Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Oude Liesbosweg 68 G
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Oude Liesbosweg 68 G, 3524 SB Utrecht (and others)
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.06827, 5.13249
- Part of complex
- 532432
- Monument number
- 532434
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 47. Flankkazematten / Bomvrije gebouwen.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
TWEE FLANKKAZEMATTEN / BOMVRIJE GEBOUWEN, respectievelijk aan de noordwestzijde en de zuidwestzijde van Lunet IV, als gemetselde en gedeeltelijk aardgedekte onderkomens voor logies, opslag en nabijverdediging. Bomvrije gebouwen zijn in zwaar, meestal gewelfd metselwerk uitgevoerde bouwwerken - vaak ook van gronddekking voorzien - die werden geacht bestand te zijn tegen inslag van vijandelijk vuur. Er kunnen diverse functies in zijn ondergebracht, waaronder kazematten. Deze bomvrije gebouwen maken aan de buitenzijde deel uit van de bakstenen omwalling van het werk, maar zijn hoger opgemetseld. Kazematten zijn gesloten, bomvrije ruimten, gewoonlijk uitgevoerd in steen of beton, die zijn ingericht voor het operationeel opstellen van geschut en/of andere vuurwapens. Kazematten zijn daarom voorzien van een of meer, al dan niet afsluitbare en/of gedekte schietgaten. Kazematten kunnen zelfstandige defensieve werken zijn, maar ook kunnen ze deel uitmaken van een groter werk, zoals een fort. Flankkazematten zijn gewoonlijk onderdeel van de flanken van verdedigingswerken dienen in het bijzonder voor het geven van flankerend vuur langs een linie. De bomvrije gebouwen van Lunet IV te Utrecht hebben hun grootste lengte evenwijdig met een deel van de keel en bezitten daar de schietgaten.
Omschrijving
TWEE FLANKKAZEMATTEN / BOMVRIJE GEBOUWEN (ca. 1825), respectievelijk aan de noordwestzijde en de zuidwestzijde van Lunet IV en overhoeks in de plattegrond gesitueerd. De bomvrije gebouwen waren bestemd voor 'logies en berging van projectielen' en waren voorzien van schietgaten om verdediging te faciliteren. De gebouwen zijn spiegelbeeldig ten opzichte van elkaar gelegen en vormen dus elkaars pendanten. De kazematten laten zich van de buitenzijde van het werk gemakkelijk herkennen aan een reeks verticale schietspleten. Hun grootste lengte ligt evenwijdig met de keelzijde van het werk, waar zich ook de iets meer gedrongen dan bij de drie andere lunetten uitgevoerde schietgaten bevinden. De scherpe hoeken van het muurwerk hellen iets achterover en zijn versterkt en geaccentueerd door blokken natuursteen. De toegangen tot de bomvrije gebouwen bevinden zich aan de naar het centrum van het werk gerichte korte zijden van de gebouwen en bestaan uit getoogd metselwerk. Hierin dubbele houten deuren met ter weerszijden getoogde gevelopeningen. Er zijn nog diverse interieuronderdelen of resten en sporen daarvan aanwezig.
Waardering
De TWEE FLANKKAZEMATTEN / BOMVRIJE GEBOUWEN op Lunet IV zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier onderdelen van omstreeks 1825 als voorbeelden van (deels) aardgedekte, bomvrije op de bakstenen bekleding van lunet IV gebouwde hoekelementen voor logies, berging en verdediging.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en als pendanten van elkaar.
* De onderdelen zijn representatief (karakteristiek) omdat ze in verschijningsvorm de kenmerken vertonen die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.
* De onderdelen zijn goed bewaard omdat ze zich in vrijwel de toestand bevinden waarin ze rond 1825 verkeerden, terwijl ze nog verschillende authentieke onderdelen en details kennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 47. Flank Casemates / Bomb-Proof Buildings.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
TWO FLANK CASEMATES / BOMB-PROOF BUILDINGS, respectively on the northwestern side and the southwestern side of Lunette IV, as mortared and partly earth-covered structures for accommodation, storage and close defence. Bomb-proof buildings are constructions executed in heavy, usually vaulted brickwork - often also provided with earth covering - which were considered capable of withstanding enemy fire. Various functions can be housed within them, including casemates. These bomb-proof buildings form part of the outer brick wall of the work on the outside, but are built higher. Casemates are closed, bomb-proof spaces, usually constructed in stone or concrete, fitted out for the operational positioning of artillery and/or other firearms. Casemates are therefore provided with one or more, optionally closable and/or covered gun embrasures. Casemates can be independent defensive works, but they can also form part of a larger work, such as a fort. Flank casemates are usually part of the flanks of defensive works and serve in particular to provide flanking fire along a line. The bomb-proof buildings of Lunette IV at Utrecht have their greatest length parallel to a part of the gorge and possess the gun embrasures there.
Description
TWO FLANK CASEMATES / BOMB-PROOF BUILDINGS (c. 1825), respectively on the northwestern side and the southwestern side of Lunette IV and situated diagonally opposite in the floor plan. The bomb-proof buildings were intended for 'accommodation and storage of projectiles' and were provided with gun embrasures to facilitate defence. The buildings are mirror images of each other and thus form each other's counterparts. The casemates can easily be recognized from the outside of the work by a series of vertical gun slits. Their greatest length lies parallel to the gorge side of the work, where the gun embrasures, somewhat more squat than those of the three other lunettes, are also located. The sharp angles of the masonry slope back slightly and are reinforced and accentuated by blocks of natural stone. The entrances to the bomb-proof buildings are located on the short sides of the buildings facing the centre of the work and consist of arched brickwork. Within this are double wooden doors with arched facade openings on either side. Various interior components or their remains and traces are still present.
Valuation
The TWO FLANK CASEMATES / BOMB-PROOF BUILDINGS on Lunette IV are of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building craft, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th century).
These are here components from approximately 1825 as examples of (partly) earth-covered, bomb-proof corner elements built on the brick facing of lunette IV for accommodation, storage and defence.
* Ensemble value and situational values as components of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical cohesion with the other components of the complex and as counterparts of each other.
* The components are representative (characteristic) because they display in appearance the characteristics that underscore the then defensive purpose.
* The components are well preserved because they are in virtually the condition in which they were around 1825, while they still possess various authentic components and details.
Nearby in the register
- Open verdedigingswerk, Inundatiekanaal UtrechtOpen verdedigingswerkunder 1 mi
- Kazemat, Lunet IV UtrechtKazematunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, UtrechtFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Lunet IV UtrechtBomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.