Rijksmonumentenregister · Netherlands
Tuin, park en plantsoen, Zijdeweg bij 47
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1845
- Address
- Zijdeweg bij 47, 2244 BE Wassenaar
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.10801, 4.36071
- Part of complex
- 511040
- Monument number
- 511046
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Bij de historische buitenplaats Beukenhorst behorende, de ten zuidwesten van het woonhuis gelegen formele bloemenTUIN, bestaande uit een STIBADIUM met PERISTYLIUM (3). Omstreeks 1845 ontworpen - evenals het huis - door de Duitse architect H.H.A. Wentzel. De uit Berlijn afkomstige architect, die leerling was van Friedrich Stüler en werkte in de stijl van K.F. Schinkel, kwam in 1851 in dienst van prins Frederik. Op Beukenhorst was het voor het eerst in ons land dat een tuin werd aangelegd in Neo-Classicistische stijl, die geïnspireerd was op Pompeaanse voorbeelden. Deze tuin wordt beschouwd als een architectonische voortzetting van het huis, zoals die eerder ook al in Engeland en Duitsland (o.a. door Schinkel) werd toegepast. Op deze wijze werd getracht eenheid te bereiken tussen huis en omgeving. Hiermee zijn Beukenhorst en de Paauw beide zeer vroege voorbeelden van de Gemengde tuinstijl, waarbij rondom het binnen het in Landschapstijl uitgevoerde park, nabij het landhuis een formele tuin is aangelegd.
De zuidwestelijke afsluiting van deze tuin is een STIBADIUM, welke stilistisch enige overeenkomst vertoont, met het exemplaar dat Wentzel voor het landhuis de Paauw heeft ontworpen. Laatstgenoemde exemplaar is in 1928 verplaatst naar Huize de Laar te Ommen. Dit exemplaar is hoofdzakelijk van zink, terwijl die te Beukenhorst van hout is. Het stibadium lijkt - eveneens geïnspireerd op Pompeaanse voorbeelden - op een halfrond prieel, een beschutte zitplaats, vanwaar men een goed uitzicht heeft over de tuin. Door de aanwezigheid van een pergola is een besloten tuin ontstaan, waarvan op Beukenhorst echter de oostelijke zijde thans (anno 1997) gedeeltelijk ontbreekt.
Omschrijving
Aan de zuidelijke kopgevel van het woonhuis grenzende rechthoekige, formeel aangelegde tuin, die aan de korte zuidzijde wordt afgesloten door een halfcirkelvormig stibadium met zitbank, opgetrokken in gele ijsselsteen (in kruisverband met knipvoeg). Enkele flankerende muren, waar op de hoeken de Toscaanse pijlers van een gedeelte van de pergola rust, opgetrokken in rode baksteen (eveneens kruisverband met knipvoeg). Hiervan sluit de westelijk muur haaks aan op de zuidvleugel van het landhuis. De oostelijke muur staat haaks op de restanten van de pergola, die oorspronkelijk de besloten tuin afsloot. Het stibadium is via een hardstenen trede toegankelijk. De aan de voorzijde door een bakstenen rollaag afgesloten bakstenen vloer is tegenwoordig afgesmeerd met specie. De relatief hoge, door een houten sierlijst afgesloten borstwering is aan de achterzijde verlevendigd met een geometrisch ruitpatroon van rode baksteen. Op de muur staan vier vierkante gemetselde Toscaanse pijlers met natuurstenen dekplaten, die een houten overstekend halfkoepelvormig dak dragen. Aan de voorzijde wordt het dak afgesloten door een driehoekig fronton met rijk uitgevoerd opengewerkt snijwerk in de vorm van gestileerde zwanen. De met snijwerk verlevendigde houten bank in het stibadium, volgt het beloop van de borstweringsmuur. De poten zijn uitgevoerd met een leeuwenpootmotief.
De hoog opgemetselde tuinmuurtjes aan weerszijden van het stibadium worden afgedekt door een houten doorlopende profiellijst. Op beide einden staat een Toscaanse pijler, die een balk ondersteunen waarop geprofileerde dwarsbalken en het latwerk van de pergola rust. Aan de westzijde wordt de pergola voortgezet door twee op een iets lagere tuinmuur geplaatste pijlers, die aansluiten op de zuidelijke zijvleugel van het hoofdgebouw. De houten profiellijst op deze tuinmuur zet zich voort over de gevel van deze zijvleugel. De pergola aan de westzijde bestond uit een peristylium van zes Toscaanse pijlers op vrijstaande basementen. Hiervan zijn restanten van basementen, danwel delen van pijlers over. Op één ervan rust nog een dwarsbalk met latwerk.
