Rijksmonumentenregister · Netherlands

Winkelpassage, Spuistraat 26

's-Gravenhage, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation: National monument (rijksmonument)
Class: Winkel
Function: Winkelpassage
Category: onroerend gebouwd
Address: Spuistraat 26, 2511 BD 's-Gravenhage (and others)
Place: 's-Gravenhage
Province: Zuid-Holland
Country: Netherlands
Coordinates: 52.07805, 4.31111
Monument number: 46627

TodayHistorical map

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

WINKELPASSAGE, bestaande uit twee door beglaasde kappen overdekte winkelgalerijen die onder een stompe hoek samenkomen bij een door een dertiendelige beglaasde koepel overdekte rotonde; een poortgebouw met hoofdingang en twee zijvleugels op de hoek van Buitenhof en Kettingstraat; een veel eenvoudiger poortgebouw aan de Spuistraat, en twee overbouwde delen over het Achterom - alles gebouwd in 1882-'85 naar sterk vereenvoudigd ontwerp van J.C. van Wijk en H. Wesstra, in internationaal-eclectische trant; en een later tot uitvoering gekomen derde arm naar de Hofweg, in expressionistische trant naar ontwerp van Jos. Duynstee in 1928-'29.

Het hoofd-poortgebouw geeft vijf bouwlagen, waarvan de onderste twee - beganegrond en entresol - van een natuurstenen bekleding zijn voorzien met Dorische zuilen op sokkels, rustica-werk en Dorisch fries, en waarvan de twee middelste afwisselend in natuur- en baksteen zijn opgetrokken terwijl de vijfde de kapverdieping omvat; het eigenlijke poortgebouw wordt overdekt door een hoogopgaand omlopend leien schilddak, de twee zijvleugels door leien zadeldaken tegen trapgevels waarvan die aan de Kettingstraat alleen aan de straatzijde trappen bevat. Het eigenlijke poortgedeelte, ter breedte van drie vensterassen, wordt gesteund door twee Dorische zuilen op achtzijdige sokkels; de twee rustica-gedeelten te weerszijden zijn voorzien van blindnissen met segmentvormig fronton; de eerste en tweede verdieping bevatten rechtafgesloten French windows met gepleisterde profielomlijsting, en gekoppelde Ionische zuilen van de reuzen-orde die elk een hoofdgestel dragen waarbij op de friezen de bouwjaren zijn vermeld en die met elkaar zijn verbonden door een kroonlijst, gesteund door consoles waartussen stervormige mozaiektegels zijn aangebracht; de eerste verdieping bevat voorts een lage, natuurstenen balustrade waarop twee gietijzeren beelden zijn geplaatst - de landbouw en de nijverheid voorstellende - en voorts Composiet-pilasters die bij de zijden zijn afgekapt; de door een gebroken, segmentvormig fronton bekroonde topgevel met ingezwenkte gepleisterde zijstukken bezit eveneens sierhekjes en verder twee hermen - Neptunus en Mercurius voorstellende - en een door een fronton bekroond topstuk met het stadswapen, omlijst door twee Composiet pilasters en gedragen door een fries waarop in vergulde letters het opschrift Passage.

De linkerzijvleugel aan het Buitenhof ter breedte van zeven vensterassen is in vrijwel dezelfde trant uitgevoerd als het eigenlijke poortgedeelte; de beide hoekpartijen worden elk geaccentueerd door een groot rondboogvenster op de beganegrond, waarin toegang naar het restaurant, en door een door consoles gesteund balcon tussen Ionische reuzenpilasters op de eerste en tweede verdieping, en door een grote dakkapel op de kapverdieping, die evenals de kleinere tussengelegen dakkapellen wordt omlijst door Composiet-pilasters met hoofdgestel en fronton.

De rechterzijvleugel aan de Kettingstraat is in hoofdzaak gelijk aan de linkerzijvleugel, doch hier bezitten de bovenlichten van de entresol nog de oorspronkelijke hekwerkjes. Tevens bevindt zich hier ter hoogte van de middelste vensteras een portiek met stoep en dubbele ingang met van ovale ruiten voorziene deuren.

Aan de galerijzijde is het poortgebouw voorzien van een door Ionische zuilen gedragen triomfboog die drie rondboogvensters tussen pilasters omvat.

