Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stevinsluizen
Den Oever, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Spuisluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932 - 1936
- Address
- A7, Den Oever tussen hectometerpl 71,7 Re/Li en 72,2 Li/Re, Den Oever (Hollands Kroon 27)
- Place
- Den Oever
- Municipality
- Hollands Kroon
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.93673, 5.04663
- Monument number
- 510382
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1936 map "Provincie Noordholland waterstaatkundig" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SPUISLUIZEN, genaamd "Stevinsluizen", gebouwd in 1932 als onderdeel van de Zuiderzeewerken. Tot het complex van de "Stevinsluizen" behoort ook een schutsluis, deze valt echter niet onder de bescherming.
De spuisluizen zijn ontworpen door architect-adviseur ir. D. Roosenburg. De sluizen zijn gesitueerd tussen twee militaire plateaus uit de Stelling bij Den Oever, aan het begin van de Afsluitdijk. Over de spuisluizen ligt een vierbaans rijweg en een fietspad. In het oorspronkelijke plan was vo orzien in een tweebaans rijweg en een spoorbaan, maar deze laatste is er nooit gekomen en daarvoor in de plaats kwam de vierbaans weg.
De spuisluizen van de Stevinsluizen vormen tezamen met de Lorentzsluizen bij Kornwerderzand aan de andere zijde van de Afsluitdijk het uitwateringssysteem van het IJsselmeer. Naast deze uitwateringstaak, waarbij het teveel aan IJsselmeerwater in de Waddenzee wordt gespuid, hebben de sluizen ook een taak als stormvloedkering. In tijden van storm gaan alle sluisdeuren dicht om zo de instroom van water vanuit de Waddenzee in het IJsselmeer zoveel mogelijk te voorkomen.
In oorlogstijd hadden de spuisluizen een defensieve taak, zij moesten er dan namelijk voor zorgen dat er genoeg water vanuit de Waddenzee in het IJsselmeer stroomde voor eventuele inundaties binnen de Vesting Holland. Met het oog daarop zijn de Stevinsluizen gesitueerd binnen de Stelling bij Den Oever, zodat het complex kon worden verdedigd.
Omschrijving
De Stevinsluizen bestaan uit drie groepen van spu isluizen, die vanaf Den Oever gezien, vlak na de schutsluis beginnen. De drie identieke groepen van spuisluizen hebben ieder vijf sluiskokers van twaalf meter wijdte, met daarboven twee maal zes heftorens. Om de waterkering tegen frontaal vuur te kunnen beschermen is in de sluiskokers een frontdekking van gewapend beton aangebracht. In de sluiskokers, die door middel van 50 meter lange pijlers met spitse koppen - om het water zo weinig mogelijk weerstand te bieden - van elkaar worden gescheiden, bevinden zi ch de afsluitmiddelen. Boven deze sluiskokers, tot ongeveer zeven meter boven het wegdek, staan de heftorens, waarin de ophanging en machinerieën van de afsluitmiddelen zitten. Deze heftorens bepalen het aanzicht van de sluis van de weg af gezien. In elke sluiskoker zit een noorderschuif en een zuiderschuif, respectievelijk tussen de heftorens aan de Waddenzeezijde en aan de IJsselmeerzijde. De zuiderschuiven of hefdeuren zijn de normale waterkering en de noorderschuiven worden alleen bij storm gebruikt. No rmaal staan deze noorderschuiven altijd open. De schuiven lopen langs verticale rails tussen de heftorens door middel van smeedstalen kettingen met betonnen contragewichten die over wielen lopen. Deze kettingen, wielen, contragewichten en elektromotoren bevinden zich alleen in de heftorens.
Ten zuiden van de zuiderschuiven zitten in elke sluiskoker puntdeuren of wachterdeuren. Deze puntdeuren, waarbij de punt richting Waddenzee wijst, zorgen voor "automatisch spuien". De deuren worden losgezet en worden bij hoog water in het IJsselmeer vanzelf opengedrukt door de druk van het water. Bij hoogwater in de Waddenzee worden de deuren door de waterdruk uit tegenovergestelde richting weer dichtgedrukt, en voorkomen zo dat er zeewater in het IJsselmeer stroomt. Tussen de twee maal zes heftorens in elke groep loopt een rijbaan. Ten zuiden van de zuidelijke heftorens is eveneens een rijbaan aangelegd. Het fietspad loopt ten noorden van de heftorens aan de Waddenzeezijde.
