Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sint Ritakerk
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Hagedoornplein 2, 1031 BV Amsterdam
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38810, 4.91394
- Part of complex
- 497972
- Monument number
- 498725
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een in 1921-1922 naar een ontwerp van A.J. Kropholler tot stand gekomen georienteerde R.K. basilicale KERK in traditionalistische stijl, oorspronkelijk genaamd 'St. Rita over 't Y', gebouwd in opdracht van het kerkbestuur van de parochie St. Rita en ingewijd in 1922. Rondom de kerk, gesitueerd op de hoek van het Hagedoornplein en de Buiksloterweg, bevindt zich een processiegang. Aan de zuidzijde is in het hekwerk een doorgang naar de kerk.
N.B. De bij een bombardement in 1943 zwaar beschadigde kerk werd na de oorlog, in nauw contact met A.J. Kropholler, in de oorspronkelijke staat hersteld door de architect C.M. van Moorsel Pzn. In 1947 werd eveneens door C.M. van Moorsel Pzn. aan de westzijde de ingangstoren onder een zadeldak met wolfeind gebouwd, ter plaatse van de in oorsprong geplande uit vier bouwlagen bestaande toren met hoge piramidale spits, kruis en windvaan. Na een verbouwing in 1973, in opdracht van het bisdom Haarlem, biedt de door een muur afgescheiden westelijke helft van de kerk onderdak aan de Openbare Bibliotheek. In 1976 werd het dak vernieuwd.
Omschrijving
In donkerbruine baksteen opgetrokken basilicale kerk onder een met rode pannen gedekt zadeldak, bestaande uit een breed middenschip ter lengte van zeven traveeen met smalle vanaf het priesterkoor naar het westen toelopende zijbeuken gedekt door een vlakke balkenzoldering, in het oosten het rechtzijdige koor met een verlaagde puntvormig afgesloten koorabsis met aangrenzende sacristie en andere nevenruimten met ingangen aan de Buiksloterweg, in het westen een ingangstoren met afgewolfd zadeldak. De kerk heeft in het zuidoosten een doorgang naar de pastorie en is in het noordoosten door een muur verbonden met het kloostercomplex. Het met een tentdak gedekte koor eindigt in twee blinde muren. De langsgevels van koor en schip worden geleed door drie hoog geplaatste gekoppelde lancetvensters met glas-in-lood ramen. De traveeen worden gescheiden door zware massieve versneden steunberen met boven de daklijst uitkomende ezelsruggen en op de scheiding van het schip met koortravee hoog oprijzende schoormuren, met aan de zuidzijde een schoorsteen. De zijbeuktraveeen hebben drie gekoppelde kleine vensters met onder het middelste een rechtgesloten venster, alle met onderdorpels, en een in kruisvormen opengewerkte borstwering, in de westelijke gevels toogdeuren. De zuidelijk zijbeuk heeft ter hoogte van het koor een doorgang naar de sacristie en de pastorie. In de uit twee bouwlagen bestaande toren, met op de hoeken twee haaks op elkaar gestelde steunberen, bevindt zich een diepliggend spitsboogportaal, bereikbaar via een uit drie treden bestaande ruime stoep met terzijde een aansluitende lage muur, met geprofileerde archivolten op een natuurstenen plint en een getoogde dubbele eikenhouten deur, natuurstenen hoekblokken en overstekende bovendorpel waarboven een spitsboogvormig glas-in-lood bovenlicht. Boven het portaal in natuursteen de inscriptie 'ZELFS IN GUREN WINTERTYD BLOEIEN LENTEROZEN OP SINT RITA'S GEBED', afkomstig van de oorspronkelijke voorgevel. In de tweede bouwlaag van de toren een in baksteen vormgegeven Christusmonogram tussen de letters alpha en omega. Onder de daklijst bevindt zich een spitsboogvenster met onderdorpel, op de nok van de torenopbouw een ijzeren kruis. Aan weerszijden van de toren zij- ingangen, ter rechterzijde een halfronde kleine traptoren.
Inwendig wordt het brede middenschip overspannen door een ziende houten kap, rustend op zware natuurstenen consoles, met stalen verbindingen. Het middenschip, dat ongehinderd uitzicht biedt op het altaar, wordt vanelk van de zijbeuken gescheiden door een rij bakstenen spitsboogarcaden gedragen door vierkante natuurstenen pijlers met afgeschuinde zijden en met de attributen van de twaalf apostelen gedecoreerde zandstenen kapitelen, tevens de aanzetpunten van de scheibogen. Boven de arcaden lancetvensters met veelkleurige in vierkanten onderverdeelde glas-in-lood ramen met in het midden een symbolische voorstelling. De wanden van het schip en koor zijn voorzien van een lambrizering van gele verblendsteen.