De overdekte winkelgalerij vanaf het poortgebouw tot de rotonde telt tweeentwintig vensterassen - waarbij sommige winkels meer dan een vensteras breed zijn - en vier bouwlagen, te weten een onderkelderde beganegrondverdieping, een entresol - beide als winkelruimte bestemd - en twee verdiepingen (oorspronkelijk als woonverdiepingen bestemd).

De beganegrondverdieping is voorzien van een marmeren sokkel, waarin bij diverse winkels (nrs 5, 7, 17, 27; 8, 10, 14, 22, 26, 28, 36) nog het keldervenster met sierhek aanwezig is, en die in hoogte varieert ten einde het bestaande hoogteverschil van 1,65 m te masqueren. Daartoe zijn voorts doorlopende lijsten aangebracht tussen de entresol en de eerste verdieping, voorzien van voluten, triglyphen en tandlijst, alsook langs de voet van de kap. Per travee zijn voorts nog aanwezig de reuzenpilasters die deze lijsten ondersteunen en die elk van een rozet zijn voorzien; bij de meeste traveeën zijn ook nog getoogde vensters op de entresol met sierhek aanwezig; het rondboogvenster op de eerste verdieping bevat een sierhek tussen twee sokkels, terwijl het hoofdgestel is gereduceerd tot een uitstekende vensterbank; het rechtafgesloten venster op de tweede verdieping bevat eveneens een sierhek. Bij nr 19 is nog een tondo met voluten aanwezig boven de voormalige ingang naar het grot-cafe, terwijl bij het tegenovergelegen nr 20 eenzelfde tondo met venster boven de voormalige ingang naar het trappenhuis te zien is. Bij nr 131 is nog een fries met eierlijst aanwezig boven de voormalige hotel-entree.

De overdekte winkelgalerij tussen Spuistraat en rotonde telt achttien vensterassen en is in vrijwel dezelfde trant als bovenbeschreven winkelgalerij uitgevoerd; hier zijn keldervensters met sierhek aanwezig bij de nrs 41, 45, 46, 47, 49 en 51.

De overbouwing van het Achterom - tussen de nrs 50 en 52, en tussen de nrs 51 en 53 - wordt aan de oostzijde gesteund door vier Dorische pilasters aan elke zijde, die in de meest oostelijke travee een ingang bevat, welke evenals de vensters in de andere traveeën rondboogvormig is afgesloten; aan de westzijde is de overbouwing slechts een travee diep, eveneens gesteund door Dorische pilasters. De gevels aan het Achterom zijn opgetrokken in baksteen, thans witgeverfd, en voorzien van lisenen; de vensters op de eerste verdieping bezitten boogvelden, terwijl de vensters op de tweede verdieping door een fronton worden bekroond.

Het poortgebouw aan de Spuistraat bevat aan de galerijzijde een triomfboog, door kapiteelloze zuilen gedragen en een door voluten gesteund balcon met mascaron; de rondboogvensters op de eerste verdieping en de rechtafgesloten vensters op de tweede bezitten nog sierhekjes. De gevel aan de Spuistraat is opgetrokken in afwisselend natuur- en baksteen en bevat links drie rechtafgesloten vensters met balustrade en omlijst door Dorische pilasters op de eerste verdieping en mezzanino-vensters met sierhekjes op de tweede verdieping; rechts een risaliet met balustrade en uitstekend balcon en Composietpilasters; het geheel wordt afgesloten door een forse kroonlijst met tandlijst, en afgedekt door een mansardekap met zinken losanges. De doorgang zelf is gepleisterd en voorzien van sierlijstranden.

De rotonde is in vergelijkbare trant als beide beschreven armen uitgevoerd, de beganegrond en entresol zijn hierbij voorzien van gepleisterd rusticawerk met gebosseerde lisenen waarop de reuzenzuilen rusten die de koepel dragen, en met voluten terzijde, ter ondersteuning van de lagere zuilen die de bogen van de drie doorgangen dragen. De dertienledige koepel van veertien meter doorsnee is in twee lagen opgebouwd, waarvan de onderste - buiten uitkragende, kegelvormige - ring per vak in vier bij drie ruitjes is onderverdeeld en de bovenste, bolvormige ring telkens vier ruitjes per vak bevat; de oorspronkelijke koepel, is in 1929 in verband met de aanleg van de derde arm al gewijzigd, is in 1980 opnieuw aangepast (in afwijkende vorm).

