Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stadhuis, Het Rond 1
Zeist, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Stadhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1908
- Address
- Het Rond 1, 3701 HS Zeist
- Place
- Zeist
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08238, 5.23897
- Monument number
- 510275
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1902 map "Chromo-topographische kaart voor het Garnizoen Utrecht / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Raadhuis van de gemeente Zeist, in 1906 in opdracht van de gemeente ontworpen door Jan Stuivinga na een door het gemeentebestuur uitgeschreven prijsvraag, waaraan 75 inzenders hebben deel genomen. Het beeldhouwwerk werd uitgevoerd door Joh. H. Schröder, de glas-in-lood ramen door Jan Schouten. Het gebouw werd voltooid in 1908. Het pand is opgetrokken in Hollandse neo-renaissancestijl, terwijl de hoofdvolumes refereren aan de Duitse renaissance. In de toren zijn Romaanse elementen terug te vinden, terwijl de ingangspartij een verwijzing is naar het zestiende eeuwse chateau de Nantouillet, dat in François premier-stijl is opgetrokken. De terugliggende plaatsing ten opzichte van de rooilijn van de 1ste Dorpsstraat is te verklaren uit hetgegeven dat er ter hoogte van het huidige plantsoentje enkele monumentale lindebomen stonden, die men niet wilde opofferen aan de nieuwbouw. Deze lindebomen zijn inmiddels verdwenen. De ingang in de toren deed oorspronkelijk dienst als ingang naar de publieke tribune, die fysiek door een balustrade was afgescheiden van de raadzaal.
In 1976 is een gedeelte van het interieur verbrand, doch nadien in de oorspronkelijke stijl geheel hersteld. In 1984 is een aanbouw aan de achterzijde gereedgekomen, waardoor Stuivinga's raadhuis werd verbonden met het oude gemeentehuis aan de 1e Dorpsstraat. De bescherming omvat het exterieur en interieur van het raadhuis uit 1908.
Omschrijving
Het op de hoek van Het Rond en de 1ste Dorpsstraat gelegen RAADHUIS van twee bouwlagen is op een rechthoekige plattegrond opgetrokken onder eenL-vormig schilddak met uitzwenkende dakschilden, dat gedekt is met rode Hollandse pannen. De dakschilden worden doorbroken door grote en kleine dakkapellen onder schilddakjes. De grote dakkapellen zijn voorzien van roedenvensters, de kleine van luiken. De gevels zijn boven een hardstenen plint opgetrokken in kruisverband en met een fries in siermetselverband tussen de eerste en de tweede bouwlaag van de voor- en linkerzijgevel. Het muurwerk is tevens voorzien van speklagen en een cordonlijst ter hoogte van de verdieping alsmede van natuurstenen accenten op de gevelhoeken en naast de vensteropeningen. De vensters zijn hoofdzakelijk van het type kruiskozijn met een roedenverdeling in de bovenvakken en luiken beschilderd met een zandlopermotief. Boven de vensters is het muurwerk voorzien van boogtrommels, beëindigd door segmentbogen voorzien van hardstenen en natuurstenen accenten zoals aanzet- en sluitstenen.
De hoek van de Slotlaan en de 1ste Dorpsstraat wordt gedomineerd door een binnen de rooilijn staande toren met drie geledingen onder een tentdak met doorzalende dakschilden en kleine dakkapellen. In de plint aan de zuidwestzijde bevindt zich de eerste steen met de tekst: `Deze Steen is Gelegd door Mr. J.J. Clotterbooke Patijn van Kloetinge Burgemeester v(an) Zeist Den 6en Juli 1907'. Ook bevindt zich hier een deur met rondboogvormige bovenzijde die dienst deed als voormalige ingang naar de publieke tribune. Behalve smalle vensters met roedenverdeling bevindt zich zowel in de zuidwestgevel als in de zuidoostgevel een wijzerplaat met respectievelijk de teksten: `anno' en `1908'. De bovenste geleding van de toren wordt gekenmerkt door een uitkragend rondboogfries en drie galmgaten, die gescheiden worden door gekoppelde romaanse halfzuilen met teerlingkapiteel en verbonden zijn door rondbogen.
