Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Rijksweg-West 27
Laren, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931 - 1933
- Address
- Rijksweg-West 27, 1251 CJ Laren
- Place
- Laren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.25868, 5.20680
- Part of complex
- 511248
- Monument number
- 511249
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1900 map "Kaart ten behoeve der oefeningen in de legerplaats bij Laren : (tevens garnizoenskaart)" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WATERTOREN, hoofdonderdeel van het watertorencomplex te Laren, gebouwd tussen 1931 en 1933 in expressionistische bouwtrant. Volgens de bouwopdracht zou de watertoren tevens dienst moeten gaan doen als uitzichttoren.
Omschrijving
De watertoren bestaat uit een zeer grote -aan een zijde afgeplatte- cilinder met een geïntegreerde smalle, rechthoekige traptoren en twee kleine rechthoekige uitbouwen ten behoeve van een garage en een magazijn. De plattegrond van de watertoren bestaat uit een cirkel met een afgeplatte zijde (de entreezijde) aan de zuidoostkant en een daarin geïntegreerde rechthoek aan de oostkant voor de traptoren. Aan de rechthoek van de traptoren bevindt zich een kleine rechthoek die het grondplan voor de garage vormt. Een tweede kleine rechthoek, dat als grondplan voor het magazijn fungeert, is toegevoegd aan de zuidzijde van de watertoren.
De horizontaal afgedekte 35.65 m hoge watertoren heeft door zijn elementaire vorm (cilinder en blok) een massief uiterlijk, mede doordat aan het exterieur geen onderscheid herkenbaar is tussen torenschacht en reservoirgedeelte. Het exterieur is opgetrokken uit paars-grauwe gesinterde baksteen, gemetseld in kruisverband en afgewerkt met een diepliggende platte voeg. Door middel van een wijziging in het metselverband is een plint aangegeven. De traptoren heeft in het exterieur aan de zuidoost- en noordoostzijde zes bovenelkaar geplaatste smalle, hoge lichtopeningen, welke in het interieur met gele tegels zijn afgewerkt. Aansluitend aan deze uitbouw is in de afgeplatte zuidoostgevel van de watertoren de vlakke wand gemaakt welke een groot raam en een halfcirkelvormig portiek met de ingangspartij bevat. Dit grote raam, dat oorspronkelijk van staal was, maar in 1948 is vervangen door beton met glastegels, wordt aan de bovenzijde afgesloten door een naar buiten zwenkend, afgerond vlak met daar boven een smalle, horizontale lichtopening, die verdeeld is in acht kleine ramen.
Aan de noordzijde van de watertoren is de ingang naar de transformatorruimte, die omgeven wordt door drie gedecoreerde platen waarop zijn aangegeven: het jaartal "1933" (midden), "P.W.N." en het wapen van Noord-Holland (links) en een voorstelling van een geknielde vrouw die de zon achter het water onder ziet gaan (rechts).
De inwendige constructie van de watertoren is een skelet van gewapend beton, bestaande uit acht kolommen die een buitenste ring vormen en acht kolommen die een binnenste ring vormen, onderling verbonden door vloeren en koppelbalken. Het betonskelet van de toren wordt aan de exterieurzijde volledig aan het oog onttrokken door baksteenmetselwerk. Onder de toren is een laagreservoir geplaatst met een inhoud van 350 kubieke meter, bereikbaar via een kleine gietijzeren spiltrap. Het reservoirgedeelte in de toren bestaat uit een dubbel hoogreservoir met een interne scheiding door middel van een ringvormige tussenwand. Het cilindervormige hoogreservoir, met vlakke bodem is geconstrueerd van gewapend beton. De grootste diameter bedraagt 11,60 m, de inhoud is 1000 kubieke meter (500 per reservoir). Onder het hoogreservoir bevindt zich een aan de binnenkolommen bevestigde lekvloer, bestaande uit een achthoekige stalen plaat, verstevigd door zestien radiaalgeplaatste ribben.
Aan de voet van de traptoren bevindt zich aan de noordoostzijde de uitbouw van de garage op rechthoekig grondplan. De garage heeft een bouwlaag onder zadeldak met overstek gesteund door schouders. De noklijn is noordoost-zuidwestgericht.
De voorgevel van de garage (ZO) bevat een dubbele garage met twee grote rechthoekige ingangen.
De kopgevels hebben vlechtwerk langs de dakrand.
De linkerzijgevel (ZW) bevat een rechthoekige loopdeur.
De rechterzijgevel (NO) bevat op de begane grond drie staande vensters met stalen ramen met ladder-roeden. In het rechterdeel van de begane grond is één van de zes bakstenen pilonen geïntegreerd. In de topgevel zijn twee kleine, smalle vensters aangebracht.
De achtergevel (NW) bevat een rechthoekig stalen venster.
Tegen de zuidzijde van de watertoren staat het magazijn, op rechthoekig grondplan en bestaande uit twee bouwlagen onder een plat dak. Alle vensters zijn van staal en hebben een bakstenen onderdorpel.
De voorgevel van het magazijn (ZO) bevat zowel op de begane grond als eerste verdieping een liggend rechthoekig venster met meerruits-roedenverdeling. De rechterzijgevel (NO) bevat op de begane grond een rechthoekig venster met zesruits-, op de eerste verdieping een met vierruits-roedenverdeling.
