Rijksmonumentenregister · Netherlands
Lasonderkerk
Enschede, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1927
- Address
- Lasondersingel 102, 7514 BV Enschede
- Place
- Enschede
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.22708, 6.89530
- Monument number
- 510627
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft Library
A historical map covers this location.
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De LASONDERKERK is in 1927 in opdracht van de Kerkvoogdij der Nederduitsch Hervormde Gemeente te Enschede gebouwd. De architecten J. en Th. Stuyvinga uit Zeist maakten het ontwerp dat is geïnspireerd op Scandinavische bouwkunst. Het gebouw is nu in gebruik bij de Nederlandse Gereformeerde Kerk. Het beeldhouwwerk van het ingangsportaal is gemaakt door Mej. L.E. Beyerman uit Amsterdam. De gebrandschilderde glas-in-loodramen zijn naar een ontwerp van H. Veldhuis van het Delftse glasatelier 't Prinsenhof vervaardigd door de firma L. Schouten uit Delft. De glazen zijn ontworpen in een drukke beweeglijke stijl met kleine stukjes glas in levendige kleuren. Het interieur is inclusief de eikehouten preekstoel ontworpen door de gebroeders Stuyvinga, het beeldhouwwerk aan de kansel en de orgelkas is van de hand van Joh. H. Schreuder uit Amsterdam. Het orgel zelf valt niet onder de bescherming. De geschilderde tekst boven de ingang en de in Art Deco stijl beschilderde kapitelen van de kolommen in de kerk zijn door de heer en mevr. Visser uit Zeist aangebracht. De eerste steen is in juli 1927 gelegd door Maria Catharina Briët en Jan Herman Alexander van Heek. De kerk staat op de hoek van de Lasondersingel en de Blijdensteinlaan schuin tegenover het Rijksmuseum Twente. De hoofdingang bevindt zich in de noordgevel aan de Lasondersingel. Het gazon met grote eiken rond de kerk wordt afgescheiden door een haag tussen gemetselde pijlers.
Omschrijving
Kerk op centraliserende kruisvormige plattegrond met toren en ingangsportaal onder steile met antracietgrijze Hollandse pannen gedekte zadeldaken. Tegen de oostgevel is de kerkeraadszaal onder zadeldak aangebouwd. De gevels zijn opgetrokken in roodbruine handvormsteen en geleed met steunberen. Het iets uitgemetselde trasraam wordt afgesloten door een bruine zandstenen lijst. De vensters zijn uitgevoerd met bruine zandstenen kozijnen. Op de kruising een klein zeshoekig ventilatietorentje onder met koper gedekt schilddakje. De geveltop van het ingangsportaal is gevuld met siermetselwerk onder een klimmend keperboogfries van zandsteen. Een hardstenen stoep leidt naar de ingang in een diep portiek onder een met gebeeldhouwde zandstenen blokken omlijste spitsboog. Op de sluitsteen van de spitsboog een reliëf met het opschrift: "de handelingen der apostelen". In de zijwanden van het portiek spitsboogvormige nissen boven een zandstenen plint en dubbele paneeldeuren met decoratieve smeedijzeren gehengen. Aan weerszijden lantaarns onder koperen schilddakjes op natuurstenen kraagstukken met reliëfs van een vlucht duiven en een zwaan. De toren heeft een vierkante plattegrond, aan vier zijden vergulde wijzerplaten en drielicht galmgaten onder spitsbogen en een tentdak met windvaan. De topgevels van de transeptarmen (O en W) zijn voorzien van zandstenen dekplaten en aanzetstukken. De samengestelde grote vensters onder spitsbogen zijn bezet met gekleurde glas-in-loodramen, evenals de kleine rechtgesloten vensters aan weerszijden.
In de samengestelde vensters van het schip en de dakkapelletjes gekleurd glas-in-lood met geometrische patronen. In de oksel van de kruisarmen aan de westzijde een uitgebouwd portaal onder afgeknot schilddakje met een dubbele deur tussen twee steunberen. De blinde zuidgevel is voorzien van een schoorsteen.
De kerk heeft wit gestucte wanden boven een lambrizering van schoon metselwerk. De gewelven tussen de wit gepleisterde spitsbogen zijn met geverniste schroten betimmerd. Het originele bankenplan, de kansel en het orgelbalkon zijn bewaard gebleven. Op de samengestelde glas-in-lood-vensters in de transeptarmen zijn aan de oostzijde afgebeeld: de verheerlijking van Jezus op de berg en daaronder zeven taferelen met gelijkenissen uit het Nieuwe Testament. Aan weerszijden van het grote venster twee kleinere vensters met de zinnebeelden van de vier evangelisten. Het westelijke venster stelt Mozes op de berg Nebo voor en daaronder zeven taferelen uit het leven van Mozes. Aan weerszijden worden de voornaamste voorwerpen uit de tabernakel van Mozes voorgesteld. De ronde vensters in de noordgevel stellen de Alpha en Omega voor, het Begin en het Einde. In de kerkeraadszaal zijn een beschilderde houten schouw en de decoratieve kapconstructie bewaard gebleven.