Het in 1928-'29 gebouwde gedeelte tussen Hofweg en rotonde bevat een blokvormig poortgebouw ter breedte van acht vensterassen met een smalle, platafgedekte traptoren te linkerzijde daarbovenuitstekend. Het geheel bezit een zwartmarmeren sokkel, een entresol met groengekleurde natuurstenen bekleding en een vier bouwlagen tellende bovenbouw met geelgekleurde natuurstenen bekleding. Links van de doorgang een ingang van het Passagetheater, rechts een etalage die op de hoek wordt geaccentueerd door een reclamezuil, met voet en top in Amsterdamse Schoolstijl.

Nr 7 bevat een portiek met houten deur uit de bouwtijd en met inscriptie betreffende architect en aannemer op de rechtersokkel; de poortingang zelf wordt gemarkeerd door twee gebeeldhouwde figuren - wellicht het verkeer en de techniek voorstellende - in de doorgang, die aan elke zijde twee etalages bevat, aan de oostzijde een inscriptie met namen en bouwjaar van de stichters van deze derde arm.

De bovenbouw aan de Hofweg is voorzien van stalen vensters met verticale onderverdeling, gescheiden door naar voren uitstekende, bewerkte muurdammen met aan de Amsterdamse Schoolstijl verwante bekroning; de traptoren bevat een langgerekte vensterstrook, waaruit de oorspronkelijke glas-in-loodvensters met geometrisch patroon inmiddels verwijderd zijn, omlijst door vergelijkbaar uitgevoerde muurdammen; de top wordt geaccentueerd door een cubische, aan het werk van W.M. Dudok verwante vormgeving.

De overdekte winkelgalerij bevat onderkelderde winkels met zwart-marmeren sokkels met decoraties in Amsterdamse School-trant, en een uit drie geledingen bestaande gepleisterde bovenbouw ter breedte van vensterassen aan elke zijde; de smalle, rechthoekige vensters worden telkens door uitgebouwde muurdammen gescheiden.

Nr 61 bevat een portiek met drie houten deuren uit de bouwtijd; nr 63 bezit nog glas-in-loodvensters met geometrisch motief terwijl nr 65 de ingang naar het Passagetheater bevat, voorzien van een lambrizering van messing, houten deuren met siersmeedwerk uit de bouwtijd en glas-in-loodvensters met geometrisch motief die eveneens in de erkers daarboven - gegroepeerd per vier, drie en twee - zijn aangebracht en waarvan de onderste wafelvormig zijn. De zijgevel van nr 42 bevat evenals nr 72-74 nog glas-in-loodbovenlichten met geometrisch patroon.

De vloeren van de drie armen zijn voorzien van graniet met zwarte en rode banden en met een meanderachtig of lelievormig motief op de hoeken; de vloer van de rotonde bevat een kompas-motief met lelievormen en ruiten. De beglaasde kappen beschrijven een cirkelsegment waarop in het midden overlangs een lantaarn is aangebracht en die op de hoeken een diagonale versnijding bezitten; de draagconstructie bestaat uit loodrechte vlakijzers en staven waarmee de dwarse profielijzers waarin de glasplaten zijn gelegd, zijn verbonden.

Winkelpassage met poortgebouwen, winkels, openbare en particuliere ruimten en glaskappen en koepel in kenmerkend internationaal-eclectische trant - waarvoor het overvloedig gebruik van classicistische decoratiemotieven als zuilen, friezen, bogen, frontons, alsmede van natuursteen typerend is - en met uitbreiding in expressionistische trant - waarvoor de nadruk op cubische en ronde bouwvolumes kenmerkend is, evenals de grote aandacht voor de detaillering - van algemeen belang als enig in Nederland overgebleven exemplaar van een typisch 19e eeuws gebouwentype, van internationale allure, en vanwege de opmerkelijke architectuur, alsook uit oogpunt van de ontwikkeling van Den Haag als grootsteeds, nationaal centrum.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

SHOPPING ARCADE, consisting of two covered shopping galleries with glazed roofs that meet at an obtuse angle at a rotunda covered by a thirteen-part glazed dome; a gatehouse with main entrance and two side wings on the corner of Buitenhof and Kettingstraat; a much simpler gatehouse on Spuistraat, and two structures built over the Achterom - all built in 1882-'85 to a strongly simplified design by J.C. van Wijk and H. Wesstra, in international-eclectic style; and a third arm later executed towards the Hofweg, in expressionist style to a design by Jos. Duynstee in 1928-'29.

