Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Maere
Enschede, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1922
- Address
- Ariënsplein 3, 7511 JX Enschede
- Place
- Enschede
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21936, 6.88865
- Monument number
- 510617
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University Library
A historical map covers this location.
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1909 is als onderwijsinstelling uit de Nederlandse School voor Nijverheid en Handel de Textielschool ontstaan, in 1918 gevolgd door de Hogere Textielschool. De Hogere Textiel SCHOOL "De Maere" is in 1922 gebouwd door de Dienst Gemeentewerken Enschede, naar ontwerp van architect W.K. de Wijs, en op 12 september dat jaar in gebruik genomen. Jhr. Charles de Maere uit St. Nicolaas, Vlaanderen verplaatste na de scheiding van de Nederlanden zijn bontweverij naar Nederland en speelde een belangrijke rol in verbetering en scholing binnen de textielindustrie.
Het volume van de school is geleed in Frans classicistische stijl, als een centraal corps de logis (middenrisaliet) met door vleugels verbonden hoekpaviljoens (hoekrisalieten). De school is uitgevoerd in traditionalistische baksteenarchitectuur. De eerste uitbreiding van de school vond plaats in 1939, toen aan de oostzijde de praktijklokalen werden uitgebreid; dit deel is voor de bescherming van ondergeschikt belang.
De school is in de jaren vijftig uitgebreid met een gebouw met ketelhuis langs de Van Galenstraat. Ook is in die periode de werkvloer vergroot: tegen de achtergevel van het praktijkgebouw is over vrijwel de hele breedte een reeks lokalen gezet, onder plat dak. Hierbij zijn de oorspronkelijke buitendeuren gaan fungeren als binnendeuren. Rondom het gebouw is een bakstenen erfscheiding opgetrokken met smeedijzeren hekwerk tussen pijlers.
Omschrijving
De school bestaat uit een U-vormig lokalengebouw dat een overdekte werkvloer met praktijklokalen omsluit. De zuidpoot van de U is aanmerkelijk korter dan de noordpoot (langs de Van Galenstraat).
Het lokalengebouw is in bruine baksteen opgetrokken over twee bouwlagen onder een samengestelde kap, gedekt met pannen.
Het middenrisaliet van de voorgevel (W) aan het Ariënsplein is hoger opgetrokken onder een schilddak. De hoekrisalieten risaleren alleen in de gevel en hebben geen accentuering in het dakvlak. Midden-, hoekrisaliet en traveeën zijn bekroond met dakkapellen. Op alle nokeinden staat een opengewerkte dakruiter. Het middenrisaliet wordt eveneens bekroond door een dakruiter die een slag forser is uitgevoerd. De ruiters zijn met zink bedekt. Op beide verdiepingen is de gevel voorzien van 24-ruits vensters. De hoekpaviljoens tellen drie vensterassen, het middenrisaliet vijf. Op de begane grond bevindt zich hier de entree. De toegangsdeuren binnen het gemetselde spaarveld zijn niet origineel. Onder en boven de vensters op de verdieping zijn tegelfriezen aangebracht met voorstellingen uit de (textiel)industrie.
Het praktijkgebouw telt één bouwlaag en is afgedekt met sheddaken met een ijzeren spantenconstructie die rust op drie dragende muren: oostelijk de -voormalige- buitenmuur, westelijk waarschijnlijk de grensmuur tussen praktijkgedeelte en hoofdgebouw en centraal de muur die, vanaf de hoofdingang, de rechterwand van de middengang vormt. Een grote overspanning is daarmee bereikt, met bijna vrije plattegronden.
De centrale hal, trappenhuis en de gangen hebben tegelvloeren en zijn voorzien van tegellambrizeringen en reliëfs met voorstellingen uit de (textiel)industrie. De trappenhal wordt verlicht door drie rondboogvensters op de verdieping voorzien van glas-in-lood en is overwelfd met drie graat-kruisgewelven.
In de hoofdas van het lokalengebouw ligt de centrale gang van het praktijkgebouw. Aan weerszijden zijn de praktijkruimtes gegroepeerd.
Waardering
School van algemeen cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege
- de directe relatie met de industrialisering van Enschede
- de kwaliteit van het ontwerp
- de detaillering van het interieur
- de beeldbepalende ligging aan het Dr. Ariënsplein in De Stadsmaten
- de gaafheid van het exterieur en het interieur
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1909 the Textielschool was established as an educational institution from the Nederlandse School voor Nijverheid en Handel, followed in 1918 by the Hogere Textielschool. The Hogere Textielschool "De Maere" was built in 1922 by the Dienst Gemeentewerken Enschede, designed by architect W.K. de Wijs, and taken into use on 12 September that year. Jhr. Charles de Maere from St. Nicolaas, Flanders moved his fur-weaving business to the Netherlands after the separation of the Low Countries and played an important role in improvement and training within the textile industry.
The volume of the school is articulated in French classical style, as a central corps de logis (central risalit) with corner pavilions (corner risalits) connected by wings. The school is executed in traditionalist brick architecture. The first expansion of the school took place in 1939, when the practical rooms were extended on the east side; this part is of secondary importance for the purposes of protection.
The school was expanded in the nineteen-fifties with a building containing a boiler house along the Van Galenstraat. Also during this period the work floor was enlarged: against the rear facade of the practical building a series of rooms was placed across virtually the entire width, under a flat roof. In doing so, the original exterior doors came to function as interior doors. Around the building a brick boundary wall was erected with wrought-iron fencing between piers.
Description
The school consists of a U-shaped room building that encloses a covered work floor with practical rooms. The south wing of the U is considerably shorter than the north wing (along the Van Galenstraat).
The room building is constructed in brown brick over two storeys under a composite roof, covered with tiles.
The central risalit of the front facade (W) on the Ariënsplein is raised higher under a hipped roof. The corner risalits project only in the facade and have no accentuation in the roof plane. Centre, corner risalit and bays are crowned with roof dormers. On all ridge ends stands an open-work roof cresting. The central risalit is likewise crowned by a roof cresting which is executed somewhat more boldly. The cresting are covered with zinc. On both storeys the facade is provided with 24-pane windows. The corner pavilions have three window axes, the central risalit five. On the ground floor the entrance is located here. The access doors within the mortared spandrel are not original. Below and above the windows on the upper storey are tile friezes applied with representations from the (textile) industry.
The practical building has one storey and is covered with shed roofs with an iron truss structure that rests on three load-bearing walls: to the east the former exterior wall, to the west probably the dividing wall between practical section and main building, and in the centre the wall that, from the main entrance, forms the right side of the central corridor. A large span is thus achieved, with almost open floor plans.
The central hall, stairwell and corridors have tiled floors and are fitted with tile wainscoting and reliefs with representations from the (textile) industry. The stairwell is lit by three round-arched windows on the upper floor fitted with leaded glass and is vaulted with three herringbone cross vaults.
In the main axis of the room building lies the central corridor of the practical building. Practical spaces are grouped on either side.
Valuation
School of general cultural-historical, architectural-historical and urban-planning significance due to
- the direct relationship with the industrialization of Enschede
- the quality of the design
- the detailing of the interior
- the image-defining location on the Dr. Ariënsplein in De Stadsmaten
- the intactness of the exterior and interior
Nearby in the register
- SonnevanckWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, M.H. Tromplaan 23Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Ripperdastraat 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, M.H. Tromplaan 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.