De heftorens aan de Waddenzeezijde hebben een langwerpige rechthoekige plattegrond, terwijl de torens aan de IJsselmeerkant aan de noordzijde aan beide kanten een verbreding hebben. Dat geldt niet voor de torens op de hoeken van een groep. Deze bezitten slechts aan één zijde een uitbouw, richting de groep. Alle heftorens zijn van gewapend beton gemaakt en hebben in de zijmuren opliggende ribben als reliëf. Bij de heftorens aan de Waddenzeekant zitten drie van deze gleuven ook aan de noordzijde.
De torens aan de andere kant hebben ook nog dergelijke gleuven aan de noordzijde, en wel twee links en twee rechts in het verbrede deel. De zijkanten van dit verbrede deel bezitten ook nog eens vier gleuven. Het platte dak bestaat uit een iets overstekende betonnen plaat. De torens aan de IJsselmeerzijde zijn door middel van een deur toegankelijk.
Tussen de tweede en derde heftoren aan de IJsselmeerzijde, is aan de noordkant aan elke groep een betonnen gebouw toegevoegd met elektrische schakelruimte en schaftlokaal. Op de eerste heftoren van de eerste gr oep aan de IJsselmeerzijde en op de laatste heftoren van de derde groep aan deze zijde staat op de respectievelijk west- en oostzijde in hoofdletters "STEVINSLUIZEN".
Bij de eerste heftoren bevinden zich hieronder nog drie onder elkaar bevestigde koperen borden, waarop de wapens van Noord-Holland en Friesland staan afgebeeld en de tekst: "TIJDENS DE REGEERING VAN KONINGIN WILHELMINA IS DEZE AFSLUITDIJK, HOOFDWERK VAN DE GEDEELTELIJKE DROOGMAKING DER ZUIDERZEE, RECHTSTREEKSCHE VERBINDING VAN NOORD-HOLLAND MET FRIESLAND, IN 5 JAREN TOT STAND GEBRACHT DOOR HET VERNUFT EN DEN ARBEID VAN NEDERLANDSCHE INGENIEURS, AANNEMERS EN WERKLIEDEN. TER HERINNERING HIERAAN IS DEZE PLAAT DOOR TIJDGENOOTEN AANGEBRACHT. 1927 1932".
Waardering
Het geheel van spuisluizen, genaamd "Stevinsluizen", is van bouw-, civieltechnische en architectuurhistorische waarde:
- als gaaf gebleven voorbeeld van het bouwen in gewapend beton, waarbij het beton door een plastische behandeling monumentaal van karakter is;
- als een belangrijk werk van architect ir. D. Roosenburg, die een aantal belangwekkende waterstaatkundige werken in Nederland heeft gerealiseerd, onder meer in de Wieringermeer.
De spuisluizen zijn van cultuurhistorische waarde als element uit de geschiedenis van de Zuiderzeewerken.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SPLUICE LOCKS, called "Stevinsluizen", built in 1932 as part of the Zuiderzeewerken. The complex of the "Stevinsluizen" also includes a navigation lock, however this falls outside the protection.
The sluice locks were designed by architect-adviser ir. D. Roosenburg. The locks are situated between two military plateaus from the Stelling bij Den Oever, at the beginning of the Afsluitdijk. Over the sluice locks runs a four-lane roadway and a cycle path. In the original plan a two-lane roadway and a railway line were provided for, but the latter never materialised and was replaced by the four-lane road.
The sluice locks of the Stevinsluizen together with the Lorentzsluizen at Kornwerderzand on the other side of the Afsluitdijk form the drainage system of the IJsselmeer. In addition to this drainage function, by which excess IJsselmeer water is discharged into the Waddenzee, the locks also have a function as storm surge barrier. In times of storm all lock gates close in order to prevent as much as possible the inflow of water from the Waddenzee into the IJsselmeer.
During wartime the sluice locks had a defensive role, they had to ensure that enough water flowed from the Waddenzee into the IJsselmeer for possible inundations within Vesting Holland. With this in mind the Stevinsluizen are situated within the Stelling bij Den Oever, so that the complex could be defended.
