Rijksmonumentenregister · Netherlands
Walkartpark
Zeist, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Wandelpark
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904 - 1905
- Address
- Walkartpark, Slotlaan Zeist
- Place
- Zeist
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08380, 5.24029
- Monument number
- 510269
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1893 map "Amsterdam-Rheinkanal : frei von Kanalabgaben / [getekend door] J.H. Schmüll" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het aan het begin van de Slotlaan te Zeist gelegen openbaar wandelpark is naar ontwerp van tuinarchitect H. Copijn uit 1904 in landschappelijke stijl aangelegd. Het besloten aangelegde en van waardevolle beplanting voorziene Walkartpark bestaat uit een langgerekt terrein van 6300 m2 groot en wordt aan de lange zijden begrensd door de Slotlaan en de Kerkweg en aan de korte zijden door de achterbebouwing van de 1ste Dorpsstraat en de 1ste Hogeweg. Eind jaren dertig en begin jaren vijftig hebben zich enige wijzigingen in het padenpatroon voorgedaan zonder de aanleg noemenswaardig aan te tasten. De fundering van de muziektent uit het een eind van de jaren dertig aan de Slotlaan-zijde, alsmede het oorlogsmonument aan de 1ste Hogeweg-zijde uit 1951, zijn niet beschermenswaardig gezien de waarde respectievelijk de datering.
Na het overlijden van de Amsterdamse rentenier G.L. Walkart in 1856 wisten zijn drie dochters de door hem in 1824 gekochte buitenplaats gestaag uit te breiden. Zij kochten zeven percelen en lieten er tegenover in 1876-1877 het 'Overbosch', het huidige Walkartpark, aanleggen. De Weekbode van 21 april 1877 meldde: `In plaats van een bouwvalligen en verwaarloosden koepel te midden eener woestenij van struiken, ziet men nu een geregelden aanleg met op- en afgaande grond, waterpartij, beplanting, wat het geheel tot eene aangename wandeling zal maken. En in allen geval voor de voorbijgangers een schoon gezicht oplevert. Vele handen vonden dezen winter aan dit werk te doen.'In het park stond een tuinkoepel, een neogotisch schijnkapelletje en een duifhuis. De genoemde schijnkapel staat thans in enigszins aangetaste staat in de achtertuin van Woudenbergseweg 34 te Zeist. Door aankoop in 1885 van de overplaats van het buiten Middenhoeve werd het park uitgebreid. De oranjerie van deze overplaats bleef tot 1939 in het park staan. De ontwerper van de aanleg uit 1876-77 is overigens niet bekend.
Op 2 maart 1904 overleed Marianne Henriëtte, de laatste telg uit het gezin van G.L. Walkart. Zij schonk het Overbosch aan de gemeente Zeist op voorwaarde dat het een openbaar park zou worden en blijven. Voor het onderhoud had zij een som van 40.000 gulden gelegateerd. Na aanvankelijk tuinarchitect H.A.C. Poortman benaderd te hebben, die op zijn beurt L.A. Springer aanbevolen had, besloot de gemeenteraad op 15 december 1904 tuinarchitect Hendrik Copijn uit Groenekan - die op 15 november 1904 een ontwerp voor het nieuwe park had gemaakt - de opdracht te geven tot het ontwerpen en uitvoeren van een openbaar wandelpark. Ter herinnering aan de legatrice werd de naam 'Walkartpark' vastgesteld en op 24 mei 1905 had de opening plaats. Copijns uitgangspunten voor de reorganisatie waren het handhaven van de oude boompartijen (illusie van een groot bos), het creëren van een open ruimte en flinke doorzichten met een sterke reliëfwerking, het verleggen van de paden in verband met het afsnijden van grote bochten, de bestaande vijver onregelmatig maken en voor het oog onzichtbaar laten weglopen (oneindigheid als basisidee landschapsstijl) en aan het geheel een besloten, introvert karakter geven door grondwallen en zware beplanting langs de randen van het park. Het park kreeg voorts slechts twee ingangen aan de Slotlaan: een hoofdtoegang aan de zuidwestzijde bij het in 1908 gerealiseerde raadhuis en een toegang aan de noordoostzijde. Nadien heeft het park een aantal minder en meer ingrijpende wijzigingen ondergaan, die echter de essentie van de historische aanleg, de besloten, naar binnen gerichte karakteristiek, niet hebben aangetast. In het kader van de werkverschaffing werden in 1938-1940 de wal langs de Slotlaan afgegraven en het pad verhoogd, de noordoost-toegang enigszins verlegd, twee nieuwe toegangen naar de Kerkweg gemaakt en de oranjerie weggehaald waardoor een sterkere openheid en zichtas ontstond. Aan de Slotlaan zijde kwam een muziektent, waarvan thans slechts de bakstenen muurtjes resteren. Begin jaren vijftig kwam er een derde toegang aan de Kerkweg en werd het padenpatroon vereenvoudigd, waarbij onder meer het centrale pad achter de voormalige oranjerie evenwijdig aan de Slotlaan in noordoostelijke richting werd doorgetrokken, waardoor de cirkelvormige open ruimte werd verkleind. Het pad aan de noordoost zijde kwam te vervallen bij de plaatsing van een oorlogsmonument (beeldhouwer Dirk Wolbers) in 1951. Sinds de jaren vijftig wordt tijdens de zomermaanden een houten poffertjeskraam, in oorsprong daterend van omstreeks 1900, aan de Slotlaan zijde in het park geplaatst.
