TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bethlehemkerk

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1923 - 1924
Address
Zwanenplein 34, Locatie: Noord, 1021 CM Amsterdam (and others)
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.38710, 4.91868
Monument number
508434

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Een in 1923-1924 tot stand gekomen KERKGEBOUW met westelijk aangebouwde kosterij, gebouwd voor de Nederlands Hervormde Gemeente; de zogenaamde Bethlehemkerk. Geheel vrijstaand gelegen op het Zwanenplein. In augustus 1923 werd de eerste paal geslagen; op 13 september 1924 werd de kerk geopend. Gedenksteen in westelijke gevel. De opdrachtgever, de in 1916 opgerichte "Vereeniging voor Hervormde Wijkbelangenbenoorden het IJ", trok in januari 1919 de architect A. Moen aan. De kerk werd gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. De architect Moen diende bij de bouwhoogte rekening te houden met de omringende woningbouw. De opening van de kerk vond plaats in aanwezigheid van koningin Wilhelmina. Bij deze gelegenheid schonk zij de kerk een kanselbijbel.

NB. Tegenwoordig biedt het gebouw ruimte aan de Volle Evangelie Gemeente.

Omschrijving

Klein, vrijstaand, bakstenen kerkgebouw op een symmetrisch, samengesteld rechthoekig grondplan. Het geheel wordt gedekt door een samenstel van zadeldaken met anthracietkleurige rechtsdekkende pannen. Houten gootlijst. Het middendeel van het kerkgebouw is hoger opgetrokken. Nok met vorsten. Aan de oostzijde van deze nok een gemetselde klokkenstoel. Gemetselde profilering, uitkragende bakstenen en verticaal galmgat en korte gemetselde rollaag. Aan de bovenzijde een omlopende klokhouder met een drietal horizontale accenten. Bovenzijde van de klokkenstoel heeft een rechthoekige piron met eveneens drie horizontale accenten. Omlopende klokhouder en bovenzijde klokkenstoel zijn met lood bekleed. Overgang dakschild met klokkenstoel en westelijke opbouw is met loodslabben gedicht. Zowel op het noordelijke als op het zuidelijke centrale dakschild bevinden zich geheel aan de onderzijde zowel rechts als links eenvoudige dakkapellen. Elk met drievoudig venster, houten kozijnen en rechts beeindiging.

Zowel het noordelijke als het zuidelijke centrale dakschild worden onderbroken door een drieledig, glas-in-lood venster, bij wijze van transeptvenster, met keperboogvormige omlijsting. Aan de oostzijde van het middendeel een lagere aanbouw met puntgevel aan de oostzijde. Top van de puntgevel bekroond meteen platte driezijdige piron. Haaks op de daklijst gemetselde band. In de top van de puntgevel een natuurstenen plaquette met pentagram waarin de letters alpha en omega en het ChiRho-teken. Gevelveld met uitkragende baksteenkoppen.

Baksteenaccenten op de hoeken. In het midden van gevelvlak meerdelige en symmetrische vensterpartij. Twee negenruitsvensters flankeren een smal en hoger venster. Originele profilering. Centrale toegangspartij met dubbele openslaande deur met diagonale profilering. Aan weerszijden gemetselde lage vleugels met dekplaat. Baksteen ornamentaal verwerkt in meanders. Veld met verticaal gemetselde stenen. Donkeromlopend trasraam. Bakstenen uitkraging als cordonlijst boven toegangspartij en omlopend over gehele oostelijke aanbouw.

Beide zijgevels van oostelijke uitbouw hebben een viertal vensters, waarvan drie gekoppeld. Kruisvormige tracering. Het middenvolume bevat aan weerszijden van de oostelijke uitbouw nog een smal dubbel venster met gemetselde post.

Aan de westzijde van het middenvolume een lagere uitbouw met puntgevel aan de westzijde. Aan de oostelijke aanbouw gelijke piron en band onder daklijst. Ook baksteenaccenten op de hoeken en uitkraging als cordonlijst en donker omlopend trasraam. In het midden een drievoudig venster met elk negenruits roedenverdeling. Op de begane grond een centraal geplaatste brede en ondiepe erkerachtige uitbouw. Vijfvoudig venster met zesruits of vierruits roedenverdeling met kalf en tuimelraam. Verder vlaggenmast en vlaggenmaststeun. Rechterzijgevel van deze uitbouw toont aan de linkerzijde een venster met zesruits roedenverdeling met kalf en drieruits tuimelruim. Links een eenvoudig venster.

De linkerzijgevel van deze uitbouw heeft rechts een toegangsdeur met bovenlicht en een eenvoudige stoep met twee treden. Links een toegangsdeur met gemetseldeborstwering en zesruits zijvenster. De zuidgevel van het hoger opgetrokken middenvolume van de kerk bevat links en rechts een blokvormige uitbouw. De rechter-uitbouw heeft een toegangsdeur aan de korte en een drietalvensters aan de lange zijde. De vensters hebben een ruitvormige tracering. Breed wit fries met zwak geprofileerdelijsten. De linkeruitbouw heeft een toegangsdeur aan de korteen een tweetal vensters aan de lange zijde. Vensters hebben ruitvormige tracering. Tussen beide uitbouwen een lage gemetselde en verspringende borstwering, waarboven het grote kerkvenster. In de top een geornamenteerde piron. De noordgevel van het hoger opgetrokken middenvolume van de kerk is vrijwel identiek aan de zuidgevel.

Beide ramen van de linker-uitbouw hebben nog de originele tracering.

