Rijksmonumentenregister · Netherlands
Antonius van Padua
Oldenzaal, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912
- Address
- Spoorstraat 2, 7572 CZ Oldenzaal
- Place
- Oldenzaal
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.30784, 6.92755
- Monument number
- 512030
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 281. Bentheim." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De rooms-katholieke neo-gotische basilicale kruisKERK, H. Antonius van Padua, is ontworpen door architect K.L. Croonen in opdracht van het kerkbestuur van de Plechelmusparochie. In 1912 werd de kerk voltooid, het interieur werd in een aantal fasen daarna, met behulp van giften, voorzien van een rijk en uitgebreid decoratieprogramma. Allereerst werden in 1912 het beeld van de H.Antonius en de altaartombe in de St. Antoniuskapel van beeldhouwer P.J. Maas geplaatst. Vervolgens ook nog in 1912 het beeld van Joseph in diens kapel. Ook het beeld van het H.Hart is van de hand van Maas. In 1913 kreeg het missiekruis achterin de kerk een plaats, maar pas in 1921 werd het hoogaltaar door Maas voltooid. In 1917 en 1918 werden de glas-in-lood ramen in het koor geplaatst. Deze ramen en de twee ramen boven de zijkapellen moesten een geheel vormen en "het Offer van het nieuwe Verbond in vervulling en voorafbeelding" uitdrukken. De ramen in de St. Antoniuskapel (1923), in de St. Josephkapel (1924) en in de H. Hart kapel werden ontworpen door kunstschilder G. Van Geffen uit Nijmegen. Van Geffen maakte eveneens de muurschilderingen in de St. Antoniuskapel en de H. Hartkapel en de schildering achterin het schip (1924), waarop de kerk staat afgebeeld. De wandkleden in de zijkapellen en het koor zijn van atelier H. Funnekotter (Rotterdam), het granieten doopvont met een koperen gotische deksel van atelier Brom (Utrecht) en de smeedijzeren kaarsenstandaards in de Antonius- en Mariakapel van kunstsmid Fr. van Harten.
In het transept is een aantal schilderingen bijgewerkt. Voor het oorspronkelijke altaar, in de viering, is een verhoging gebouwd, waarop het huidige altaar staat. De aangebouwde pastorie is voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
De driebeukige kruisbasiliek is, boven een trasraam van donkere baksteen, in rode baksteen opgetrokken onder een met leien gedekt schilddak. In de dakschilden kleine dakkapellen met overstekende wolfeinden en pironnen, eveneens gedekt met leien. Op de nokken staan kruisbloemen van zandsteen. Links tegen de voorgevel een octogonale kerktoren onder een met leien gedekte spits, rechts een zeszijdig kapelletje. Achter de toren en kapel twee ingangen onder dwars geplaatste zadeldaken. De zijbeuken - in het verlengde hiervan - worden afgedekt door lessenaardaken. Uit de zijbeuken komen steunberen met luchtbogen omhoog. In de oksels van het transept en het koor bevinden zich aan beide zijden aanbouwen en tegen de noordelijke gevel van het transept een smalle aanbouw. Deze uitbouwen worden afgedekt door een afgeknot schilddak. Een zevenzijdige absis sluit de basiliek aan de oostzijde af. Alle muuropeningen in de kerk worden beëindigd door een spitsboog, de vensters zijn voorzien van glas-in-lood.
In de toren zijn vensters en galmgaten geplaatst. In de voorgevel bevinden zich onder een puntgevel twee dubbele houten deuren met smeedijzeren gehengen onder bovenlichten met spitsboogtraceringen. Onder een zandstenen baldakijn staat tussen de deuren een beeld van de heilige Antonius.
Boven de deuren bevinden zich twee grote vensterpartijen, met daarboven een blind roosvenster en op de top een zandstenen kruis. In de kapel rechts zijn vensters geplaatst. De ingangen in de zijgevels bestaan uit één deur gedetailleerd als in de hoofdingang, met in de top het blinde roosvenster. De traveeën zijn ingedeeld door telkens twee kleine vensters in de zijbeuken en in het schip drie smalle vensters binnen een spitsboog spaarveld. De eindgevels van de transepten zijn voorzien van een grote vensterpartij. In iedere travee van de absis een venster. Ook aan de achterkant steunberen.
In het interieur zijn de kolommen in schoon en vaak getand metselwerk uitgevoerd. De kruisribgewelven en de muren zijn gepleisterd en beschilderd. In de viering een stergewelf. Het interieur van de kerk is nog grotendeels oorspronkelijk. Onder meer zijn bewaard gebleven: De tegelvloer met mozaieken, het bankenplan en de banken, het hoofdaltaar en de natuurstenen communiebanken, de beelden, het orgel (instrument niet beschermd) in eikenhouten kas, de neo-gotische biechtstoelen, het glas-in-lood en de bijzonder rijke muur- en gewelfschilderingen in de gehele basiliek.