Omschrijving
Het in het centrum van Zeist gelegen openbaar WANDELPARK, genaamd het 'Walkartpark', naar ontwerp en uitvoering van tuinarchitect H. Copijn in 1904-1905 is in laat-landschappelijke stijl aangelegd, waarbij enige boomgroepen van oudere datum aan de zijde van de Slotlaan zijn opgenomen. De hoofdmotief van het park is een slingerende vijverpartij die in het verlengde ligt van de voornaamste toegang in de zuidwesthoek nabij het raadhuis en die onzichtbaar wegloopt achter een verhoogde groenblijvende heester- en boomgroep. Een tweede zichtlijn loopt vanaf het hoogste punt in de noordwesthoek evenwijdig aan de Kerkweg over een glooiend, verdiept gelegen gazon naar het oorlogsmonument in de noordoostzijde. Het padenpatroon bestaat uit een slingerende rondwandeling langs de randen van het park met enige doorsteken in ruime bogen. Het oorspronkelijke, zeer intensieve padenpatroon is nadien vereenvoudigd. Naast later gemaakte toegangen aan de Kerkweg en Slotlaan vinden we aan de Slotlaan in de noordoosthoek van het park de andere oorspronkelijke toegang. Het wandelpark heeft het introverte karakter met randbeplanting behouden. Het open karakter van de langgerekte binnenruimte is door latere aanpassingen versterkt. De Kerkweg zijde bezit nog de grondwal, die aan de Slotlaan zijde is echter verdwenen. Zeer waardevol is de golvende reliëfwerking die aan het park een sterke dimensie geeft. Veel van het oorspronkelijke bomenbestand, deels van oudere datum en voornamelijk bestaande uit beuken, eiken, linden, kastanjes en enige esdoorns, is nog aanwezig. Uit de aanlegtijd dateren met name de naaldbomen, coniferen, rododendrons en andere heesters. Ondanks slijtage van de beplanting, de padenstructuur, de vorm van de vijver en de aantasting op de koppen van het park heeft het Walkartpark de oorspronkelijke structuur, het reliëf en de beplanting behouden.
Waardering
Het historische openbare wandelpark Walkartpark is in cultuurhistorisch en architectuurhistorisch opzicht van algemeen belang:
-vanwege de historische aanleg in late landschapsstijl uit het begin van de twintigste eeuw;
-als voorbeeld van een compositorisch geslaagd en goed bewaard gebleven openbaar wandelpark, waarbij op een betrekkelijk klein perceel een besloten park is geschapen met fraaie reliëfwerking;
-vanwege de plaats in het oeuvre van tuinarchitect H. Copijn.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The public walking park located at the beginning of Slotlaan in Zeist was laid out in a landscape style according to the design of landscape architect H. Copijn from 1904. The Walkartpark, which is laid out as a closed space and provided with valuable planting, consists of an elongated plot of 6300 m2 and is bordered on the long sides by Slotlaan and Kerkweg and on the short sides by the rear development of 1ste Dorpsstraat and 1ste Hogeweg. At the end of the 1930s and beginning of the 1950s there were some changes in the path pattern without significantly affecting the layout. The foundation of the music pavilion from the late 1930s on the Slotlaan side, as well as the war memorial on the 1ste Hogeweg side from 1951, are not worthy of protection given their value and dating respectively.
