Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Schoolstraat 12
Bedum, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1920 - 1921
- Address
- Schoolstraat 12, 9781 JN Bedum (Het Hogeland 20)
- Place
- Bedum
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.29962, 6.60192
- Part of complex
- 510659
- Monument number
- 510660
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Bevordering van den aanleg van een locaalspoorweg van Winsum naar Zoutkamp en machtiging tot het aangaan van een overeenkomst betreffende de exploitatie van den locaalspoorweg Sauwerd-Roodeschool en den aanleg en de exploitatie van de locaalspoorwegen Winsum-Zoutkamp en Roodeschool-Delfzijl/Appingedam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Het op een vlindervormige plattegrond opgetrokken SCHOOLGEBOUW van twee bouwlagen hoog, is gebouwd in een bruine bezande baksteen op een trasraam met rollaagbeëindiging. Het schilddak dat deels gedekt wordt door een bruin geglazuurde muldenpan en deels door een zwarte muldenpan, heeft vier bakstenen schoorstenen op de nok, vier zinken pironnen op de nokeinden en wordt omlijst door een houten overstekende goot op klossen en door een muizetandfries. Twee, drie bouwlagen hoge hoektorens, onder een tentdakje accentueren de hoofdingang. Vlakjes siermetselwerk geven de scheiding tussen de bouwlagen aan.
De hoofdentree bevindt zich in het middendeel van het gebouw (aan de noordwestzijde) en bestaat uit een dubbele getoogde paneeldeur met twee achthoekige kijkgaten met smeedijzeren tralies. De deur wordt omsloten door boven- en zijlichten met roedenverdeling onder een segmentboog. Een bakstenen stoep van twee treden vormt de toegang. Boven de deurpartij bevindt zich een betonnen balkon met gemetselde balustrade voor twee dubbele openslaande deuren met bovenlicht met ruitvormige roedenverdeling. Daarboven zijn drie halve tweeruits vensters (twee enkele en een dubbel) geplaatst. Tussen deze vensters en de openslaande deuren staat op een natuurstenen plaquette: Geref. School. Een dakkapel met gebogen daklijst en een driedelig venster siert het dakvlak. In de zijgevels van de beide torens die de entree markeren, bevinden zich twee gevelstenen. Op de stenen in de gevel rechts van de entree staat: "Bijzondere School. Uit vrijwillige bijdragen gebouwd in 1872. Mark. 10.vs 13.16.", en "Gebouwd in de jaren 1920-1921". Op de stenen in de gevel links van de entree staat: "Bestuurders. PKvD pres. -LRB secr. -GWB-GSW-JPW-JMG-JSW. Hoofdond. H.Vos" en "De vreeze des Heeren is het beginsel der wetenschap". De torens zijn verder voorzien van vensters van verschillend formaat met roedenverdeling.
Aan de pleinzijde (zuidoostzijde) van het middendeel bevindt zich ook een entree, bestaande uit een dubbele houten deur met twee keer drie glasruiten bovenin onder een brede gepleisterde latei met muizetandrand die tevens twee smalle drieruits vensters aan weerszijden van de deur afsluit. Boven de entree drie langwerpige drieruits glas-in-loodramen met daarboven drie kleine, die tezamen de trapopgang markeren.
Afwisselend twee- en driedelige openslaande vensters met bovenlicht met roedenverdeling geleden de gevels van de beide zijvleugels aan de straatzijde op de eerste bouwlaag en vensters geheel met roedenverdeling op de tweede bouwlaag. De vensters aan de pleinzijde zijn vierruits met in de bovenlichten een geëtste roedenverdeling (niet origineel). Alle vensters worden afgesloten door een strek met muizetandrand. De dakvlakken aan de straatzijde dragen drie dakkapellen onder een schilddakje met een goot op klossen, met elk een driedelig venster met ruitvormige roeden. De dakkapelpartij aan de pleinzijde is van recente datum (1990).
De rechter kopgevel (zuidzijde), waar de nieuwbouw uit 1982 tegenaan is gezet, heeft op de tweede bouwlaag een betonnen balkon met gemetselde balustrade voor een dubbel venster (oorspronkelijk balkondeuren) onder een bovenlicht met ruitvormige roedenverdeling, en drie vierruits vensters met roedenverdeling in de bovenlichten. De ramen en deuren op de begane grond zijn dichtgemetseld. De linker kopgevel (oostzijde) heeft een dubbele deur met door roeden verdeelde glasruiten en een bovenlicht met roedenverdeling onder een strek. Een gemetselde stoep van twee treden met aan weerszijden een gemetseld muurtje vormt de toegang. Naast de deur aan de linkerzijde een driedelig venster en aan de rechterzijde een smal venster; op de verdieping een driedelig venster, een tweedelig- en een klein venster, alle met roedenverdeling in de bovenlichten en voorzien van een strek.