De linkerzijgevel (ZW) is blind.
De achtergevel (NW) bevat een rechthoekige opening.
Waardering
De watertoren met bijbehorende garage en magazijn is van algemeen belang als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het watertorencomplex te Laren en als gaaf bewaard voorbeeld van een watertoren uit de jaren '30 van de 20ste eeuw, opgetrokken in expressionistische bouwtrant. Daarnaast is de watertoren van belang uit bouwtechnisch en constructief oogpunt vanwege de samenhang tussen de inwendige gewapend betonconstructie en de ommanteling van baksteenmetselwerk, waarbij de torenschacht en het reservoirgedeelte als een optische eenheid zijn benaderd en vanwege de toepassing van een dubbel hoogreservoir, bestaande uit een zogenoemd binnen- en buitenreservoir, geconstrueerd van gewapend beton.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
WATER TOWER, principal component of the water tower complex at Laren, built between 1931 and 1933 in expressionist architectural style. According to the building contract, the water tower was also to serve as a viewing tower.
Description
The water tower consists of a very large cylinder —flattened on one side— with an integrated narrow, rectangular staircase tower and two small rectangular annexes for a garage and a storage building. The ground plan of the water tower consists of a circle with a flattened side (the entrance side) on the southeast and a rectangle integrated into it on the east side for the staircase tower. Attached to the rectangle of the staircase tower is a small rectangle which forms the ground plan for the garage. A second small rectangle, which serves as the ground plan for the storage building, is added to the south side of the water tower.
The horizontally capped water tower, 35.65 m high, has a massive appearance due to its elementary form (cylinder and block), also because no distinction is visible on the exterior between the tower shaft and the reservoir section. The exterior is constructed of purple-grey sintered brick, laid in cross bond and finished with a deeply recessed flat joint. By means of a change in the bond pattern, a plinth is indicated. The staircase tower has on the exterior on the southeast and northeast sides six vertically stacked narrow, tall light openings, which are finished on the interior with yellow tiles. Adjacent to this extension, in the flattened southeast gable of the water tower, the flat wall is made which contains a large window and a semicircular portico with the entrance arrangement. This large window, which was originally steel, but was replaced in 1948 by concrete with glass tiles, is closed at the top by an outward-swinging, rounded surface with above it a narrow, horizontal light opening, divided into eight small windows.
On the north side of the water tower is the entrance to the transformer room, which is surrounded by three decorated panels on which are indicated: the year "1933" (centre), "P.W.N." and the coat of arms of North Holland (left) and a representation of a kneeling woman watching the sun setting behind the water (right).
The internal structure of the water tower is a skeleton of reinforced concrete, consisting of eight columns forming an outer ring and eight columns forming an inner ring, interconnected by floors and coupling beams. The concrete skeleton of the tower is completely concealed on the exterior by brickwork. Beneath the tower is a low-level reservoir with a capacity of 350 cubic metres, accessible via a small cast iron spiral staircase. The reservoir section in the tower consists of a double high-level reservoir with an internal division by means of a ring-shaped partition wall. The cylindrical high-level reservoir, with a flat bottom, is constructed of reinforced concrete. The largest diameter is 11.60 m, the capacity is 1000 cubic metres (500 per reservoir). Below the high-level reservoir is a leakage floor attached to the inner columns, consisting of an octagonal steel plate, reinforced by sixteen radially placed ribs.
At the base of the staircase tower on the northeast side is the extension of the garage on a rectangular ground plan. The garage has one storey beneath a gabled roof with overhang supported by corbels. The ridge line runs northeast-southwest.
The front elevation of the garage (SE) contains a double garage with two large rectangular entrances.
The gable elevations have wickerwork along the roof edge.
The left side elevation (SW) contains a rectangular walk-through door.
The right side elevation (NE) contains on the ground floor three tall windows with steel frames with ladder glazing bars. In the right section of the ground floor one of the six brick pylons is integrated. In the top gable are two small, narrow windows.
The rear elevation (NW) contains a rectangular steel window.
Against the south side of the water tower stands the storage building, on a rectangular ground plan and consisting of two storeys beneath a flat roof. All windows are steel and have a brick sill.
The front elevation of the storage building (SE) contains both on the ground floor and first floor a horizontally oriented rectangular window with multi-pane glazing bars. The right side elevation (NE) contains on the ground floor a rectangular window with six-pane, on the first floor one with four-pane glazing bars.
The left side elevation (SW) is blank.
The rear elevation (NW) contains a rectangular opening.
Valuation
The water tower with associated garage and storage building is of general importance as a historic-functional principal component of the water tower complex at Laren and as a well-preserved example of a water tower from the 1930s of the 20th century, constructed in expressionist architectural style. Furthermore, the water tower is of importance from a constructional and structural perspective because of the coherence between the internal reinforced concrete structure and the brick cladding, whereby the tower shaft and the reservoir section are treated as an optical unity, and because of the use of a double high-level reservoir, consisting of a so-called inner and outer reservoir, constructed of reinforced concrete.
Nearby in the register
- Toegangshek, Rijksweg-West bij 25Erfscheidingunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Rijksweg-West 25Dienstwoningunder 1 mi
- Toegangshek, Rijksweg-West bij 25Erfscheidingunder 1 mi
- Stalling, Rijksweg-West bij 27Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.