Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis, Hoofdstraat W 4
Winsum, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907
- Address
- Hoofdstraat W 4, 9951 AB Winsum (Het Hogeland 20) (and others)
- Place
- Winsum
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.33216, 6.51426
- Monument number
- 510821
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 4 Groningen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GEMEENTEHUIS van de voormalig gemeente Winsum, gebouwd in 1907 in een stijl met kenmerken van het Rationalisme en enkele Berlagiaanse elementen naar een ontwerp van architect A.L. van Wissen uit Groningen. H. Damhof was uitvoerder van de bouw van het gemeentehuis. Van Wissen kreeg de opdracht tot de bouw van het gemeentehuis van Winsum na een prijsvraag. Na dit gemeentehuis bouwde hij gemeentehuizen in onder andere Uithuizen, Uithuizermeeden en Kantens. Het pand was tot 1942 in gebruik als gemeentehuis.
Omschrijving
Twee bouwlagen hoog gemeentehuis op vierkante plattegrond met aan westzijde één bouwlaag hoge rechthoekige aanbouw. Pand is opgemetseld van rode baksteen en wordt gedekt door een samengesteld dak met namaakleien.
Voorgevel, oostgevel, van gemeentehuis heeft een asymmetrische gevelindeling: op zuidelijke hoek een topgevel en op noordelijke hoek een toren op vierkant plattegrond; voorgevel heeft een trasraam van gesinterde donkerpaarse baksteen die beëindigd wordt door een natuurstenen waterlijst; ter hoogte van de middendorpels van de vensters op elke bouwlaag een gevelband van geglazuurde bruine baksteen. Vensters zijn verticaal en worden beëindigd door een gedecoreerde natuurstenen latei. Zuidelijk geveldeel heeft op begane grond drie vensters met in bovenlichten gekleurd glas-in-lood; ter hoogte van dorpels natuurstenen elementen; boven latei een segmentboog van rode en geglazuurde bruine baksteen. Op eerste verdieping drie T-vensters met roedenverdeling in bovenlichten; boven latei een rollaag van rode en geglazuurde bruine baksteen. In topgevel een horizontaal driedelig venster met boven latei een rollaag van rode en geglazuurde bruine baksteen. Vanaf tweede bouwlaag heeft zuidelijk geveldeel op hoeken een baksteen pilaster die wordt bekroond door een geometrisch gedecoreerd natuurstenen element; in geveltop een zelfde element; langs topgevel een gevellijst van baksteen en een klimmend fries van baksteen. Noordelijk geveldeel bestaat uit een vier bouwlagen hoge toren, gedekt door een schilddak. Op begane grond bevindt zich de entree tot het gebouw bestaande uit een dubbele paneeldeur met vierdelig bovenlicht met gekleurd glas-in-lood en beëindigd door natuurstenen latei; stoep van entree is niet-origineel. Boven voordeur een omlijste gevelsteen met het wapen van de voormalige gemeente Winsum en het jaartal 1907. Op eerste verdieping een zelfde venster als op eerste verdieping van zuidelijk geveldeel; hierboven twee kleine verticale blinde vensters met aan onder- en bovenkant een natuurstenen latei; aan noordzijde van torengedeelte op tweede verdieping twee verticale vensters beëindigd door een gezamenlijke natuurstenen latei. Derde verdieping van toren is opengewerkt; op elke hoek een bakstenen pilaar bekroond door een gedecoreerd natuurstenen element; elke zijde heeft twee natuurstenen zuilen die een natuurstenen latei ondersteunen; op nok van schilddak een smeedijzeren windwijzer vermoedelijk met gemeentewapen.
Noord- en zuidgevel van gemeentehuis zijn opgemetseld van gesinterde rode baksteen en hebben trasraam van gesinterde donkerpaarse steen; gevels worden beëindigd door goot op klossen. Noordgevel heeft op begane grond een zijingang, bestaande uit een houten paneeldeur zonder stoep en met vierkant bovenlicht met gekleurd glas-in-lood, beëindigd door strekken; naast deur drie verticale vensters van verschillende grootte met gekleurd glas-in-lood en beëindigd door strekken. Op eerste verdieping drie grote verticale T-vensters met roedenverdeling in bovenlichten en beëindigd door strekken; ernaast twee langgerekt verticale vensters met gekleurd glas-in-lood en beëindigd door strekken. Boven drie grote vensters een topgevel met klein horizontaal venster beëindigd door strekken. Zuidgevel heeft op begane grond een dubbel T-venster met roedenverdeling in bovenlichten en beëindigd door strekken. Op eerste verdieping twee dezelfde vensters als op eerste verdieping van noordgevel. Achtergevel, westgevel, is gepleisterd.
Een bouwlaag hoge en onderkelderde aanbouw is opgemetseld van gesinterde rode baksteen en wordt gedekt door een plat dak; gevels hebben trasraam van gesinterde donkerpaarse steen en worden beëindigd door goot op klossen. Noordgevel van aanbouw verspringt halverwege; in terugliggend geveldeel een groot vierdelig venster beëindigd door strekken met eronder twee keldervensters beëindigd door rollaag; in vooruitgelegen geveldeel twee langgerekte verticale vensters met gekleurd glas-in-lood en beëindigd door strekken; schuin onder deze vensters twee dezelfde keldervensters als in terugliggende geveldeel. Westgevel heeft vijf smalle verticale vensters met tralies, beëindigd door natuurstenen latei, en twee niet-originele vensters. Zuidgevel heeft eveneens twee dezelfde vensters met tralies als westgevel en drie verticale vensters beëindigd door rollaag; onder drie verticale vensters drie keldervensters.