Waardering
De tuin met stibadium is van algemeen belang wegens grote architectuur- en cultuurhistorische waarde - als vrij uniek en tevens één van de eerste voorbeelden van een op Pompeaanse bronnen geïnspireerde tuin in Neo-Classicistische stijl uit het midden van de 19de eeuw, exemplarisch voor het oeuvre van de Duitse architect W.W.A. Wentzel; - vanwege de grote tuin-historische waarde als zeer vroeg voorbeeld van de Gemengde tuinstijl uit het midden van de 19de eeuw, waarbij bij het landhuis als voortzetting ervan een formele tuin is aangelegd temidden van een park in Landschapstijl; - vanwege de cultuurhistorische waarde als oorspronkelijk onderdeel bij de buitenplaats Beukenhorst, waarvan de opdrachtgever jonkheer Guillaume Charles Albert Herman von Goëdecke, verbonden was aan het hof van prins Frederik der Nederlanden; - vanwege de ensemblewaarde en de bijzondere functionele, stilistische en ruimtelijke samenhang met de overige complexonderdelen van de buitenplaats. Dit onderdeel van het complex is gaaf, zowel wat betreft de hoofdstructuur als de detaillering en het materiaalgebruik van het stibadium en bevindt zich op zijn oorspronkelijke plaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Belonging to the historic country estate Beukenhorst, the formal flower GARDEN located to the southwest of the residence, consisting of a STIBADIUM with PERISTYLIUM (3). Designed around 1845 - as was the house - by German architect H.H.A. Wentzel. The Berlin-born architect, who was a pupil of Friedrich Stüler and worked in the style of K.F. Schinkel, entered the service of Prince Frederik in 1851. At Beukenhorst it was for the first time in our country that a garden was laid out in Neo-Classical style, which was inspired by Pompeian examples. This garden is considered an architectural continuation of the house, as had already been applied earlier in England and Germany (including by Schinkel). In this way an attempt was made to achieve unity between house and surroundings. With this, Beukenhorst and de Paauw are both very early examples of the Mixed garden style, whereby around the park laid out in Landscape style, near the country house a formal garden is arranged.
The southwestern closure of this garden is a STIBADIUM, which stylistically shows some resemblance to the specimen which Wentzel designed for the country house de Paauw. The latter specimen was moved in 1928 to Huize de Laar in Ommen. This specimen is mainly of zinc, whereas the one at Beukenhorst is of wood. The stibadium resembles - likewise inspired by Pompeian examples - a semicircular arbour, a sheltered seating place, from which one has a good view over the garden. Through the presence of a pergola an enclosed garden was created, of which at Beukenhorst however the eastern side is now (anno 1997) partly missing.
Description
A rectangular, formally arranged garden adjoining the southern gable of the residence, which is closed off at the short southern side by a semicircular stibadium with bench, constructed in yellow Ijssel stone (in running bond with snapped joint). Several flanking walls, on the corners of which Tuscan pilasters of part of the pergola rest, constructed in red brick (also running bond with snapped joint). Of this the western wall meets at right angles the south wing of the country house. The eastern wall meets at right angles the remains of the pergola, which originally closed off the enclosed garden. The stibadium is accessible via a stone step. The brick floor, now sealed with mortar, was originally finished at the front with a brick roll course. The relatively high parapet, finished with a wooden moulding, is enlivened on the rear side with a geometric diamond pattern of red brick. On the wall stand four square laid Tuscan pilasters with natural stone capping plates, which carry a wooden overhanging half-barrel vault roof. At the front the roof is closed off by a triangular pediment with richly executed pierced carving in the form of stylised swans. The carved wooden bench in the stibadium follows the course of the parapet wall. The legs are executed with a lion's paw motif.
The high built garden walls on either side of the stibadium are topped with a continuous wooden moulding. On both ends stands a Tuscan pilaster, which supports a beam on which profiled cross beams and the latticework of the pergola rests. On the west side the pergola is continued by two pilasters placed on a slightly lower garden wall, which connect to the southern side wing of the main building. The wooden moulding on this garden wall continues over the facade of this side wing. The pergola on the west side consisted of a peristylium of six Tuscan pilasters on free-standing bases. Remains of bases, or parts of pilasters, survive. On one of them still rests a cross beam with latticework.
Valuation
The garden with stibadium is of general importance because of great architectural and cultural-historical value - as a fairly unique and moreover one of the first examples of a garden inspired by Pompeian sources in Neo-Classical style from the mid-19th century, exemplary for the oeuvre of German architect W.W.A. Wentzel; - because of the great garden-historical value as a very early example of the Mixed garden style from the mid-19th century, whereby at the country house as a continuation thereof a formal garden is arranged amid a park in Landscape style; - because of the cultural-historical value as an original component of the country estate Beukenhorst, of which the client jonkheer Guillaume Charles Albert Herman von Goëdecke was connected to the court of Prince Frederik of the Netherlands; - because of the ensemble value and the special functional, stylistic and spatial coherence with the other complex components of the country estate. This component of the complex is in good condition, both as regards the main structure and the detailing and material use of the stibadium and is in its original location.
Nearby in the register
- Buitenplaats BeukenhorstKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Dierenbegraafplaats, Zijdeweg bij 47Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Beuken-HorstTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Zijdeweg bij 47Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.