Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kerkstraat 8
Groenlo, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Kerkstraat 8, 7141 BA Groenlo (Oost Gelre 25) (and others)
- Place
- Groenlo
- Municipality
- Oost Gelre
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04078, 6.61529
- Monument number
- 18163
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1627 map "Delineation van 't beleg für Groll Anno 1627 COLLBN Port 11 N 224" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
St. Calixtus. 1906-1908 door Jos. Cuypers en Jan Stuyt. Kruisbasiliek, geinspireerd op de late Nederrijnse gotiek met vijfbeukig koor en diagonaal geplaatste, vijfzijdig gesloten kapellen op de hoek van de zuidelijke koorzijbeuk en naast de toren. Aan de oostzijde een aangebouwde pastorie uit 1933-1934 van architect Jan Stuyt. Een hekwerk op bakstenen muurtje omsluit de pastorietuin aan de oost- en zuidzijde en aan een deel van de noordzijde.
Geprofileerde bakstenen pijlers, laag aanzettende net- en stergewelven. De ten opzichte van de gotiek vrije detaillering van verscheidene onderdelen wijst op de late plaats van de kerk in het oeuvre van de architectencombinatie Cuypers-Stuyt.
Hoge, met nissen versierde toren, begeleid door een veelhoekige traptoren en bekroond door een achthoekige naaldspits met topkoepeltje en peer. In het koor vijf gebrandschilderde ramen van Otto M.M. Mengelberg, ca. 1910. De ramen vormen een compositie, voorstellende de Aanbidding van het Lam, naar Apocalyps 14,3. In de Maria-kapel twee ramen (Maria geeft de Rozenkrans aan Dominicus en O.L. Vrouw van de berg Karmel), vermoedelijk ook van Mengelberg, gedateerd 1914. In de Jozefkapel en raam met de dood van Jozef, in de aangrenzende Calixtuskapel vijf ramen met scenes uit het leven van de H. Familie, vermoedelijk ook van Mengelberg, een gedateerd 1914. In de westgevel, boven de orgeltribune, een groot raam, ongesigneerd en ongedateerd van Gerard ten Horn (1944) en vervaardigd in de ateliers van de fa G. Mesterom & Zn te Bunde bij Maastricht, voorstellende zingende en musicerende engelen rondom de H. Cecilia en de H. Gregorius. Ook de ramen in de zuidelijke transeptgevel (Het Laatste Oordeel) en in de noordelijke transeptgevel (de Zondeval, belofte der Verlossing, stamboom van Jesse) zijn van ten Horn. Zij dateren van respectievelijk 1950 en 1952.
De overige ramen zijn - afgezien van die in beide transeptgevels, die niet onder bescherming vallen - van Joan Colette, gemaakt tussen 1925 en 1935: in de lage transeptarmen Willibrordus en Bonifacius, in de zuiderzijbeuk Elisabeth en Liduina, in de noorder Bernardus en de pastoor van Ars. In de doopkapel drie kleine ramen met Mozes in het mandje in de Nijl, de Doop van Christus in de Jordaan door Johannes de Doper en de doop van een kind. Colette vervaardigde ook de monumentale muurschilderingen in de kerk, die zich alle, uitgezonderd die in de Mariakapel, ter hoogte van de scheibogen bevinden, waarboven zich in de lichtbeukzone engelen bevinden. De schilderingen dateren uit de periode 1927-1932. Op de noordwand van het schip de vier grote westerse kerkvaders Hieronymus, Ambrosius, Augustinus en Gregorius de Grote en op de zuidwand de vier grote oosterse kerkvaders Athanasius, Basilius, Gregorius van Nazianze en Johannes Chrysostomos. Tegen de westwanden van het transept in een stijl ontleend aan de miniatuurkunst, voorstellingen ontleend aan de Handelingen. Op de tegenoverliggende oostelijke transeptwanden van links naar rechts: de Aanbidding van de herders, de Doop in de Jordaan, het Laatste Avondmaal en Pinksteren. In de westelijke koortravee, op de zijwanden twee aan twee de vier evangelisten. In de ruimte links van de Mariakapel Christus aan het Kruis en in de Mariakapel de Verkondiging aan Maria. Mechanisch torenuurwerk J. van de Kerkhof, Aarle-Rixtel, later voorzien van elektrische opwinding. Van oorsprong pneumatisch orgel met twee klavieren en vrij pedaal, gebouwd door S.P.H. Adema uit Amsterdam, voor de H.H. Nicolaas en Barbarakerk, bijgenaamd "De Liefde", te Amsterdam. In 1994 overgeplaatst naar Groenlo en voorzien van een nieuwe elektrische tractuur die niet onder de bescherming Valt. Van het werk van de firma Adema is relatief weinig bewaard gebleven. Aangezien van dit instrument het klankbeeld redelijk gaaf bewaard is, karakteristiek voor het werk van deze maker en vrij uniek voor het werk van een Nederlandse orgelmaker.