In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: de trapopgang (met uitzondering van het in 1990 toegevoegde deel) met glas-in-loodramen waarop de portretten van de drie voormannen van de Schoolstrijd staan afgebeeld: mr. G. Groen van Prinsterer, dr. A . Kuyper, jhr. A.F. de Savornin Lohman; de granito vloeren; de paneeldeuren met bovenin zes ruiten van geel glas, met kroonlijstje en hanekam van rode baksteen, die toegang verlenen tot de schoollokalen op de eerste en tweede bouwlaag; de gepleisterde gebroken bogen die de gangen markeren.
Waardering
Schoolgebouw van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang
- als voorbeeld van een grote gereformeerde plattelandsschool uit 1920 waar twee onderwijsniveaus in onder waren gebracht
- vanwege de karakteristieke vormgeving en het verzorgd materiaalgebruik
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
- vanwege de functionele relatie met het toegangshek
- vanwege de zeldzaamheid van voorkomen van een school van zo grote omvang in de regio
- vanwege de markante ligging op een hoek
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The SCHOOL BUILDING erected on a butterfly-shaped plan, two storeys high, is built in brown sanded brick on a trabeated frame with roll-course termination. The hipped roof, partly covered with brown glazed pantiles and partly with black pantiles, has four brick chimneys on the ridge, four zinc finials on the ridge ends and is framed by a wooden overhanging gutter on corbels and by a dentil frieze. Two, three-storey high corner towers, under a small tent roof accentuate the main entrance. Flat areas of decorative brickwork mark the division between the storeys.
The main entrance is located in the central section of the building (on the northwest side) and consists of a double arched panel door with two octagonal windows with wrought-iron grilles. The door is enclosed by fanlights and side lights with glazing bars under a segmental arch. A brick step of two treads forms the access. Above the door section is a concrete balcony with masonry balustrade for two double opening doors with fanlight with diamond-patterned glazing bars. Above that are three half two-pane windows (two single and one double) placed. Between these windows and the opening doors stands on a natural stone plaque: Geref. School. A roof dormer with curved roofline and a three-part window adorns the roof plane. In the side gables of both towers marking the entrance, there are two gable stones. On the stones in the gable right of the entrance it reads: "Bijzondere School. Built from voluntary contributions in 1872. Mark. 10.vs 13.16.", and "Built in the years 1920-1921". On the stones in the gable left of the entrance it reads: "Administrators. PKvD pres. -LRB secr. -GWB-GSW-JPW-JMG-JSW. Headmaster H.Vos" and "The fear of the Lord is the beginning of knowledge". The towers are further provided with windows of varying size with glazing bars.
On the square side (southeast side) of the central section there is also an entrance, consisting of a double wooden door with two times three glass panes at the top under a broad plastered lintel with dentil moulding which also encloses two narrow three-pane windows on either side of the door. Above the entrance three elongated three-pane glass-in-lead windows with above them three small ones, which together mark the staircase passage.
Alternating two- and three-part opening windows with fanlight with glazing bars articulate the gables of both side wings on the street side on the first storey and windows wholly with glazing bars on the second storey. The windows on the square side are four-pane with etched glazing bars in the fanlights (not original). All windows are closed off by a strip with dentil moulding. The roof planes on the street side bear three roof dormers under a small hipped roof with a gutter on corbels, each with a three-part window with diamond-patterned glazing bars. The roof dormer section on the square side is of recent date (1990).
The right end gable (south side), where the new building from 1982 has been placed against it, has on the second storey a concrete balcony with masonry balustrade for a double window (originally balcony doors) under a fanlight with diamond-patterned glazing bars, and three four-pane windows with glazing bars in the fanlights. The windows and doors on the ground floor are bricked up. The left end gable (east side) has a double door with glazing bars divided panes and a fanlight with glazing bars under a strip. A masonry step of two treads with a masonry wall on either side forms the access. Next to the door on the left side a three-part window and on the right side a narrow window; on the upper floor a three-part window, a two-part window and a small window, all with glazing bars in the fanlights and provided with a strip.
In the INTERIOR the following are of particular importance: the staircase passage (with the exception of the part added in 1990) with glass-in-lead windows on which the portraits of three leading figures of the Schools Dispute are depicted: Mr. G. Groen van Prinsterer, Dr. A. Kuyper, Baron A.F. de Savornin Lohman; the granito floors; the panel doors with six yellow glass panes at the top, with small cornice and cockscomb of red brick, which provide access to the schoolrooms on the first and second storey; the plastered broken arches which mark the corridors.
Valuation
School building of general cultural and architectural historical importance
- as an example of a large Reformed rural school from 1920 where two educational levels were accommodated
- owing to its characteristic design and careful use of materials
- owing to the relatively high degree of integrity of the exterior and parts of the interior
- owing to the functional relationship with the entrance gate
- owing to the rarity of occurrence of a school of such large scale in the region
- owing to the prominent corner location
Nearby in the register
- Toegangshek, Schoolstraat bij 12Erfscheidingunder 1 mi
- Gemeentehuis, Schoolstraat 1Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Grotestraat 3Woonhuisunder 1 mi
- 't GemeentehuisHorecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.