Rijksmonumentenregister · Netherlands
Elisabeth
Borne, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Grotestraat 167, 7622 GE Borne
- Place
- Borne
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.29975, 6.75773
- Monument number
- 507926
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
'VILLA Elisabeth', in 1895 ontworpen door architect Gerrit Beltman sr. (Enschede) in de eclectische bouwstijl met Hollandse Neo-Renaissancistische, Gotische en Chaletstijl elementen. De opdrachtgever was Albert Spanjaard, dè textielfabrikant in Borne. Villa Elisabeth staat in het centrum van Borne tegenover een fraai dubbelwoonhuis (Grotestraat 138, 140 / MIPnr. BN 40). De villa werd in 1930 als gemeentehuis in gebruik genomen. De latere aanbouwen en een dakkapel aan de achterzijde en linker zijgevel (Z) herinneren nog aan deze functie; deze aanbouwen zijn voor bescherming van rijkswege van ondergeschikt belang. Het interieur is gewijzigd.
Omschrijving
De villa is opgetrokken over twee bouwlagen met aanbouwen van één bouwlaag op een samengestelde plattegrond onder een samengesteld met leien gedekt afgeknot schilddak met steekkappen. Het dak steekt ver over op gesneden houten consoles. In het dakvlak zijn vijf dakkapelletjes met windveer, makelaar en trekbalk geplaatst. De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen boven een grijsgepleisterde plint en voorzien van witgepleisterde speklagen, hoeklisenen met schijnvoegen, aanzet- en sluitstenen en vensteromlijstingen. Alle gevels zijn onderverdeeld in drie traveeën. De vensters en spaarvelden zijn merendeels geplaatst onder segmentbogen met boogtrommels die deels zijn voorzien van reliëfs. Daarnaast worden de vensters beëindigd door gepleisterde gedrukte spitsbogen en strekken.
De buitenste traveeën van de voorgevel (O) risaleren, de linker onder een steekkap met sierspant, de rechter onder een toren met afgeknot schilddak. Tegen de linker travee op de begane grond een driezijdige erker. In de middentravee bevindt zich de ingang, bestaande uit een dubbele deur met zij- en bovenlichten. Boven de ingang drie vensters onder gedrukte gepleisterde spitsbogen. Op de verdieping en aan detoren balkons met houten balustrades. De derde bouwlaag van de toren bestaat uit een loggia met aan de voor- en rechter gevel (O en N) drie gepleisterde spitsbogen.
In de linker zijgevel (Z) risaleert de middentravee onder een steekkap met sierspant en overstekend wolfeind. Voor het rechter deel van de gevel is een rechthoekige houten serre onder een plat dak gebouwd, met diamantkoppen in de borstwering en profilering rond de bovenlichten. Links tegen de serre is een latere aanbouw gezet. In de linker travee witgepleisterde spaarvelden.
Ook in de achtergevel (W) risaleert de middentravee, maar ditmaal onder een afgeknot schilddak. In de rechter travee bevindt zich op de begane grond een witgepleisterd spaarveld. Voor de linker travee is op de begane grond een verbinding met de nieuwbouw toegevoegd.
De rechter zijgevel (N) is - vlnr - ingedeeld door de vierkante toren, een ver terugliggende travee en een risaliet met oorspronkelijke aanbouw, beide onder een zadeldak met sierspant. Boven het risaliet is de steekkap voorzien van een overstekend wolfeind. Links van de aanbouw en voor de terugliggende travee bevindt zich een platte aanbouw. In het witgepleisterde spaarveld op de verdieping van de toren is een reliëf aangebracht.
Waardering
De villa is van cultuur-, architectuurhistorisch en stedebouwkundig belang vanwege:
- de betekenis van textielfabrikant Albert Spanjaard voor de sociaal- economische geschiedenis van Borne en omgeving
- de eclectische bouwstijl waarin met Hollandse neo-renaissancistische, gotische en chaletstijl elementen harmonieus zijn samengevoegd
- het ontwerp dat kenmerkend is voor het oeuvre van architect Gerrit Beltman sr.
- de bijzonder rijke detaillering van het gebouw
- de beeldbepalende ligging in het centrum van Borne aan de Grotestraat
- de gaafheid van het exterieur
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
'VILLA Elisabeth', designed in 1895 by architect Gerrit Beltman sr. (Enschede) in the eclectic architectural style with Dutch Neo-Renaissance, Gothic and Chalet style elements. The client was Albert Spanjaard, the textile manufacturer in Borne. Villa Elisabeth is located in the centre of Borne opposite a fine double dwelling house (Grotestraat 138, 140 / national monument number BN 40). The villa was taken into use as a town hall in 1930. The later outbuildings and a roof dormer on the rear side and left side facade (S) still serve as reminders of this function; these outbuildings are of subsidiary importance for protection under national law. The interior has been altered.
Description
The villa is constructed over two storeys with outbuildings of one storey on a complex ground plan under a complex roof covered with slate, truncated hipped roof with roof dormers. The roof projects far over carved wooden consoles. Five small roof dormers with wind vane, bargeboard and tie beam are placed in the roof surface. The facades are constructed in red brick above a grey-plastered plinth and furnished with white-plastered ashlar bands, corner pilasters with false joints, junction stones and voussoir blocks and window surrounds. All facades are subdivided into three bays. The windows and blank wall panels are for the most part placed beneath segmental arches with arch drums which are partly furnished with reliefs. In addition, the windows are terminated by plastered compressed pointed arches and stretches.
The outer bays of the front facade (E) project, the left one beneath a roof dormer with ornamental truss, the right one beneath a tower with truncated hipped roof. Against the left bay on the ground floor a three-sided oriel window. In the central bay is located the entrance, consisting of a double door with side lights and fanlight. Above the entrance three windows beneath compressed plastered pointed arches. On the upper floor and at the tower balconies with wooden balustrrades. The third storey of the tower consists of a loggia with on the front and right facade (E and N) three plastered pointed arches.
In the left side facade (S) the central bay projects beneath a roof dormer with ornamental truss and projecting half-hipped roof. For the right part of the facade a rectangular wooden conservatory beneath a flat roof has been built, with diamond-shaped finials in the wainscot and moulding around the fanlights. To the left against the conservatory a later outbuilding has been placed. In the left bay white-plastered blank wall panels.
Also in the rear facade (W) the central bay projects, but this time beneath a truncated hipped roof. In the right bay is located on the ground floor a white-plastered blank wall panel. For the left bay a connection with the new building has been added on the ground floor.
The right side facade (N) is - left to right - divided by the square tower, a far recessed bay and a projecting section with original outbuilding, both beneath a gabled roof with ornamental truss. Above the projecting section the roof dormer is furnished with a projecting half-hipped roof. To the left of the outbuilding and in front of the recessed bay is a flat outbuilding. In the white-plastered blank wall panel on the upper floor of the tower a relief has been incorporated.
Valuation
The villa is of cultural, architectural-historical and urban planning importance because of:
- the significance of textile manufacturer Albert Spanjaard for the socio-economic history of Borne and the surrounding area
- the eclectic architectural style in which Dutch neo-Renaissance, Gothic and chalet style elements are harmoniously combined
- the design which is characteristic of the oeuvre of architect Gerrit Beltman sr.
- the exceptionally rich detailing of the building
- the prominent location in the centre of Borne on the Grotestraat
- the integrity of the exterior
Nearby in the register
- Postkantoor, Grotestraat 144Overheidsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Grotestraat 138Woonhuisunder 1 mi
- Kerktoren, Oude Kerkstraat 2 aKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Grotestraat 120Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.