Rijksmonumentenregister · Netherlands
Oud-Katholieke Kerk
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Ruysdaelstraat 39, 1071 XA Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.35411, 4.88448
- Part of complex
- 504680
- Monument number
- 504689
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity of Amsterdam LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Op een rechthoekige plattegrond gebouwde bakstenen KERK met bijbehorend hekwerk bestaande uit een enkel schip onder een zadeldak met alleen door natuursteen geaccentueerde aanzet-, sluit- en hoekstenen rond de rechthoekige dubbele en driedubbele vensters met bakstenen verdeling. Gevelbekroning met kruis. Neo-romaans portaal toegankelijk via een uit drie treden bestaande hardstenen stoep met aan weerszijden kapiteelachtig gelede kolommen op sokkels met versnijding onder een zadeldak met natuurstenen kruis. In het portaal een naar binnen verspringende rij archivolten op natuurstenen kraagstenen boven een rij gemetselde portaalwangen.
Rechthoekige geprofileerde eikehouten dubbele deur onder een natuurstenen latei waarop geschilderd: 'Oud-Katholieke Kerk'.
In het boogveld een door baksteen in drieën onderverdeeld bovenlicht met glas-in-lood.
Links van het portaal een bescheiden halfronde uitbouw, waarin diepgelegen vensters met glas-in-lood, die beneden - in de vorm van een ingesneden sokkel - en boven vijfhoekig geknikt is. Rechts op de hoek een iets uitgemetselde toren met afgeschuinde hoeken. Het bovendeel - onder een zadeldak - is opnieuw enigszins uitgemetseld met in de knik enkele en dubbele mezekouwen. De toren heeft aan drie zijden - uitgezonderd de zuidzijde die is voorzien van een door een bakstenen stijl in tweeën verdeeld venster - vierkante wijzerplaten omlijst door pilasters en kroonlijsten in een niet-klassieke vorm.
Aan weerskanten van het portaal twee sierijzeren hekken.
Interieur
De kerk herbergt een aantal belangrijke interieuronderdelen.
Het hoogaltaar uit het begin van de 18de eeuw bestaat uit een altaartafel en een retabel met altaarstuk. Het retabel heeft de vorm van een barok tempelfront. Een toogvormige opening met schilderstuk en een overstekende kap, die wordt ondersteund door zuilen met composiet kapiteel (acanthusbladeren en Ionische voluten). Op de kap het Lam Gods op boek met 7 zegels; hierachter een wolkenhemel met engelenkopjes waarboven een kroon met lambrequins die overtopt wordt door een kruis met stralen. Aan weerszijden van de wolkenpartij, op vooruitspringende voluten, de symbolen van de 4 evangelisten.
Het schilderij (olieverf op doek) stelt de opdracht van Christus in de tempel voor.
Het draaitabernakel bestaat uit hout, marmer en brons. Het ronde tabernakel heeft aan de voorzijde een getoogd paneel met een goud beschilderd middenstuk waarop in gesneden reliëf een kelk met hostie met aan weerszijden een palmboom. De kelk staat op een geprofileerd blad ondersteund door gevleugelde cherubs en voluten. Als het voorpaneel weggedraaid wordt ziet men aan de binnenzijde twee halfronde ruimtes met rood fluweel bekleed en versierd met snijwerk van ranken, cherubs en IHS in stralenkrans, alsmede de H. Geest (duif) in stralen en een medaillon met de voorstelling van Christus, gekroond met doornen. Het draaiende gedeelte is gevat in een tempelachtige ombouw bestaande uit een voetregel met vooruitspringende hoeken waarop marmeren zuilen met Ionisch kapiteel die de bovenbouw dragen. Deze uitspringende bovenbouw is geprofileerd en versierd met eier- en tandlijsten. Tussen de zuilen bevinden zich nissen waarin gevleugelde en knielende engelen. De altaartafel heeft de vorm van een graftombe. De eikehouten preekstoel uit ca. 1750 is geleed en bestaat uit een rond voetstuk met een zich naar boven verjongende stam. Rondom de stam vier uitkragende S-vormige voluten waarop de symbolen van de 4 evangelisten. De kuip heeft een met palmet- en acanthusbladeren versierde onderregel en is verder versierd met drie medaillons waarin in reliëf de voorstellingen van Christus, Mozes en Aäron. Tussen de medaillons drie beeldjes van putti met de symbolen van Geloof (kruis), Hoop (anker) en Liefde (hart). Geprofileerde overstekende kapregel waaronder een reliëfrand van acanthusbladeren. Halfronde trap van zes treden. Geschulpte achterwand met 2 cherubs en gedrapeerde gordijnen. Enigszins geschulpt rond klankbord met afhangende rand van lambrequins waarop snijwerk van hoornen van overvloed, vruchtenranken, vazen en medaillons waarin heiligenfiguren (bustes): Willibrordes met kerk, Augustinus met brandend hart en een monnik. Op de onderzijde van het klankbord een wit geschilderde duif (H. Geest) in stralenkrans. De neo-gotische mahoniehouten lezenaar op de kuip met tweepoot op voluutvormige staanders rust op een adelaar met gespreide vleugels. De wit beschilderde houten communiebank uit het eerste kwart van de 18de eeuw in Louis XIV-stijl heeft geprofileerde onder- en bovenregels met vooruitspringende huizen waarop pilasters met lijstwerk. Tussen de pilasters ajour panelen met de volgende voorstellingen: midden: Lam Gods met kruisvaan op boek met 7 zegels; rechts: tafel met toonbroden; links: Ark des Verbonds. Op de twee buitenste panelen vruchtenmanden. De voorstellingen zijn aan beide zijden uitgesneden en omgeven door voluutvormig gebladerte.
