Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sonnevanck
Enschede, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- Ariënsplein 2, 7511 JX Enschede
- Place
- Enschede
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21944, 6.88755
- Monument number
- 510625
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 21 Enschede, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het vrijstaande HERENHUIS, "Sonnevanck", is in 1911 gebouwd als burgemeesterswoning voor Edo Bergsma naar een ontwerp van de stadsarchitect A.H. Op ten Noort. Het ontwerp vertoont de invloed van het rationele bouwen van Berlage. De recente aanbouw, die in verband met de functie van opleidingsinstituut aan de achterzijde is toegevoegd, valt buiten de bescherming. Door de uitbreiding is de achtergevel enigzins gewijzigd evenals het interieur. Het pand staat aan het Dr. Ariënsplein op de hoek van de De Ruyterlaan en de Bisschopstraat in de villawijk De Stadmaten die in 1907 naar een ontwerp van de ingenieur J.J.L. Bourdrez is aangelegd op de lokatie van de oude stadsweide tussen de Parkweg en de Emmastraat. In de jaren daarna zijn in het gebied grotendeels vrijstaande herenhuizen van voornamelijk fabrikanten gebouwd. Hoewel de stedebouwkundige structuur van de wijk is aangetast zijn op markante lokaties in de wijk enkele van deze woonhuizen bewaard gebleven, zoals dit pand aan het Dr. Ariënsplein.
Omschrijving
Onderkelderd pand van twee bouwlagen op rechthoekige plattegrond onder samengesteld overstekend met grijze Hollandse pannen gedekt schild-zadeldak. De gevels zijn opgetrokken in bruine baksteen. De overstekende geprofileerde gootlijst rust op gesneden consoles. De geveltoppen en borstweringen van de balkons zijn afgedekt met geoxydeerde koperen platen. De begane grondvensters zijn uitgevoerd met een roedenverdeling in de bovenlichten, in de zuid- en oostgevel onder rondbogen.
De verdiepingsvensters hebben een roedenverdeling, al dan niet binnen een samengesteld kozijn. De ingangspartij bevindt zich in een lage aanbouw onder een schilddakje tegen de oostgevel. Een hardstenen stoep van vijf treden leidt naar de orginele paneeldeur in portiek. De zware houten latei onder het overstek van het portiek rust op taps toelopende houten kolommen met kapitelen die zijn voorzien van gestyleerde voluutdecoraties. Op de latei is de naam Sonnevanck geschilderd. Boven de ingang in de oostgevel een samengesteld traplicht en daarnaast een halfronde erkerpartij. De zuidgevel aan de straat heeft een hoog opgaande middenpartij onder steekkap met in de geveltop een drielicht venster onder geknikte rondboog en een gevelsteen waarop een zon is afgebeeld. In de rondboogvormige gevelopeningen van de loggia op de begane grond links zijn stalen kozijnen met roedenverdeling geplaatst. De balkons op de tweede en derde bouwlaag aan weerszijden van de middenpartij zijn voorzien van houten hekjes tussen gemetselde hoekpijlers. Links tegen de westgevel een risaliet onder een steekkap. Rechts van het risaliet een serre met dubbele glasdeur en om de hoek lopend venster onder latei. Rechts in de gevel een dubbele deur onder rondboog. De grote gemetselde schoorstenen op het dak hebben een uitkragende bovenbouw. In de dakschilden aan de oost- en westgevel kleine dakkapellen.
Waardering
Herenhuis van cultuur- architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege:
- de oorspronkelijke functie van burgemeesterswoning voor Edo Bergsma die van 1896 tot 1934 burgemeester van Enschede was en belangrijk is geweest voor de ontwikkeling en uitbreiding van de stad in het begin van deze eeuw
- de in Enschede zeldzame rationele bouwstijl
- de gaafheid van het exterieur
- de beeldbepalende situering aan het Dr. Ariënsplein in De Stadsmaten tegenover de HTS De Maere
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The detached MANSION, "Sonnevanck", was built in 1911 as a mayoral residence for Edo Bergsma according to a design by the city architect A.H. Op ten Noort. The design shows the influence of Berlage's rational building approach. The recent extension, which has been added to the rear in connection with the function of educational institute, falls outside the protection. Due to the expansion the rear facade has been somewhat altered as has the interior. The building stands at Dr. Ariënsplein at the corner of De Ruyterlaan and Bisschopstraat in the villa district De Stadmaten which was developed in 1907 according to a design by engineer J.J.L. Bourdrez on the site of the old municipal meadow between Parkweg and Emmastraat. In the years that followed, largely detached mansions of mainly factory owners were built in the area. Although the urban planning structure of the district has been compromised, several of these residences have been preserved at prominent locations in the district, such as this building at Dr. Ariënsplein.
Description
Basement building of two storeys on rectangular floor plan under a combined overhanging hipped-gabled roof covered with grey Dutch tiles. The facades are built in brown brick. The overhanging profiled drip moulding rests on carved corbels. The gable tops and parapets of the balconies are covered with oxidised copper plates. The ground floor windows are executed with glazing bars in the fanlights, on the south and east facades under semicircular arches.
The first floor windows have glazing bars, either within a combined window frame or not. The entrance is located in a low extension under a small hipped roof against the east facade. A stone step of five treads leads to the original panelled door in portico. The heavy wooden lintel under the overhang of the portico rests on tapering wooden columns with capitals provided with stylised scroll decorations. The name Sonnevanck is painted on the lintel. Above the entrance on the east facade a combined staircase window and next to it a semicircular bay window. The south facade facing the street has a high central section under a flank roof with in the gable top a three-light window under bent semicircular arch and a gable stone on which a sun is depicted. In the semicircular arch-shaped facade openings of the loggia on the ground floor to the left steel window frames with glazing bars have been placed. The balconies on the second and third storeys on either side of the central section are provided with wooden railings between mortared corner pillars. To the left against the west facade a risalit under a flank roof. To the right of the risalit a conservatory with double glass door and a window running around the corner under lintel. To the right in the facade a double door under semicircular arch. The large mortared chimneys on the roof have a projecting superstructure. In the roof sections on the east and west facades small dormer windows.
Valuation
Mansion of cultural-architectural and urban planning importance by reason of:
- the original function of mayoral residence for Edo Bergsma who was mayor of Enschede from 1896 to 1934 and was important for the development and expansion of the city in the beginning of this century
- the rational building style which is rare in Enschede
- the integrity of the exterior
- the characterful location at Dr. Ariënsplein in De Stadsmaten opposite the HTS De Maere
Nearby in the register
- Woonhuis, M.H. Tromplaan 23Woonhuisunder 1 mi
- De MaereOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Woonhuis, M.H. Tromplaan 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Ripperdastraat 8Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.