De voorgevel of zuidoostgevel wordt geaccentueerd door een asymmetrisch geplaatste risalerende, vijfzijdige torenachtige uitbouw met hogere goothoogte en steekkap, bekroond door een smeedijzeren windvaan. De eerste bouwlaag van de uitbouw bevat de hoofdentree in een open portaal met rondboogvormige muuropeningen rustend op vier hardstenen zuilen met gebeeldhouwde kapitelen. De vloer van het portaal is uitgevoerd in terrazzowerk met inlegwerk en is gesigneerd met `C.F. Fiscalini - Utrecht'. Het gewelf van het portaal heeft zes ribben rustend op gebeeldhouwde consoles, voorstellende een lezende en een schrijvende man (een klerk), twee uilen en twee pelikanen. De voorstellingen op de consoles symboliseren respectievelijk de wijsheid en de zorgzaamheid. De gewelfvelden zijn uitgevoerd in gele verblendsteen gemetseld in visgraatverband. De dubbele deur is uitgevoerd in hout met beeldhouwwerk en noppenbeslag. Ter weerszijden en boven de deuren bevinden zich glas-in-lood vensters. Tussen de eerste en de tweede bouwlaag bevindt zich een fries met siermetselwerk en natuurstenen ornamenten. De tweede bouwlaag bevat in elke zijde een kruiskozijn; boven het middelste venster bevindt zich het wapen van de provincie Utrecht. Rechts van de uitbouw bevinden zich zes vensterassen met in beide bouwlagen kruisvensters. Tussen de uitbouw en de toren is het hoofdvolume twee vensterassen breed. Hier bevindt zich een op bakstenen schoren rustend balkon met een balustrade, waarop drie leeuwen zijn gezet voorzien van wapenschildjes. De linkerzijgevel naast de toren heeft een topgevelbeëindiging. De eerste bouwlaag bevat drie kruiskozijnen. Tussen de eerste en de tweede bouwlaag bevindt zich een balkon op schoren met een balusterhekwerk, waar op de hoeken leeuwen zijn gezet. De tweede bouwlaag bevat drie hoge rondboogbvormige vensteropeningen met luiken, grotendeels voorzien van glas-in-lood met een getoogde bovenzijde en natuurstenen traceringen. De middelste vensteropening is als stolpende balkondeur uitgevoerd. Boven de glas-in-loodvensters zijn in de gevel sierankers gezet die het jaartal `1908' vormen. De top bevat twee vensters met luiken, waarboven twee smalle vensters gescheiden worden door een Romaanse halfzuil met teerlingkapiteel in een getoogde boogtrommel. Geheel in de top bevindt zich een smal venster. De tuit wordt bekroond door een haan, het symbool voor de waakzaamheid van het gemeentebestuur van Zeist. De haan zou tevens een verwijzing zijn naar het vlakke weideland aan de zuidzijde van de gemeente. Aan de zuidwestzijde bevindt zich aan het hoofdvolume een lagere aanbouw van twee bouwlagen onder een zadeldak.
Aan de linkerzijde van het hoofdvolume bevindt zich een aanbouw in stijl, die als conciërgewoning dienst deed. Deze woning ligt in de rooilijn van de 1ste Dorpsstraat en telt twee bouwlagen onder een L-vormig schilddak met uitzwenkende dakschilden. De voorgevel aan de 1ste Dorpssstraat is asymmetrisch van opzet en bevat in beide bouwlagen twee vensters met bovenlichten en een kruisvenster. Het dakschild wordt doorbroken door twee dakkapellen. Links van deze gevel bevindt zich een rondboogvormig poortje in een muur, dat bekroond is met een topgeveltje. De rechterzijgevel van de woning bevat in de eerste bouwlaag een getoogde deur, waarnaast een kruiskozijn is gezet. In de tweede bouwlaag bevindt zich een kruiskozijnen en een enkel venster. De topgevel bevat twee gekoppelde sleufvensters.
De rechterzijgevel van het hoofdvolume heeft een asymmetrische opzet met links een topgevelbeëindiging en rechts een schilddak met de nok haaks op de voorgevel. Behalve kruiskozijnen bezit de gevel een ingang, afgeschermd door glas-in-lood zijlichten en een driedelig rondboogvormig bovenlicht boven de ingang en hardstenen pilaren en consoles met leeuwen, waarin de tekst `anno 1908' staat vermeld. Boven het portiek is in de tweede bouwlaag een rondboogvormig venster met tracering aan te treffen. De top bevat twee smalle vensters een luik, gescheiden door een muurdam, en een ovaal venster met roedenverdeling daarboven. De topgevel wordt bekroond door een gebeeldhouwde eekhoorn die symbool staat voor de spaarzaamheid van het gemeentebestuur van Zeist. Bovendien zou de eekhoorn een verwijzing zijn naar het bos aan de noordzijde van de gemeente.
De achtergevel is deels gewijzigd door een aanbouw uit 1984, die buiten de bescherming valt. Het trappenhuisgedeelte is gesloopt om plaats te maken voor een nieuwe doorgang, waarin een oud glas-in-loodvenster is verwerkt, dat onder de bescherming valt. De daklijst van het linkerdeel van de gevel wordt doorbroken door een dakkapel onder een zadeldak met uitzwenkende dakschilden. Het tympaan wordt doorbroken door een hijsbalk. De vensters zijn voorzien van een roedenverdeling in de bovenlichten met uitzondering van die van de commissiekamer. Deze zijn uitgevoerd met glas-in-lood. Ze zijn niet voorzien van natuurstenen accenten maar wel in het bezit van strekken.