Een tweeklaviers mechanisch orgel met zelfstandig pedaal, gemaakt door F.A. Stangenberg in 1915. In 1947 is, bij herstelwerkzaamheden, een drietal registers gewijzigd door de firma Sanders uit Utrecht. Deze drie gewijzigde registers zijn niet van monumentale waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering
Oud-Katholieke Kerk met bijbehorend hekwerk als hoofdonderdeel van het kerkelijke complex van algemeen belang wegens architectuurhistorisch waarde alsook van typologische en stedebouwkundige waarde. Van zeer grote cultuurhistorische waarde zijn de historische onderdelen van het interieur.
Eveneens van cultuurhistorisch belang is het feit dat de kerk een voortzetting is van een oude statie. Tevens van belang in het oeuvre van J.W.F. Hartkamp.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Built on a rectangular plan brick CHURCH with associated railings consisting of a single nave under a gabled roof with only natural stone accentuated base, plinth and corner stones around the rectangular double and triple windows with brick glazing bars. Gable cornice with cross. Neo-Romanesque portal accessible via a hardstone stoop consisting of three steps with capital-like fluted columns on bases with notching under a gabled roof with natural stone cross. In the portal an inward-receding series of archivolts on natural stone corbels above a series of built-in portal jambs.
Rectangular profiled oak double door under a natural stone lintel on which is painted: 'Oud-Katholieke Kerk'.
In the spandrel a fanlight subdivided in three by brick with leaded glass.
To the left of the portal a modest half-round projection, in which set-back windows with leaded glass, which below - in the form of an incised base - and above is bent pentagonally. On the right on the corner a slightly projecting tower with chamfered corners. The upper part - under a gabled roof - is again slightly projecting with at the angle some single and double decorative brickwork. The tower has on three sides - except the south side which is provided with a window divided in two by a brick mullion - square clock faces framed by pilasters and cornices in a non-classical form.
On either side of the portal two decorative iron railings.
Interior
The church houses a number of important interior components.
The high altar from the early 18th century consists of an altar table and a retable with altarpiece. The retable has the form of a baroque temple front. An arched opening with painting and an overhanging canopy, which is supported by columns with composite capital (acanthus leaves and Ionic volutes). On the canopy the Lamb of God on book with 7 seals; behind it a cloud heaven with cherub heads above which a crown with lambrequins crowned by a cross with rays. On either side of the cloud section, on projecting volutes, the symbols of the 4 evangelists.
The painting (oil on canvas) depicts the Presentation of Christ in the temple.
The revolving tabernacle consists of wood, marble and bronze. The round tabernacle has on the front an arched panel with a gold-painted central section on which in carved relief a chalice with host with on either side a palm tree. The chalice stands on a profiled base supported by winged cherubs and volutes. When the front panel is revolved you see on the inside two half-round spaces lined with red velvet and decorated with carved work of foliage, cherubs and IHS in radiant wreath, as well as the Holy Spirit (dove) in rays and a medallion with the representation of Christ, crowned with thorns. The revolving part is set in a temple-like frame consisting of a base sill with projecting corners on which marble columns with Ionic capital bearing the superstructure. This projecting superstructure is profiled and decorated with egg-and-dart moulding. Between the columns are niches in which winged and kneeling angels. The altar table has the form of a tomb. The oak pulpit from ca. 1750 is articulated and consists of a round base with an upward-tapering stem. Around the stem four projecting S-shaped volutes bearing the symbols of the 4 evangelists. The bowl has a moulded base decorated with palmette and acanthus leaves and is further decorated with three medallions in which in relief the representations of Christ, Moses and Aaron. Between the medallions three statuettes of putti with the symbols of Faith (cross), Hope (anchor) and Charity (heart). Profiled overhanging canopy moulding below which a relief band of acanthus leaves. Half-round staircase of six steps. Carved rear wall with 2 cherubs and draped curtains. Somewhat carved round sounding board with hanging border of lambrequins with carved work of horns of plenty, fruit garlands, vases and medallions in which figures of saints (busts): Willibrord with church, Augustine with burning heart and a monk. On the underside of the sounding board a white-painted dove (Holy Spirit) in radiant wreath. The neo-gothic mahogany lectern on the bowl with two-legged support on volute-shaped stands rests on an eagle with spread wings. The white-painted wooden communion rail from the first quarter of the 18th century in Louis XIV style has profiled base and top mouldings with projecting blocks on which pilasters with moulding. Between the pilasters openwork panels with the following representations: centre: Lamb of God with cross banner on book with 7 seals; right: table with shewbread; left: Ark of the Covenant. On the two outer panels fruit baskets. The representations are cut out on both sides and surrounded by volute-shaped foliage.
A two-manual mechanical organ with independent pedal, made by F.A. Stangenberg in 1915. In 1947, during restoration works, three registers were modified by the firm Sanders from Utrecht. These three modified registers are not of monumental value from the point of view of heritage conservation.
Valuation
Old Catholic Church with associated railings as the main component of the ecclesiastical complex of general importance due to architectural-historical value as well as typological and urban planning value. Of very great cultural-historical value are the historical components of the interior.
Also of cultural-historical importance is the fact that the church is a continuation of an old chapel. Also of importance in the oeuvre of J.W.F. Hartkamp.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Ruysdaelstraat 37Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Vanwege onderdelen kerk, Pieter Baststraat 3Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Conciërgewoning, Balthasar Floriszstraat 2Dienstwoningunder 1 mi
- Schoolgebouw, Roelof Hartstraat 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.