Waardering
Kerk van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege:
- de bijzondere op Scandinavische architectuur geïnspireerde bouwstijl
- de hoge kwaliteit van het ontwerp in het oeuvre van de gebroeders Stuyvinga
- de hoge mate van gaafheid van het exterieur en het interieur
- de bijzondere glas-in-loodramen die een bepaalde stijl in het oeuvre van H. Veldhuis vertegenwoordigen
- de zeer beeldbepalende situering aan de Lasondersingel tegenover het Rijksmuseum Twente
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The LASONDERKERK was built in 1927 on the instructions of the Church Wardens of the Nederduitsch Hervormde Gemeente in Enschede. The architects J. and Th. Stuyvinga from Zeist designed it, inspired by Scandinavian architecture. The building is now in use by the Nederlandse Gereformeerde Kerk. The sculptural work of the entrance portal was made by Miss L.E. Beyerman from Amsterdam. The stained glass windows were made according to a design by H. Veldhuis from the Delft glass studio 't Prinsenhof by the firm L. Schouten from Delft. The glass was designed in a busy dynamic style with small pieces of glass in vibrant colours. The interior, including the oak pulpit, was designed by the brothers Stuyvinga, the sculptural work on the pulpit and the organ case is by Joh. H. Schreuder from Amsterdam. The organ itself is not under protection. The painted text above the entrance and the capitals of the columns in the church, painted in Art Deco style, were applied by Mr and Mrs Visser from Zeist. The foundation stone was laid in July 1927 by Maria Catharina Briët and Jan Herman Alexander van Heek. The church stands at the corner of the Lasondersingel and the Blijdensteinlaan, diagonally opposite the Rijksmuseum Twente. The main entrance is in the north facade on the Lasondersingel. The lawn with large oaks around the church is separated by a hedge between brick pillars.
Description
Church on a centralising cruciform plan with tower and entrance portal under steep gabled roofs covered with anthracite-grey Dutch tiles. Against the east facade the church council room is added under a gabled roof. The facades are of reddish-brown handmade brick and articulated with buttresses. The slightly protruding traverse window is closed off by a brown sandstone moulding. The windows are executed with brown sandstone frames. At the crossing a small hexagonal ventilation tower under a copper-covered hipped roof. The gable top of the entrance portal is filled with decorative brickwork under a climbing herringbone bond frieze of sandstone. A hard stone step leads to the entrance in a deep porch under a pointed arch framed with carved sandstone blocks. On the keystone of the pointed arch a relief with the inscription: "the acts of the apostles". In the side walls of the porch pointed arch-shaped niches above a sandstone plint and double panel doors with decorative wrought-iron hinges. On either side lanterns under copper hipped roofs on natural stone corbels with reliefs of a flight of doves and a swan. The tower has a square plan, on four sides gilded clock faces and three-light louvers under pointed arches and a tent roof with weather vane. The gable tops of the transept arms (E and W) are provided with sandstone coping stones and abutments. The large composite windows under pointed arches are fitted with coloured stained glass windows, as are the small straight-topped windows on either side.
In the composite windows of the nave and the small roof chapels coloured stained glass with geometric patterns. In the corner of the transept arms on the west side a projecting porch under an abbreviated hipped roof with a double door between two buttresses. The blind south facade is provided with a chimney.
The church has white plastered walls above wainscoting of fair-faced brickwork. The vaults between the white plastered pointed arches are lined with varnished boards. The original seating plan, the pulpit and the organ gallery have been preserved. On the composite stained glass windows in the transept arms on the east side are depicted: the transfiguration of Jesus on the mount and below seven scenes with parables from the New Testament. On either side of the large window two smaller windows with the symbols of the four evangelists. The western window depicts Moses on Mount Nebo and below seven scenes from the life of Moses. On either side the main objects from the Tabernacle of Moses are represented. The round windows in the north facade represent the Alpha and Omega, the Beginning and the End. In the church council room a painted wooden fireplace and the decorative roof truss structure have been preserved.
Valuation
Church of cultural, architectural and urban planning significance because of:
- the distinctive building style inspired by Scandinavian architecture
- the high quality of the design in the oeuvre of the brothers Stuyvinga
- the high degree of integrity of the exterior and interior
- the distinctive stained glass windows that represent a particular style in the oeuvre of H. Veldhuis
- the very striking location on the Lasondersingel opposite the Rijksmuseum Twente
Nearby in the register
- rijksmuseum twenteWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Tuinkoepel, Staringstraat 33Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Het Witte HuisWoonhuisunder 1 mi
- St JozefKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.