De plattegrondindeling van het raadhuis is grotendeels origineel. De voornaamste vertrekken, zoals de hal, de voormalige trouwzaal en de raadzaal hebben hun oorspronkelijke karakter behouden. De raadzaal heeft een houten tongewelf, steunend op hardstenen consoles, alsmede een lambrizering voorzien van leeuwenkoppen. In de zuidoosthoek van de zaal bevindt zich een door een balustrade afgescheiden publieke tribune. De andere publieke tribune is na 1976 aangebracht. De vensters aan de zuidwestzijde van de zaal zijn voorzien van gebrandschilderd glas-in-lood. De hal bezit een terazzo-vloer en een koepelgewelf. De voormalige trouwzaal bevat onder andere houtsnijwerk, gebeeldhouwde hardstenen consoles met dwergen en de originele parketvloeren.
Waardering
Het raadhuis van Zeist is van cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een bestuurlijke ontwikkelingen op gemeentelijk niveau aan het begin van de 20ste eeuw. Voorts is het pand van architectuurhistorische waarde als gaaf voorbeeld van een raadhuis in eclectische stijl met zowel in het exterieur als het interieur veel ornamentiek en detailleringen, alsmede vanwege de plaats in het oeuvre van architect Jan Stuivinga. Het pand heeft een hoge ensemblewaarde vanwege de ligging aan Het Rond in samenhang met het Slot en het eveneens door Stuivinga ontworpen postkantoor diagonaal ertegen overaan Het Rond.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Town Hall of the municipality of Zeist, designed in 1906 on commission of the municipality by Jan Stuivinga following a design competition announced by the municipal authorities, in which 75 entrants participated. The sculpture was executed by Joh. H. Schröder, the stained-glass windows by Jan Schouten. The building was completed in 1908. The building is constructed in Dutch neo-Renaissance style, while the main volumes reference German Renaissance. Romanesque elements can be found in the tower, while the entrance section is a reference to the sixteenth-century château de Nantouillet, which is constructed in François premier style. The recessed positioning in relation to the building line of the 1st Dorpsstraat can be explained by the fact that there were several monumental lime trees at the height of the current public garden, which the authorities did not wish to sacrifice to the new construction. These lime trees have since disappeared. The entrance in the tower originally served as an entrance to the public gallery, which was physically separated from the council chamber by a balustrade.
In 1976 a part of the interior burned down, but was subsequently fully restored in the original style. In 1984 an extension at the rear was completed, whereby Stuivinga's town hall was connected to the old town hall at 1st Dorpsstraat. The protection encompasses the exterior and interior of the town hall from 1908.
Description
The TOWN HALL situated at the corner of Het Rond and 1st Dorpsstraat, comprising two storeys, is constructed on a rectangular floor plan under an L-shaped hipped roof with projecting roof tiles, covered with red Dutch tiles. The roof tiles are interrupted by large and small dormers under hipped roofs. The large dormers are provided with glazing bars, the small ones with shutters. The facades are constructed above a sandstone plinth in stretcher bond with a frieze in ornamental brick bond between the first and second storey of the front and left facade. The brickwork is also provided with brick layers and a cornice at the level of the first floor as well as natural stone accents at the facade corners and next to the window openings. The windows are principally of the cross window type with glazing bar divisions in the upper sections and shutters painted with an hourglass motif. Above the windows the brickwork is provided with arch voussoirs, terminated by segmental arches provided with sandstone and natural stone accents such as springer and keystone.
The corner of the Slotlaan and 1st Dorpsstraat is dominated by a tower with three tiers within the building line under a pyramidal roof with projecting roof tiles and small dormers. In the plinth on the southwest side is located the foundation stone with the text: 'This Stone was laid by Mr. J.J. Clotterbooke Patijn van Kloetinge Mayor of Zeist The 6th July 1907'. Also located here is a door with a rounded arch form at the top which served as the former entrance to the public gallery. Besides narrow windows with glazing bars, there is in both the southwest facade and the southeast facade a clock face with respectively the texts: 'anno' and '1908'. The uppermost tier of the tower is characterized by a projecting rounded arch frieze and three sound holes, which are separated by coupled Romanesque half-columns with cubic capitals and connected by rounded arches.