The main gatehouse has five storeys, of which the bottom two - ground floor and mezzanine - are provided with a natural stone cladding with Doric columns on bases, rustication work and Doric frieze, and of which the two middle storeys are built alternately in natural and brickstone while the fifth encompasses the storey in the roof; the actual gatehouse is covered by a high-rising surrounding slate hipped roof, the two side wings by slate gabled roofs against stepped gables, of which that on the Kettingstraat only contains steps on the street side. The actual gate section, spanning three window bays, is supported by two Doric columns on octagonal bases; the two rustication sections on either side are provided with blind niches with segmental pediment; the first and second storeys contain straight-sided French windows with plastered moulded surrounds, and paired Ionic columns of the colossal order, each carrying an entablature whereby the building years are marked on the friezes and which are connected to each other by a cornice, supported by consoles between which star-shaped mosaic tiles are inserted; the first storey furthermore contains a low natural stone balustrade on which two cast-iron figures are placed - representing agriculture and industry - and further Composite pilasters which are cut off at the sides; the top gable crowned by a broken segmental pediment with inswept plastered side pieces likewise possesses ornamental railings and further two herms - representing Neptune and Mercury - and a top piece crowned by a pediment with the city coat of arms, framed by two Composite pilasters and supported by a frieze on which in gilt letters the inscription Passage.

The left side wing on the Buitenhof spanning seven window bays is executed in virtually the same style as the actual gate section; the two corner sections are each accentuated by a large round-arched window on the ground floor, serving as entrance to the restaurant, and by a balcony supported by consoles between Ionic colossal pilasters on the first and second storey, and by a large roof dormer on the storey in the roof, which like the smaller intermediate roof dormers is framed by Composite pilasters with entablature and pediment.

The right side wing on the Kettingstraat is essentially similar to the left side wing, but here the fanlights of the mezzanine still possess the original ironwork. Also located here at the height of the middle window bay is a porch with steps and double entrance with doors fitted with oval panes.

On the gallery side the gatehouse is provided with a triumphal arch carried by Ionic columns encompassing three round-arched windows between pilasters.

The covered shopping gallery from the gatehouse to the rotunda contains twenty-two window bays - whereby some shops are wider than one bay - and four storeys, namely a basement ground floor, a mezzanine - both intended as shop space - and two storeys (originally intended as residential storeys).

The ground floor is provided with a marble base, in which at various shops (nos. 5, 7, 17, 27; 8, 10, 14, 22, 26, 28, 36) the basement window with ornamental ironwork is still present, and which varies in height in order to mask the existing height difference of 1.65 m. For this purpose continuous mouldings are further installed between the mezzanine and the first storey, provided with volutes, triglyphs and dent moulding, as well as along the foot of the roof. Per bay colossal pilasters are further present which support these mouldings and each of which is provided with a rosette; at most bays arched windows on the mezzanine with ornamental ironwork are also still present; the round-arched window on the first storey contains ornamental ironwork between two bases, while the entablature is reduced to a projecting window sill; the straight-sided window on the second storey likewise contains ornamental ironwork. At no. 19 a roundel with volutes is still present above the former entrance to the grotto-cafe, while at the opposite no. 20 a similar roundel with window above the former entrance to the stairwell is visible. At no. 131 a frieze with egg-and-dart moulding is still present above the former hotel entrance.

The covered shopping gallery between Spuistraat and rotunda contains eighteen window bays and is executed in virtually the same style as the shopping gallery described above; basement windows with ornamental ironwork are present here at nos. 41, 45, 46, 47, 49 and 51.

The structure built over the Achterom - between nos. 50 and 52, and between nos. 51 and 53 - is supported on the east side by four Doric pilasters on each side, which in the most eastern bay contains an entrance, which like the windows in the other bays is closed with a round arch; on the west side the structure is only one bay deep, likewise supported by Doric pilasters. The facades on the Achterom are built in brickwork, now whitewashed, and provided with lisenes; the windows on the first storey possess arch fields, while the windows on the second storey are crowned by a pediment.