De pastorie is opgebouwd op een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een samengesteld blokvormig pand van twee en drie bouwlagen, afgedekt met aparte schilddaken met een leidekking. Tegen de oostgevel (de voormalige monumentale voorgevel van de eerdere pastorie) is een grote erker aangebouwd, terwijl aan de zuidgevel de hoofdingang is gesitueerd. Tegen de westgevel is een eenlaagse aanbouw gesitueerd, ook afgedekt met een schildkap. De pastorie is met de kerk en sacristie verbonden door middel van een sluis. De in kruisverband opgemetselde gevels worden beëindigd met een geprofileerd fries en architraaf waarboven een houten bakgoot op klossen. Het ijzeren hekwerk staat op een bakstenen muurtje. Bakstenen hekpijlers met afdeksteen bij de zuidingang naar de pastorie en naast de zuidingang van de kerk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
St. Calixtus. 1906-1908 by Jos. Cuypers and Jan Stuyt. Cruciform basilica, inspired by late Lower Rhenish gothic with five-aisle choir and diagonally placed, five-sided closed chapels at the corner of the southern choir aisle and beside the tower. On the east side an attached presbytery from 1933-1934 by architect Jan Stuyt. A wrought-iron fence on a brick wall encloses the presbytery garden on the east and south sides and on part of the north side.
Profiled brick pillars, low-set net and star vaults. The free detailing, compared to gothic, of several components indicates the late position of the church in the oeuvre of the architect combination Cuypers-Stuyt.
High tower decorated with niches, accompanied by a polygonal stair turret and crowned by an octagonal needle spire with a small cupola and pear finial. In the choir five stained-glass windows by Otto M.M. Mengelberg, circa 1910. The windows form a composition depicting the Adoration of the Lamb, after Revelation 14,3. In the Maria chapel two windows (Maria gives the Rosary to Dominicus and O.L. Vrouw of Mount Carmel), presumably also by Mengelberg, dated 1914. In the Joseph chapel a window with the death of Joseph, in the adjoining Calixtus chapel five windows with scenes from the life of the Holy Family, presumably also by Mengelberg, one dated 1914. In the west facade, above the organ gallery, a large window, unsigned and undated by Gerard ten Horn (1944) and made in the workshops of the firm G. Mesterom & Zn at Bunde near Maastricht, depicting singing and musicking angels around St. Cecilia and St. Gregory. The windows in the southern transept facade (The Last Judgement) and in the northern transept facade (the Fall of Man, promise of Redemption, tree of Jesse) are also by ten Horn. They date from 1950 and 1952 respectively.
The remaining windows are - apart from those in both transept facades, which are not under protection - by Joan Colette, made between 1925 and 1935: in the low transept arms Willibrordus and Bonifacius, in the southern aisle Elisabeth and Liduina, in the northern Bernardus and the parish priest of Ars. In the baptismal chapel three small windows with Moses in the basket in the Nile, the Baptism of Christ in the Jordan by John the Baptist and the baptism of a child. Colette also made the monumental wall paintings in the church, which are all located, except those in the Maria chapel, at the height of the transverse arches, above which angels are in the clerestory zone. The paintings date from the period 1927-1932. On the north wall of the nave the four great western church fathers Jerome, Ambrose, Augustine and Gregory the Great and on the south wall the four great eastern church fathers Athanasius, Basil, Gregory of Nazianzus and John Chrysostom. On the west walls of the transept in a style derived from miniature art, representations taken from the Acts. On the corresponding eastern transept walls from left to right: the Adoration of the Shepherds, the Baptism in the Jordan, the Last Supper and Pentecost. In the western choir bay, on the side walls two by two the four evangelists. In the space to the left of the Maria chapel Christ on the Cross and in the Maria chapel the Annunciation to Mary. Mechanical tower clock by J. van de Kerkhof, Aarle-Rixtel, later provided with electric winding. Originally a pneumatic organ with two manuals and free pedal, built by S.P.H. Adema from Amsterdam, for the Church of Saints Nicholas and Barbara, nicknamed "De Liefde", in Amsterdam. In 1994 relocated to Groenlo and provided with a new electric tracker action which is not under protection. Relatively little of the work of the Adema firm has been preserved. Since the acoustic quality of this instrument has been reasonably well preserved, characteristic of the work of this maker and relatively unique for the work of a Dutch organ builder.
The presbytery is built on a rectangular ground plan and consists of a combined block-shaped building of two and three storeys, covered with separate hipped roofs with lead covering. Against the east facade (the former monumental front facade of the earlier presbytery) a large bay window has been added, while the main entrance is located on the south facade. Against the west facade is a single-storey extension, also covered with a hipped roof. The presbytery is connected to the church and sacristy by means of a vestibule. The facades laid in English bond are terminated with a profiled frieze and architrave above which a wooden gutter on corbels. The iron fence stands on a brick wall. Brick fence pillars with coping at the south entrance to the presbytery and beside the south entrance of the church.
Nearby in the register
- Omwalling, te "" (Oost Gelre 25)Omwallingunder 1 mi
- Winkelwoning, Beltrumsestraat 26Werk-woonhuisunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Boompjeswal 6 t01 Groenlo (Oost Gelre 25)Industrieunder 1 mi
- Postkantoor, Markt 6Overheidsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.