien van gekken in de vorm van hazen. De eerste twee bouwlichamen bestaan uit twee bouwlagen en een kapverdieping; het achterste bouwlichaam bestaat uit een souterrain met opkamers en een kapverdieping. Gevelsteen in de noordoostgevel. Voor het huis ligt over de gehele lengte een rechthoekig voorterrein voorzien van twee secreten op de hoeken. Deze vierkante, torenvormige gebouwtjes worden overkapt door een met leien gedekt koepeldak voorzien loden hoekstrippen met wapenschilden en bekroond door een pinakel. De symmetrisch ingedeelde voorgevel heeft centraal de omlijste toegangsdeur met rechthoekig bovenlicht waarin een decoratie van gestileerde acanthusbladeren en boven de kroonlijst een zandstenen (geschilderde) bekroning met het alliantiewapen van de bouwheer (Alberda - Van Berum). Aan weerszijden van de toegangspartij één smal vijfruits- en vier tienruits schuifvensters op de begane grond (eind achttiende eeuw vergroting van de ramen) en meerruitslichten op de verdieping voorzien van zandstenen boven- en onderdorpels en luiken. Aan de voorgevel is de dienstbel bevestigd, waarop de inscriptie 'WILHELMUS JACOBUS DE VRY ME FECIT Aº 1655'. In de achtergevel een rij vierruits kelderlichten met luik, waarboven de opkamers met in het midden van de gevel twee meerruitslichten met luik geflankeerd door twee (maal twee) kloosterkozijnen. De beide zijgevels kennen een vrij regelmatige invulling met meerruits schuifvensters, kloosterkozijnen en vierkante vensterlichten, deels met luik. Het INTERIEUR wordt bepaald door de gaaf bewaarde 18de-eeuwse ruimteverdeling bestaande uit een lange gang als middenas met aan weerszijden de kamers. Het oudste onderdeel is de keuken met dienstvertrekken gevestigd in de kelder in het achterhuis. Deze ruimte maakte deel uit van het 14de-eeuwse stenen huis. Tijdens de verbouwing van 1700-1705 is deze ruimte ingericht als keuken. Van de 18de-eeuwse aankleding van het interieur zijn ondermeer van belang: de vier gebeeldhouwde eikenhouten schoorsteenmantels naar ontwerp van Allert Meijer, gesneden door beeldhouwer Jan de Rijk en met mythologische schilderstukken van Hermannus Collenius; de slaapkamer met het vroeg-18de-eeuwse staatsieledikant naar Daniël Marot en gebrandschilderde vensters van Jacob Tewes; in de herenkamer een beschilderd inloopbuffet; in de voorkamer een eenvoudige schoorsteenmantel uit ca.1780; het velouté-behang van 1700-1705 in de rekenkamer. Kabinetorgel van J.J. Vool uit 1777.
Waardering
HOOFDGEBOUW (Menkemaborg) van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom; - vanwege de ontwikkeling van een in oorsprong middeleeuwse borg tot het huidige gebouw dat zijn aanzien te danken heeft aan een verbouwing uit 1705 naar ontwerp van architect Allert Meijer; - vanwege de gaaf bewaarde 18de-eeuwse ruimte-indeling en aankleding van het interieur; - als representatief voorbeeld van een Groninger borg; - vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
MAIN BUILDING (Menkemaborg). Centrally on the square fortified enclosure lies the three-aisled main building erected on a rectangular ground plan, originally dating from the 14th century (see building traces south-east facade), and in 1705 remodelled by architect Allert Meijer to its present appearance. The brick building comprises three parallel structural bodies beneath three gabled roofs covered with glazed Old Dutch tiles, of which the first is terminated by stepped gables and the remainder by top gables with chimneys. The front chimneys are fitted with decorative elements in the form of hares. The first two structural bodies consist of two storeys and an attic storey; the rear structural body consists of a basement with upper rooms and an attic storey. Datestone in the north-east facade. In front of the house, extending over its entire length, is a rectangular forecourt fitted with two pavilions on the corners. These square, tower-shaped buildings are covered by a cupola roof covered with slate fitted with lead corner strips bearing coat of arms shields and crowned by a pinnacle. The symmetrically arranged front facade has centrally the framed entrance door with rectangular fanlight containing a decoration of stylised acanthus leaves and above the cornice a sandstone (painted) crowning bearing the alliances coat of arms of the builder (Alberda - Van Berum). On either side of the entrance section one narrow five-pane and four ten-pane sash windows on the ground floor (late eighteenth-century enlargement of the windows) and multi-pane lights on the upper storey fitted with sandstone upper and lower sills and shutters. Attached to the front facade is the service bell, bearing the inscription 'WILHELMUS JACOBUS DE VRY ME FECIT Aº 1655'. In the rear facade a row of four-pane cellar lights with shutter, above which the upper rooms with in the middle of the facade two multi-pane lights with shutter flanked by two (times two) cloister windows. Both side facades have a fairly regular arrangement with multi-pane sash windows, cloister windows and square window lights, partly with shutter. The INTERIOR is characterised by the well-preserved 18th-century spatial division consisting of a long corridor as the central axis with rooms on either side. The oldest component is the kitchen with service quarters located in the basement in the rear building. This space formed part of the 14th-century stone house. During the remodelling of 1700-1705 this space was fitted out as a kitchen. Among the important elements of the 18th-century decoration of the interior are: the four carved oak fireplace mantels designed by Allert Meijer, carved by sculptor Jan de Rijk and with mythological paintings by Hermannus Collenius; the bedroom with the early 18th-century state bed after Daniël Marot and stained-glass windows by Jacob Tewes; in the gentlemen's room a painted built-in sideboard; in the front room a simple fireplace mantel from circa 1780; the velvet wallpaper of 1700-1705 in the counting room. Cabinet organ by J.J. Vool from 1777.
Valuation
MAIN BUILDING (Menkemaborg) of general importance:
- on account of its age; - on account of the development of an originally medieval fortified house into the present building which owes its appearance to a remodelling from 1705 designed by architect Allert Meijer; - on account of the well-preserved 18th-century spatial division and decoration of the interior; - as a representative example of a Groningen fortified house; - on account of the functional-spatial relationship with the other components of the estate.
Nearby in the register
- Historische aanleg, Menkemaweg bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), Menkemaweg bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Menkemaweg bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouw, Menkemaweg bij 2Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.