In de zijbeuken zijn tussen de steunberen de biechthokjes opgenomen. Hierboven drie gekoppelde vensters, eveneens met veelkleurig in vierkanten onderverdeelde glas-in-lood ramen. De kerkruimte wordt van het verhoogde priesterkoor gescheiden door een spitsboogvormige triomfboog, de overgang naar de houtgedekte koorabsis wordt over de breedte van het koor eveneens door een spitsboogvormige boog overspannen. In de zij-vensters van het koor ruitvormig geel glas-in-lood. Op de vloer rode en bruine plavuizen. Ter hoogte van de zijschepen is het schip van de kerk in 1973 gedeeld door een ca. 4 meter hoge wand van gasbetonsteen, die de sacrale ruimte scheidt van de westelijke helft, bereikbaar via het torenportaal. Deze leidt naar een narthex waarin een gemetseld wijwatervat is geplaatst. Twee zuilen met teerlingkapiteel en met de vier evangelistensymbolen gedecoreerde natuurstenen aanzetpunten ondersteunen de spitsbogen, waarboven een galerij waar thans vaandels zijn opgesteld.
Het in marmer uitgevoerde hoofaltaar met bronzen tabernakel dateert uit 1922 en is vervaardigd naar ontwerp van Kropholler. Communiebanken, op enige afstand van de geprofileerde kerkbanken, en in matbrons uitgevoerde ambo eveneens naar ontwerp van Kropholler. Een tweetal gebeeldhouwde natuurstenen retabels uit 1932 boven de zijaltaren naar ontwerp van Dom van der Mey, voorstellende de H. Familie en het H. Hart. Beeld van H. Rita in een op de blinde koormuren geschilderde omlijsting in de koorafsluiting achter het hoofdaltaar, met aan weerszijden twee grote door Dom van der Mey geschilderde engelenfiguren met H. Geest en Lam Gods (1922-29). Golgotha-uitbeelding op de triomfboog voor het priesterkoor uit dezelfde periode eveneens van Dom van der Mey. Ter plaatse van de oorspronkelijke tweede ambo een marmeren rood-wit geaderd doopvont met bronzen deksel (XIXb-c). Tegen de wanden van schip en koor vier gipsbeelden op consoles, voorstellende de H. Antonius van Padua, H. Monica, H. Augustinus en H. Nicolaas van Tolentino, mogelijk afkomstig uit de vroegere hulpkerk aan de Laanweg. De zandstenen decoraties op de kapitelen van de pijlers, aangebracht in 1946, zijn van H. van Haaren. Vier smeedijzeren lichtkronen met TL-buizen zijn ontworpen door de Utrechtse kunstsmid De Groot, eveneens uit 1946. De gebrandschilderde ramen in het koor, voorstellende de Storm op het meer van Genesareth en de Wonderbaarlijke Broodvermenigvuldiging, dateren uit 1946 en zijn ontworpen door glazenier J. Dijker.
Waardering
Rooms-katholieke St. Ritakerk met bijbehorende interieuronderdelen van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde, in een voor Kropholler kenmerkende traditionalistische, door Berlage beinvloede, stijl met naast het veelvuldige gebruik van baksteen in natuursteen uitgevoerde details. Basilicale kerk met breed middenschip voor de gelovigen en indirect verlicht presbyterium illustreert de vernieuwing in de liturgie, waarbij een optimale visuele bereikbaarheid van het altaar werd nagestreefd. Authentiek voorbeeld van kerkarchitectuur in het oeuvre van A.J. Kropholler en van bijzondere waarde als een van de twee hoofdonderdelen van het kerkelijk complex. Gesitueerd aan het voorplein van het Rosaklooster draagt het in belangrijke mate bij tot de beslotenheid van het klooster. Van stedebouwkundige belang vanwege de markante ligging op de hoek van het Hagedoornplein en de Buiksloterweg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
An east-oriented Roman Catholic basilica CHURCH built in 1921-1922 after a design by A.J. Kropholler in traditionalist style, originally named 'St. Rita over 't Y', built at the commission of the church council of the parish St. Rita and consecrated in 1922. Surrounding the church, situated at the corner of the Hagedoornplein and the Buiksloterweg, is a processional passage. On the south side there is a passage in the railings leading to the church.
N.B. The church, severely damaged in a bombing in 1943, was restored after the war in close consultation with A.J. Kropholler to its original state by architect C.M. van Moorsel Pzn. In 1947 an entrance tower with a gabled roof and half-hipped end was also built on the west side by C.M. van Moorsel Pzn., on the site of the originally planned tower consisting of four storeys with a tall pyramidal spire, cross and weathervane. Following a renovation in 1973 at the commission of the diocese of Haarlem, the western half of the church, separated by a wall, houses the Public Library. In 1976 the roof was renewed.