After the death of Amsterdam rentier G.L. Walkart in 1856, his three daughters gradually expanded the country estate he had purchased in 1824. They bought seven parcels and had the 'Overbosch', the present Walkartpark, laid out opposite in 1876-1877. The Weekbode of 21 April 1877 reported: 'In place of a dilapidated and neglected pavilion in the midst of a wasteland of shrubs, one now sees an orderly layout with rising and falling ground, water feature, planting, which will make the whole a pleasant walk. And in any case presents a fine sight to passers-by. Many hands found work on this project this winter.' In the park stood a garden pavilion, a neo-gothic false chapel and a dovecote. The mentioned false chapel is now in a somewhat damaged state in the back garden of Woudenbergseweg 34 in Zeist. By purchase in 1885 of the outlands of the country estate Middenhoeve, the park was expanded. The orangery from these outlands remained in the park until 1939. The designer of the layout from 1876-77 is otherwise unknown.
On 2 March 1904 Marianne Henriëtte, the last heir of the family of G.L. Walkart, died. She bequeathed the Overbosch to the municipality of Zeist on the condition that it would become and remain a public park. She had set aside a sum of 40,000 guilders for its maintenance. After initially approaching landscape architect H.A.C. Poortman, who in turn had recommended L.A. Springer, the municipal council decided on 15 December 1904 to commission landscape architect Hendrik Copijn from Groenekan - who had made a design for the new park on 15 November 1904 - with the task of designing and implementing a public walking park. In remembrance of the benefactress, the name 'Walkartpark' was established and the opening took place on 24 May 1905. Copijn's starting points for the reorganisation were to maintain the old tree groups (illusion of a large forest), to create an open space and spacious vistas with strong relief effect, to relocate the paths to cut out large bends, to make the existing pond irregular and invisible to the eye as it disappears (infinity as the basic idea of landscape style) and to give the whole a closed, introverted character through embankments and heavy planting along the edges of the park. The park furthermore had only two entrances on Slotlaan: a main entrance on the southwest side near the town hall realised in 1908 and an entrance on the northeast side. Subsequently the park underwent a number of minor and more extensive modifications, which however did not affect the essence of the historical layout, the closed, inward-looking character. In the context of work creation, between 1938-1940 the embankment along Slotlaan was levelled and the path raised, the northeast entrance was slightly relocated, two new entrances to Kerkweg were made and the orangery was removed, creating stronger openness and sightlines. On the Slotlaan side came a music pavilion, of which only the brick walls now remain. In the early 1950s a third entrance came to Kerkweg and the path pattern was simplified, whereby the central path behind the former orangery, among other things, was extended parallel to Slotlaan in a northeast direction, which reduced the circular open space. The path on the northeast side was eliminated with the placement of a war memorial (sculptor Dirk Wolbers) in 1951. Since the 1950s, during the summer months a wooden pancake stand, originally dating from around 1900, is placed in the park on the Slotlaan side.
Description
The public WALKING PARK located in the centre of Zeist, called the 'Walkartpark', according to the design and implementation of landscape architect H. Copijn in 1904-1905 is laid out in late landscape style, incorporating some tree groups of older date on the Slotlaan side. The main motif of the park is a winding pond feature which lies in line with the principal entrance in the southwest corner near the town hall and which disappears invisibly behind a raised evergreen shrub and tree group. A second sightline runs from the highest point in the northwest corner parallel to Kerkweg over a sloping, sunken lawn towards the war memorial on the northeast side. The path pattern consists of a winding walk around the edges of the park with some shortcuts in spacious arcs. The original, very intensive path pattern was subsequently simplified. Besides later made entrances to Kerkweg and Slotlaan, we find on Slotlaan in the northeast corner of the park the other original entrance. The walking park has retained its introverted character with edge planting. The open character of the elongated interior space has been enhanced by later adaptations. The Kerkweg side still has the embankment, which however has disappeared on the Slotlaan side. The undulating relief effect is very valuable, which gives the park a strong dimension. Much of the original tree stock, partly of older date and consisting mainly of beeches, oaks, limes, chestnuts and some maples, is still present. The coniferous trees, conifers, rhododendrons and other shrubs date particularly from the planting period. Despite wear to the planting, the path structure, the form of the pond and damage to the ends of the park, the Walkartpark has retained its original structure, relief and planting.
Valuation
The historical public walking park Walkartpark is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
-because of the historical layout in late landscape style from the beginning of the twentieth century;
-as an example of a compositionally successful and well-preserved public walking park, in which a closed park with fine relief effect has been created on a relatively small plot;
-because of its place in the oeuvre of landscape architect H. Copijn.
Nearby in the register
- Stadhuis, Het Rond 1Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Gemeentehuis, 1e Dorpsstraat 15Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Kerk, 1e Dorpsstraat 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Postkantoor, Het Rond 5Overheidsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.