INTERIEUR
Groot tegeltableau in groene en gele pasteltinten in de hal gemaakt door De Distel uit Amsterdam in 1907. Opschrift vermeld dat het raadhuis gebouwd is in 1907, gevolgd door de leden van de gemeenteraad en de gemeentesecretaris. In de onderste hoeken staan H. Damhof, uitvoerder, en A.L. van Wissen, architect, vermeld. Tableau heeft rondom een rand met Art Deco-motieven met middenboven het wapen van de voormalige gemeente Winsum.
Waardering
Gemeentehuis van algemeen architectuur- en cultuurhistorisch belang:
-als voorbeeld van een gemeentehuis uit het begin van de twintigste eeuw in de provincie Groningen
-als goede representant van het werk van A.L. van Wissen
-vanwege de esthetische kwaliteit van het ontwerp
-vanwege het voor het Rationalisme specifieke materiaalgebruik en ornamentiek
-vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur
-vanwege de beeldbepalende ligging in het beschermd dorpsgezicht Winsum
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
TOWN HALL of the former municipality of Winsum, built in 1907 in a style with characteristics of Rationalism and some Berlage elements, designed by architect A.L. van Wissen from Groningen. H. Damhof was the builder of the town hall. Van Wissen received the commission to build the town hall of Winsum following a competition. After this town hall he built town halls in, among others, Uithuizen, Uithuizermeeden and Kantens. The building was in use as a town hall until 1942.
Description
Two-storey town hall on square floor plan with on the west side a one-storey high rectangular extension. Building is built of red brick and is covered by a composite roof with artificial slate.
Front gable, east gable, of town hall has an asymmetrical gable arrangement: on the south corner a stepped gable and on the north corner a tower on square floor plan; front gable has a foundation of sintered dark purple brick which is terminated by a natural stone drip moulding; at the height of the mid-sills of the windows on each storey a gable band of glazed brown brick. Windows are vertical and are terminated by a decorated natural stone lintel. Southern gable section has on ground floor three windows with coloured leaded glass in the fanlights; at the height of sills natural stone elements; above lintel a segmental arch of red and glazed brown brick. On first floor three T-windows with glazing bars in the fanlights; above lintel a roller shutter of red and glazed brown brick. In the stepped gable a horizontal three-part window with above lintel a roller shutter of red and glazed brown brick. From the second storey the southern gable section has on corners a brick pilaster which is crowned by a geometrically decorated natural stone element; in gable top a similar element; along the stepped gable a gable band of brick and a climbing frieze of brick. Northern gable section consists of a four-storey high tower, covered by a hipped roof. On ground floor the entrance to the building is located consisting of a double panel door with four-part fanlight with coloured leaded glass and terminated by natural stone lintel; entrance stoep is non-original. Above front door a framed gable stone with the coat of arms of the former municipality of Winsum and the date 1907. On first floor a similar window as on the first floor of the southern gable section; above it two small vertical blind windows with on bottom and top a natural stone lintel; on the north side of the tower section on the second floor two vertical windows terminated by a joint natural stone lintel. Third floor of tower is open-worked; on each corner a brick pillar crowned by a decorated natural stone element; each side has two natural stone columns which support a natural stone lintel; on the ridge of the hipped roof an iron weathervane presumably with the coat of arms.
North and south gables of the town hall are built of sintered red brick and have a foundation of sintered dark purple stone; gables are terminated by gutter on blocks. North gable has on ground floor a side entrance, consisting of a wooden panel door without stoep and with square fanlight with coloured leaded glass, terminated by stone stretches; beside the door three vertical windows of varying sizes with coloured leaded glass and terminated by stone stretches. On first floor three large vertical T-windows with glazing bars in the fanlights and terminated by stone stretches; next to these two elongated vertical windows with coloured leaded glass and terminated by stone stretches. Above three large windows a stepped gable with small horizontal window terminated by stone stretches. South gable has on ground floor a double T-window with glazing bars in the fanlights and terminated by stone stretches. On first floor two similar windows as on the first floor of the north gable. Rear gable, west gable, is plastered.
A one-storey high and cellared extension is built of sintered red brick and is covered by a flat roof; gables have a foundation of sintered dark purple stone and are terminated by gutter on blocks. North gable of extension steps back halfway; in the recessed gable section a large four-part window terminated by stone stretches with below two cellar windows terminated by roller shutter; in the projecting gable section two elongated vertical windows with coloured leaded glass and terminated by stone stretches; diagonally below these windows two similar cellar windows as in recessed gable section. West gable has five narrow vertical windows with grilles, terminated by natural stone lintel, and two non-original windows. South gable likewise has two similar windows with grilles as west gable and three vertical windows terminated by roller shutter; below three vertical windows three cellar windows.
INTERIOR
Large tile tableau in green and yellow pastel tones in the hall made by De Distel from Amsterdam in 1907. Inscription states that the town hall was built in 1907, followed by the members of the municipal council and the municipal secretary. In the lower corners H. Damhof, builder, and A.L. van Wissen, architect, are mentioned. Tableau has around it a border with Art Deco motifs with the coat of arms of the former municipality of Winsum in the middle above.
Valuation
Town hall of general architectural and cultural-historical importance:
-as an example of a town hall from the early twentieth century in the province of Groningen
-as a good representative of the work of A.L. van Wissen
-because of the aesthetic quality of the design
-because of the material use and ornamentation specific to Rationalism
-because of the high degree of integrity of the exterior
-because of the image-determining location in the protected village character area of Winsum
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Hoofdstraat W 2Werk-woonhuisunder 1 mi
- Horeca, Hoofdstraat W 5Horecaunder 1 mi
- Schoolgebouw, Regnerus Praediniusstraat 2Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- De BoogBrugunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.