Interieur

De centrale kerkruimte heeft een hoge paraboolvormige kap met gordelbogen. De glas-in-lood ramen zijn vervaardigd door J.W. Winkelman. De ramen aan de lange zijden van de kerk stellen 'de Verkondiging aan de herders' en 'de Wijzen uit het oosten' voor en het raam op de gaanderij boven de hoofdingang toont het kruismotief.

Verder in de kerk onder meer een omvangrijke kansel en geometrisch geornamenteerd houtsnijwerk aan trapleuning, deuren en op het balcon. Tevens zijn nog de oorspronkelijke lampen met drievoudige koperen lampenkappen aanwezig, evenals de houten banken. De kosterij aan de westelijke zijde bevat onder meer een getimmerde kastenwand.

Waardering

Bethlehemkerk met bijbehorende interieuronderdelen en kosterij in Amsterdamse School-stijl van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde. Tevens van belang in het oeuvre van A. Moen, alsook van belang wegens situationele en ensemblewaarde door de vrije ligging in een plantsoen in de Vogelbuurt.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

A CHURCH BUILDING erected in 1923-1924 with a vestry built to the west, constructed for the Dutch Reformed Congregation; the so-called Bethlehemkerk. Situated entirely freestanding on the Zwanenplein. The first pile was driven in August 1923; the church was opened on 13 September 1924. Commemorative stone in the western facade. The client, the "Association for Reformed District Interests north of the IJ" founded in 1916, engaged architect A. Moen in January 1919. The church was built in the style of the Amsterdam School. Architect Moen had to take account of the surrounding residential building in determining the height of construction. The opening of the church took place in the presence of Queen Wilhelmina. On this occasion she presented the church with a pulpit Bible.

N.B. Today the building serves as a home to the Full Gospel Congregation.

Description

Small, freestanding, brick church building on a symmetrical, composite rectangular ground plan. The whole is covered by an assembly of gabled roofs with anthracite-coloured straight-laid tiles. Wooden gutter moulding. The middle section of the church building is raised higher. Ridge with verges. On the east side of this ridge a brick bell turret. Brick moulding, projecting bricks and vertical sound hole and short brick roll moulding. At the top an encircling bell holder with three horizontal accents. Top of the bell turret has a rectangular cresting with likewise three horizontal accents. Encircling bell holder and top of bell turret are clad in lead. The transition of roof section with bell turret and western superstructure is sealed with lead slabs. On both the northern and southern central roof sections there are simple roof dormers at the very bottom on both right and left sides. Each with triple window, wooden frames and right termination.

Both the northern and southern central roof sections are interrupted by a three-part leaded glass window, in the manner of a transept window, with diagonal-arch surround. On the east side of the middle section a lower extension with a pointed gable on the east side. Top of the pointed gable crowned with a flat three-sided cresting. Horizontal brick band formed at right angles to the roofline. In the top of the pointed gable a natural stone plaquette with pentagram containing the letters alpha and omega and the Chi-Rho sign. Facade panel with projecting brick headers.

Brick accents on the corners. In the middle of the facade panel a multi-part and symmetrical window arrangement. Two nine-pane windows flank a narrow and taller window. Original moulding. Central entrance arrangement with double French doors with diagonal moulding. Low brick wings on either side with capping plate. Brick ornamentally worked in meanders. Panel with vertically laid bricks. Dark-running ash frame. Brick projection as cordon moulding above entrance arrangement and running around the entire eastern extension.

Both side facades of the eastern extension have four windows, three of which are coupled. Cross-shaped tracery. The middle volume contains on either side of the eastern extension another narrow double window with brick mullion.

On the west side of the middle volume a lower extension with a pointed gable on the west side. Cresting and band below roofline identical to the eastern extension. Also brick accents on the corners and projection as cordon moulding and dark-running ash frame. In the middle a triple window with each nine-pane glazing bars. On the ground floor a centrally placed wide and shallow oriel-like extension. Five-part window with six-pane or four-pane glazing bars with side light and tilting window. Further flag pole and flag pole support. The right side facade of this extension shows on the left side a window with six-pane glazing bars with side light and three-pane tilting light. On the left a simple window.

The left side facade of this extension has on the right a door with fanlight and a simple stoop with two steps. On the left a door with brick parapet and six-pane side window. The south facade of the higher raised middle volume of the church contains on left and right a block-shaped extension. The right extension has a door on the short side and three windows on the long side. The windows have diamond-shaped tracery. Wide white frieze with weakly moulded cornices. The left extension has a door on the short side and two windows on the long side. Windows have diamond-shaped tracery. Between the two extensions a low brick and stepped parapet, above which the large church window. At the top an ornamented cresting. The north facade of the higher raised middle volume of the church is virtually identical to the south facade.

Both windows of the left extension still have the original tracery.

Interior

The central church space has a high parabolic roof truss structure with collar ties. The leaded glass windows were made by J.W. Winkelman. The windows on the long sides of the church depict 'the Annunciation to the Shepherds' and 'the Wise Men from the East' and the window on the gallery above the main entrance shows the cross motif.

Further in the church, among other things, a substantial pulpit and geometrically ornamented woodcarving on staircase handrail, doors and on the balcony. Also still present are the original lamps with triple copper lamp shades, as well as the wooden pews. The vestry on the western side contains, among other things, a fitted cabinet wall.

Valuation

Bethlehemkerk with associated interior components and vestry in Amsterdam School style of general importance due to architectural and cultural-historical value. Also of importance in the oeuvre of A. Moen, as well as of importance due to situational and ensemble value through its freestanding position in a planted area in the Vogelbuurt.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map