The front facade or southeast facade is accentuated by an asymmetrically positioned projecting five-sided tower-like structure with higher eaves height and a gambrel roof, crowned by a wrought-iron weather vane. The first storey of the structure contains the main entrance in an open portico with rounded arch-shaped wall openings resting on four sandstone columns with carved capitals. The floor of the portico is executed in terrazzo work with inlay and is signed with 'C.F. Fiscalini - Utrecht'. The vault of the portico has six ribs resting on carved consoles, depicting a reading man and a writing man (a clerk), two owls and two pelicans. The depictions on the consoles symbolize respectively wisdom and care. The vault fields are executed in yellow facing brick laid in herringbone bond. The double door is executed in wood with carved work and nailed studs. On either side and above the doors are stained-glass windows. Between the first and second storey is a frieze with ornamental brickwork and natural stone ornaments. The second storey contains on each side a cross window; above the central window is the coat of arms of the province of Utrecht. To the right of the structure are six window bays with cross windows in both storeys. Between the structure and the tower the main volume is two window bays wide. Here is located a balcony resting on brick corbels with a balustrade, on which three lions are set provided with heraldic shields. The left facade adjoining the tower has a stepped gable termination. The first storey contains three cross windows. Between the first and second storey is a balcony on corbels with a baluster railing, where lions are set at the corners. The second storey contains three tall rounded arch-shaped window openings with shutters, largely provided with stained glass with a vaulted top and natural stone tracery. The central window opening is executed as a folding balcony door. Above the stained-glass windows are ornamental wall anchors set in the facade which form the year '1908'. The gable contains two windows with shutters, above which two narrow windows are separated by a Romanesque half-column with cubic capital in a vaulted arch voussoir. At the very top is a narrow window. The spout is crowned by a weather vane, the symbol for the vigilance of the municipal government of Zeist. The weather vane is also said to be a reference to the flat meadowland on the south side of the municipality. On the southwest side of the main volume is a lower extension of two storeys under a gabled roof.
On the left side of the main volume is an extension in style, which served as a caretaker's dwelling. This dwelling is located at the building line of 1st Dorpsstraat and comprises two storeys under an L-shaped hipped roof with projecting roof tiles. The front facade at 1st Dorpsstraat is asymmetrically arranged and contains in both storeys two windows with fanlights and a cross window. The roof tile is interrupted by two dormers. To the left of this facade is a rounded arch-shaped small gate in a wall, which is crowned with a stepped gable. The right side facade of the dwelling contains in the first storey a vaulted arch door, next to which a cross window is set. In the second storey is a cross window and a single window. The stepped gable contains two coupled slit windows.
The right side facade of the main volume has an asymmetrical arrangement with on the left a stepped gable termination and on the right a hipped roof with the ridge perpendicular to the front facade. Besides cross windows the facade has an entrance, screened by stained-glass side lights and a three-part rounded arch-shaped fanlight above the entrance and sandstone pillars and consoles with lions, in which the text 'anno 1908' is inscribed. Above the portico is in the second storey a rounded arch-shaped window with tracery to be found. The gable contains two narrow windows and a shutter, separated by a wall panel, and an oval window with glazing bars above. The stepped gable is crowned by a carved squirrel which is a symbol for the frugality of the municipal government of Zeist. Moreover, the squirrel is said to be a reference to the forest on the north side of the municipality.
The rear facade is partly altered by an extension from 1984, which is outside the protection. The staircase section was demolished to make way for a new passage, in which an old stained-glass window is incorporated, which falls under the protection. The roof line of the left part of the facade is interrupted by a dormer under a gabled roof with projecting roof tiles. The tympanum is interrupted by a lifting beam. The windows are provided with glazing bar divisions in the fanlights with the exception of those of the committee room. These are executed with stained glass. They are not provided with natural stone accents but do have lintels.
The floor plan layout of the town hall is largely original. The main rooms, such as the hall, the former wedding hall and the council chamber have retained their original character. The council chamber has a wooden barrel vault, resting on sandstone consoles, as well as wainscoting provided with lion heads. In the southeast corner of the chamber is a public gallery separated by a balustrade. The other public gallery was added after 1976. The windows on the southwest side of the chamber are provided with stained glass. The hall possesses a terrazzo floor and a domed vault. The former wedding hall contains among other things wood carving, carved sandstone consoles with dwarfs and the original parquet floors.
Valuation
The town hall of Zeist is of cultural-historical value as an example of administrative developments at municipal level at the beginning of the 20th century. Furthermore, the building is of architectural-historical value as an intact example of a town hall in eclectic style with much ornamentation and detailing in both the exterior and interior, as well as because of its place in the oeuvre of architect Jan Stuivinga. The building has high ensemble value because of its location at Het Rond in conjunction with the Castle and the post office also designed by Stuivinga diagonally opposite at Het Rond.
Nearby in the register
- Gemeentehuis, 1e Dorpsstraat 15Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Postkantoor, Het Rond 5Overheidsgebouwunder 1 mi
- Industrie, Lageweg 37Industrieunder 1 mi
- Woonhuis, Lageweg 27Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.