Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ruïne, BY Kleverlaan 9
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Ruïne
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- BY Kleverlaan 9, Haarlem, Haarlem Haarlem
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.39580, 4.63490
- Monument number
- 506216
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Kasteelruïne met omgrachting en funderingsresten van de voorhof van het Huis ter Kleef, ook wel Huis te Schoten genaamd, in kern daterend uit de tweede helft van de dertiende eeuw en grotendeels uit de veertiende eeuw, gelegen in de stadskweektuin.
Het oudste gedeelte van het huis is de zuidelijke woontoren, die op basis van de aangetroffen kloostermoppen in de tweede helft van de dertiende eeuw is te dateren. De overige onderdelen zijn in een aantal bouwfasen gedurende de periode 1275-1500 tot stand gekomen.
De oudste vermelding van het huis is te vinden in het leenregister van de Graaf van Holland in een akte uit 1328 waarin Pieter van Rolland als eigenaar wordt genoemd. De naam van het huis is waarschijnlijk afkomstig van Margaretha van Kleef, gravin van Holland, aan wie het huis in 1403 werd overgedragen. In 1492 komt het huis in het bezit van de familie Brederode, die het huis en later de ruïne beheert tot het rond 1700 wordt geveild. Het huis wordt in 1573 opgeblazen op last van de hertog van Alva. In 1715 koopt de gemeente Haarlem de ruïne en omringende land. Het complex wordt rond 1910 opgenomen in de door L.A. Springer aangelegde stadskwekerij.
Omschrijving
Van het in een vijftal bouwfasen ontstane Huis ter Kleef zijn fundering en opgaand muurwerk uit de verschillende uitbreidingsperioden alsmede delen van de omgrachting en resten van de fundering van poort- en andere bijgebouwen van de voorhof in de grond bewaard gebleven.
Het oudste gedeelte van het kasteel is de zuidelijke woontoren op rechthoekige grondslag, daterend uit het tweede kwart van de dertiende eeuw. Hiervan resteren de fundering en opgaand muurwerk van de noord- en oostmuur. Aan de buitenzijde van de woontoren zijn decoratieve lisenen op de hoeken en muurvlakken aangebracht, wat op een representatieve functie duidt. Het muurwerk bestaat uit overwegend gele en voor een klein deel rode kloostermoppen, aangevuld met ijsselstenen. Verder zijn hier onder meer sporen van een latrinekoker en een gemetselde trap aangetroffen.
Rond 1300 werd tegen de noordwesthoek van de woontoren een rechthoekige keukenvleugel in rode baksteen aangebouwd, waar zich restanten bevinden van onder meer vloeren, scheidingsmuren, trappen en latrinekoker.
De daarop volgende uitbreiding vond plaats in de veertiende eeuw en omhelsde de ommuring van het binnenplein ten noordoosten van de woontoren, waar delen van vloeren en waterputten zijn blootgelegd, en ten noordoosten hiervan een tweede toren, alwaar zich een grote latrinekoker bevindt.
Eind veertiende eeuw wordt tenslotte nog een traptoren ten zuiden van de noordtoren toegevoegd waarvoor delen van de ringmuur werden afgebroken.
De kasteelruïne was tot voor het archeologisch onderzoek uit 1990-94 op een heuvel gelegen en bedekt door de in 1910 naar ontwerp van Springer aangelegde rotstuin, waarbij destijds alleen de zuidmuur van de noordtoren van de ruïne nog zichtbaar was. Voor de tuinaanleg heeft Springer onder meer delen van de omgrachting gewijzigd en een vijver toegevoegd.
Waardering
Ruïne van de hoofdburcht met bijbehorende omgrachting en voorhofterrein van Huis ter Kleef van belang vanwege de oudheidkundige, typologische, bouw- en cultuurhistorische waarden alsmede vanwege de ensemble- en situationele waarden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Castle ruin with moat and foundation remains of the forecourt of Huis ter Kleef, also called Huis te Schoten, dating in its core from the second half of the thirteenth century and largely from the fourteenth century, situated in the municipal nursery garden.
The oldest part of the house is the southern residential tower, which on the basis of the cloister bricks found can be dated to the second half of the thirteenth century. The remaining components were created in a number of building phases during the period 1275-1500.
The oldest mention of the house is found in the lease register of the Count of Holland in a deed from 1328 in which Pieter van Rolland is named as owner. The name of the house probably derives from Margaretha van Kleef, Countess of Holland, to whom the house was transferred in 1403. In 1492 the house comes into the possession of the Brederode family, which manages the house and later the ruin until it is auctioned around 1700. The house is blown up in 1573 on the orders of the Duke of Alba. In 1715 the municipality of Haarlem purchases the ruin and surrounding land. The complex is incorporated around 1910 into the nursery garden laid out by L.A. Springer.
Description
From the Huis ter Kleef, which was created in five building phases, the foundation and standing masonry from the various expansion periods as well as parts of the moat and remains of the foundation of gate and other outbuildings of the forecourt have been preserved in the ground.
The oldest part of the castle is the southern residential tower on a rectangular ground plan, dating from the second quarter of the thirteenth century. Of this remain the foundation and standing masonry of the north and east walls. On the exterior of the residential tower, decorative lesenes have been applied at the corners and wall surfaces, which points to a representative function. The masonry consists predominantly of yellow and for a small part red cloister bricks, supplemented with ijsselsteen. Furthermore, traces have been found here including a latrine chute and a mortared stair.
Around 1300 a rectangular kitchen wing in red brick was constructed against the northwest corner of the residential tower, where remains are present including floors, partition walls, stairs and latrine chute.
The subsequent expansion took place in the fourteenth century and encompassed the enclosure of the inner courtyard to the northeast of the residential tower, where parts of floors and water wells have been exposed, and to the northeast of this a second tower, where there is a large latrine chute.
At the end of the fourteenth century finally another stair tower to the south of the north tower is added for which parts of the ring wall were demolished.
The castle ruin was until the archaeological investigation of 1990-94 situated on a hill and covered by the rock garden laid out in 1910 to Springer's design, whereby at that time only the south wall of the north tower of the ruin was still visible. For the garden layout Springer modified parts of the moat and added a pond.
Valuation
Ruin of the main castle with associated moat and forecourt of Huis ter Kleef of significance on account of archaeological, typological, architectural and cultural-historical values as well as on account of ensemble and situational values.
Nearby in the register
- Huis ter KleefKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Woonhuis, Marnixstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kleverlaan 91Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Engelszstraat 29Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.