Waardering
De kerk is van algemeen cultuur-, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang:
- als exponent van de bouwexplosie van katholieke kerken en pastoriën na het herstel van de Bisschoppelijke hiërarchie in 1853, die vooral in Twente decennia lang merkbaar was
- vanwege de gaafheid en de hoge kwaliteit van het interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging aan de Spoorstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Roman Catholic neo-gothic basilical cruciform church, H. Antonius van Padua, was designed by architect K.L. Croonen on behalf of the church board of the Plechelmusparochie. In 1912 the church was completed, the interior was subsequently provided in a number of phases, with the help of donations, with a rich and extensive decoration programme. First of all, in 1912 the statue of H. Antonius and the altar tomb in the St. Antonius chapel by sculptor P.J. Maas were placed. Subsequently also in 1912 the statue of Joseph in his chapel. The statue of the Sacred Heart is also from the hand of Maas. In 1913 the mission cross at the rear of the church was placed, but only in 1921 was the high altar completed by Maas. In 1917 and 1918 the stained glass windows in the choir were installed. These windows and the two windows above the side chapels were to form a whole and express "the Offering of the New Covenant in fulfilment and prefiguration". The windows in the St. Antonius chapel (1923), in the St. Joseph chapel (1924) and in the Sacred Heart chapel were designed by artist-painter G. Van Geffen from Nijmegen. Van Geffen also created the wall paintings in the St. Antonius chapel and the Sacred Heart chapel and the painting at the rear of the nave (1924), on which the church is depicted. The wall hangings in the side chapels and the choir are from atelier H. Funnekotter (Rotterdam), the granite baptismal font with a copper gothic cover from atelier Brom (Utrecht) and the wrought iron candle stands in the Antonius and Maria chapel by master metalworker Fr. van Harten.
In the transept a number of paintings have been refreshed. For the original altar, in the crossing, a raised platform has been built, on which the current altar stands. The attached rectory is of subordinate importance for protection.
Description
The three-aisle cruciform basilica is, above a travertine frame of dark brickwork, built in red brick under a roof covered with slate with a hipped roof. In the roof panels small roof dormers with overhanging half-hipped ends and crockets, likewise covered with slate. On the roof ridges stone crosses. On the left against the front façade an octagonal church tower under a spire covered with slate, on the right a hexagonal small chapel. Behind the tower and chapel two entrances under transversely placed gabled roofs. The side aisles - in the continuation thereof - are covered with lean-to roofs. From the side aisles buttresses with flying arches rise. In the angles of the transept and the choir there are on both sides annexes and against the northern façade of the transept a narrow annex. These extensions are covered by a cut-off hipped roof. A seven-sided apse closes the basilica on the east side. All wall openings in the church are terminated by a pointed arch, the windows are provided with stained glass.
In the tower windows and louvres are placed. In the front façade there are under a pointed gable two double wooden doors with wrought iron hinges under fanlights with pointed arch tracery. Under a sandstone baldachin stands between the doors a statue of Saint Antonius.
Above the doors are two large window sections, with above them a blind rose window and at the top a sandstone cross. In the chapel on the right windows are placed. The entrances in the side façades consist of one door detailed as in the main entrance, with at the top the blind rose window. The bays are divided by alternately two small windows in the side aisles and in the nave three narrow windows within a pointed arch spandrel. The end façades of the transepts are provided with a large window section. In each bay of the apse a window. Also at the rear buttresses.
In the interior the columns are executed in fair-faced and often dentilled brickwork. The cross-ribbed vaults and the walls are plastered and painted. In the crossing a star vault. The interior of the church is still largely original. Among others the following have been preserved: The tile floor with mosaics, the seating plan and the benches, the high altar and the natural stone communion rails, the statues, the organ (instrument not protected) in oak wooden case, the neo-gothic confessionals, the stained glass and the particularly rich wall and vault paintings throughout the basilica.
Valuation
The church is of general cultural, architectural-historical and urban planning importance:
- as an exponent of the building boom of Catholic churches and rectories after the restoration of the Episcopal hierarchy in 1853, which was particularly noticeable in Twente for decades
- on account of the integrity and the high quality of the interior
- on account of the character-defining location on the Spoorstraat.
Nearby in the register
- Begraafplaats, Lyceumstraat OldenzaalBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, St. Plechelmusplein 4Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, St. Plechelmusplein 4Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Kerkstraat 9Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.