The gatehouse on Spuistraat contains on the gallery side a triumphal arch, carried by capitals-less columns and a balcony supported by volutes with a mascaron; the round-arched windows on the first storey and the straight-sided windows on the second still possess ornamental ironwork. The facade on Spuistraat is built in alternating natural and brickstone and contains on the left three straight-sided windows with balustrade and framed by Doric pilasters on the first storey and mezzanine windows with ornamental ironwork on the second storey; on the right a risalit with balustrade and projecting balcony and Composite pilasters; the whole is concluded by a substantial cornice with dent moulding, and covered by a mansard roof with zinc lozenges. The passage itself is plastered and provided with ornamental moulded borders.

The rotunda is executed in a comparable style to both described arms, the ground floor and mezzanine are hereby provided with plastered rustication work with bossed lisenes on which the colossal columns rest that carry the dome, and with volutes to the side, to support the lower columns that carry the arches of the three passages. The thirteen-part dome of fourteen metres diameter is constructed in two layers, of which the lower - externally projecting, conical - ring per bay is subdivided into four by three panes and the upper, spherical ring each contains four panes per bay; the original dome, already modified in 1929 in connection with the construction of the third arm, was again adapted in 1980 (in differing form).

The section built in 1928-'29 between Hofweg and rotunda contains a block-shaped gatehouse spanning eight window bays with a narrow, flat-roofed staircase tower projecting above it to the left. The whole possesses a black marble base, a mezzanine with green-coloured natural stone cladding and a four-storey superstructure with yellow-coloured natural stone cladding. To the left of the passage an entrance to the Passage theatre, to the right a shop window which is accentuated at the corner by an advertising column, with base and top in Amsterdam School style.

No. 7 contains a porch with wooden door from the construction period and with inscription concerning architect and contractor on the right base; the gate entrance itself is marked by two sculpted figures - possibly representing traffic and technology - in the passage, which contains two shop windows on each side, on the east side an inscription with names and building year of the founders of this third arm.

The superstructure on the Hofweg is provided with steel windows with vertical subdivision, separated by projecting, worked wall piers with crowning related to Amsterdam School style; the staircase tower contains an elongated window strip, from which the original stained-glass windows with geometric pattern have meanwhile been removed, framed by similarly executed wall piers; the top is accentuated by a cubic, design related to the work of W.M. Dudok.

The covered shopping gallery contains basement shops with black-marble bases with decorations in Amsterdam School style, and a plastered superstructure consisting of three sections spanning window bays on each side; the narrow rectangular windows are each separated by projecting wall piers.

No. 61 contains a porch with three wooden doors from the construction period; no. 63 still possesses stained-glass windows with geometric motif while no. 65 contains the entrance to the Passage theatre, provided with brass panelling, wooden doors with ornamental ironwork from the construction period and stained-glass windows with geometric motif which are likewise installed in the bay windows above - grouped per four, three and two - and of which the lower are waffle-shaped. The side facade of no. 42 like no. 72-74 still contains stained-glass fanlights with geometric pattern.

The floors of the three arms are provided with granite with black and red bands and with a meandering or lily-shaped motif at the corners; the floor of the rotunda contains a compass motif with lily shapes and diamonds. The glazed roofs describe a circular segment on which a lantern is installed lengthwise in the middle and which have a diagonal intersection at the corners; the support structure consists of perpendicular flat iron and rods with which the transverse profile irons in which the glass panes are installed are connected.

Shopping arcade with gatehouses, shops, public and private spaces and glass roofs and dome in characteristically international-eclectic style - for which the abundant use of classical decorative motifs such as columns, friezes, arches, pediments, as well as natural stone is typical - and with extension in expressionist style - for which emphasis on cubic and round building volumes is characteristic, as well as great attention to detailing - of general importance as the only example of a typical 19th century building type of international allure surviving in the Netherlands, and because of the remarkable architecture, as well as from the perspective of the development of The Hague as a major city, national centre.

Nearby in the register

Militair wachtgebouw, Buitenhof 19Militair wachtgebouwunder 1 mi
Hotel, Buitenhof 20Horecaunder 1 mi
Sociëteit, Buitenhof 22Vergadering en verenigingunder 1 mi
Modehuis MeddensWinkelunder 1 mi

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0

All Winkel in Zuid-Holland All Province Zuid-Holland records All Netherlands Heritage registers Historical markers (US)National Register of Historic Places (US)

See your own family's places on a living map