Description
The Stevinsluizen consist of three groups of sluice locks, which, viewed from Den Oever, begin just after the navigation lock. The three identical groups of sluice locks each have five lock chambers of twelve meters width, with above them two sets of six lifting towers. In order to protect the water barrier against frontal fire, reinforced concrete frontage is provided in the lock chambers. In the lock chambers, which are separated from each other by means of 50 meter long piers with pointed tops - to offer water as little resistance as possible - are located the closure devices. Above these lock chambers, to approximately seven meters above the road deck, stand the lifting towers, in which are housed the suspension and machinery of the closure devices. These lifting towers determine the appearance of the lock as seen from the road. In each lock chamber is a northern gate and a southern gate, respectively between the lifting towers on the Waddenzee side and on the IJsselmeer side. The southern gates or lifting gates are the normal water barrier and the northern gates are used only in storms. Normally these northern gates always stand open. The gates run along vertical rails between the lifting towers by means of wrought steel chains with concrete counterweights that run over pulleys. These chains, pulleys, counterweights and electric motors are located only in the lifting towers.
To the south of the southern gates are located in each lock chamber pointed gates or keeper gates. These pointed gates, with the point facing towards the Waddenzee, serve for "automatic discharge". The gates are released and when water levels in the IJsselmeer are high they are automatically pushed open by the pressure of the water. When water levels in the Waddenzee are high the gates are pushed shut by water pressure from the opposite direction, and thus prevent seawater from flowing into the IJsselmeer. Between the two sets of six lifting towers in each group runs a roadway. To the south of the southern lifting towers a roadway is also laid out. The cycle path runs to the north of the lifting towers on the Waddenzee side.
The lifting towers on the Waddenzee side have an oblong rectangular floor plan, while the towers on the IJsselmeer side have at the north side on both sides an extension. This does not apply to the towers at the corners of a group. These have only on one side an outbuilding, facing the group. All lifting towers are made of reinforced concrete and have in the side walls projecting ribs as relief. At the lifting towers on the Waddenzee side three of these grooves are also on the north side.
The towers on the other side also have such grooves on the north side, namely two left and two right in the extended part. The sides of this extended part also have four grooves each. The flat roof consists of a slightly overhanging concrete slab. The towers on the IJsselmeer side are accessible by means of a door.
Between the second and third lifting tower on the IJsselmeer side, on the north side of each group a concrete building has been added with electrical switchroom and lunch room. On the first lifting tower of the first group on the IJsselmeer side and on the last lifting tower of the third group on this side, on the west and east side respectively stands in capital letters "STEVINSLUIZEN".
At the first lifting tower below this are located three copper plates mounted one above the other, on which the coats of arms of North Holland and Friesland are depicted and the text: "DURING THE REIGN OF QUEEN WILHELMINA THIS AFSLUITDIJK, PRINCIPAL WORK OF THE PARTIAL RECLAMATION OF THE ZUIDERZEE, DIRECT CONNECTION OF NORTH HOLLAND WITH FRIESLAND, WAS ACCOMPLISHED IN 5 YEARS THROUGH THE INGENUITY AND LABOUR OF DUTCH ENGINEERS, CONTRACTORS AND WORKERS. IN REMEMBRANCE THEREOF THIS PLATE HAS BEEN PLACED BY CONTEMPORARIES. 1927 1932".
Valuation
The whole of the sluice locks, called "Stevinsluizen", is of architectural, civil engineering and architectural-historical value:
- as a well-preserved example of construction in reinforced concrete, whereby the concrete through plastic treatment is monumental in character;
- as an important work of architect ir. D. Roosenburg, who has realized a number of important water management works in the Netherlands, among others in the Wieringermeer.
The sluice locks are of cultural-historical value as an element from the history of the Zuiderzeewerken.
Nearby in the register
- Machinegebouw(M), de afsluitdijkIndustrieunder 1 mi
- Remise (B), de afsluitdijkBomvrij militair objectunder 1 mi
- Kazemat (B10), de afsluitdijkKazematunder 1 mi
- Machinegebouw(M), de afsluitdijkIndustrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.