Description
A basilical church constructed in dark brown brick under a gabled roof covered with red tiles, consisting of a wide central nave extending over seven bays with narrow side aisles sloping towards the west from the presbytery and covered by a flat timber ceiling, in the east the single-aisled choir with a lowered pointed-ended choir apse with adjoining sacristy and other ancillary rooms with entrances on the Buiksloterweg, in the west an entrance tower with a curved gabled roof. The church has a passage to the rectory in the south-east and is connected to the convent complex by a wall in the north-east. The choir, covered by a tent roof, ends in two blind walls. The long elevations of choir and nave are articulated by three high-set paired lancet windows with stained glass windows. The bays are separated by heavy massive cut buttresses with their backs rising above the roof line and, on the division of the nave with the choir bay, high-rising buttress walls, with a chimney on the south side. The side aisle bays have three paired small windows with a rectangular closed window beneath the middle one, all with drip mouldings, and an openwork balustrade in cross shapes, in the western elevations round-topped doors. The south side aisle has a passage to the sacristy and rectory at the level of the choir. In the tower, consisting of two storeys, with two buttresses positioned at right angles to each other on the corners, there is a deep-set pointed-arch portal, accessible via a broad flight of three steps with an adjoining low wall to the side, with moulded archivolts on a natural stone plinth and a round-topped double oak door, natural stone corner blocks and projecting drip moulding above, surmounted by a pointed-arch stained glass fanlight. Above the portal in natural stone the inscription 'EVEN IN HARSH WINTER WINDS SPRING ROSES BLOOM AT ST. RITA'S PRAYER', taken from the original front facade. In the second storey of the tower a Christ monogram in brick between the letters alpha and omega. Below the roof line a pointed-arch window with drip moulding, on the ridge of the tower structure an iron cross. Side entrances on either side of the tower, on the right side a semi-circular small staircase tower.
Internally the wide central nave is spanned by a visible wooden roof truss structure, resting on heavy natural stone corbels, with steel connections. The central nave, which offers unobstructed views of the altar, is separated from each of the side aisles by a row of brick pointed-arch arcades carried by square natural stone piers with bevelled sides and decorated with sandstone capitals bearing the attributes of the twelve apostles, also the springing points of the transverse arches. Above the arcades lancet windows with multicoloured stained glass windows divided into squares, with a symbolic representation in the centre. The walls of the nave and choir are provided with wainscoting of yellow facing brick.
In the side aisles the confessional booths are incorporated between the buttresses. Above these three paired windows, likewise with multicoloured stained glass windows divided into squares. The church space is separated from the raised presbytery by a pointed-arch triumphal arch; the transition to the wood-covered choir apse is likewise spanned across the width of the choir by a pointed-arch arch. In the side windows of the choir diamond-shaped yellow stained glass. On the floor red and brown tiles. At the level of the side aisles, the nave of the church was divided in 1973 by approximately 4 metres high wall of gas concrete block, which separates the sacred space from the western half, accessible via the tower portal. This leads to a narthex in which a masonry holy water stoup has been placed. Two columns with cubic capitals and with natural stone springing points decorated with the four evangelist symbols support the pointed arches, above which a gallery where flags are now displayed.
The main altar executed in marble with bronze tabernacle dates from 1922 and was made after a design by Kropholler. Communion rails, at some distance from the moulded church benches, and an ambo executed in matt bronze likewise after a design by Kropholler. A pair of sculpted natural stone retables from 1932 above the side altars after a design by Dom van der Mey, representing the Holy Family and the Sacred Heart. Image of St. Rita in a frame painted on the blind choir walls in the choir closure behind the main altar, with two large angel figures painted by Dom van der Mey on either side representing the Holy Spirit and the Lamb of God (1922-29). Golgotha representation on the triumphal arch before the presbytery from the same period likewise by Dom van der Mey. At the site of the original second ambo a marble red-and-white veined baptismal font with bronze cover (second half of 19th century). Against the walls of nave and choir four plaster figures on corbels, representing St. Anthony of Padua, St. Monica, St. Augustine and St. Nicholas of Tolentino, possibly originating from the former auxiliary church on the Laanweg. The sandstone decorations on the capitals of the piers, installed in 1946, are by H. van Haaren. Four wrought-iron chandeliers with fluorescent tubes were designed by the Utrecht master metalworker De Groot, likewise from 1946. The stained glass windows in the choir, representing the Storm on the Sea of Galilee and the Miraculous Multiplication of the Loaves, date from 1946 and were designed by glazier J. Dijker.
Valuation
Roman Catholic St. Rita Church with associated interior components of general significance due to its cultural and architectural historical value, in a traditionalist style characteristic of Kropholler, influenced by Berlage, with extensive use of brick alongside details executed in natural stone. Basilical church with wide central nave for the faithful and indirectly lit presbytery illustrates the renewal in the liturgy, whereby optimal visual accessibility of the altar was aimed for. Authentic example of church architecture in the oeuvre of A.J. Kropholler and of particular significance as one of the two main components of the ecclesiastical complex. Situated at the forecourt of the Rosa convent, it contributes significantly to the enclosed character of the convent. Of urban planning importance due to its prominent location at the corner of the Hagedoornplein and the Buiksloterweg.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Buiksloterweg 95Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kloosterhof, Hagedoornplein 4Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Buiksloterweg 97 HWoonhuisunder 1 mi
- Schoolgebouw, Hagedoornplein 12Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.