Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, De Zilveren Schaats e.o. Utrecht
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- De Zilveren Schaats e.o. Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08778, 5.14608
- Part of complex
- 532397
- Monument number
- 532399
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 301. Schut / sluisje.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
SCHUT/SLUISJE aan de 'Zilveren Schaats' als civiel en militair waterbouwkundig onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen, vaarten en kanalen, waarmee het peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. Vele vaarten en kanalen en werken waren reeds ter plaatse aanwezig en deze vergden dan hoogstens enige aanpassing en met name verbreding en/of uitdiepen, dan wel stroomlijning of wijziging van (kerende) functie. Andere wateren en waterwerken moesten echter speciaal worden aangelegd. Tussen de Forten De Bilt en Vossegat zijn verschillende waterwerken tot stand gebracht die dienden tot het nauwkeurig reguleren van de gewenste peilen van inundatievelden en fortgrachten. Hiertoe behoorde onder meer een nog bestaand houten schut. Het schut bevindt zich aan het zuidwesteinde van de voormalige aardhaalplaats, bekend geworden als de 'Zilveren Schaats', tegenover het adres Rembrandtkade 2. Het vormt daar een kering in de zogenoemde Meentstroom; ter plaatse komt al een 'Damsluis' voor op de kaart van 1874. Het sluisje kende zowel een civiele als een militaire functie, daar het een kering was achter de Ridderschapskade. Het schut is een reconstructie en het komt typologisch overeen met vergelijkbare (gereconstrueerde) exemplaren bij de Forten de Gagel en Blauwkapel. Authentieke exemplaren van dit type schut / sluis zijn vrij zeldzaam. Parallel met het schut liggen een elektrisch gemaal en een hardhouten loopvloer.
Omschrijving
SCHUT / SLUISJE aan de 'Zilveren Schaats' ter afsluiting en regulering van het waterniveau op de overgang van de ter weerszijden van de Ridderschapskade, die tot omstreeks het midden van de jaren '30 van de 20ste eeuw de waterkering van de ten oosten ervan gelegen inundatiezone was. Het vrijwel geheel in balkhout uitgevoerde sluisje heeft aan weerszijden houten keerwanden en een houten schuif als waterkering. De schuif kan worden bewogen via een op een houten juk geplaatste windas en een handmatig te bedienen ijzeren rad met spaken. Aan weerszijden van het juk diagonale steunen.
Waardering
SCHUT / SLUISJE aan de 'Zilveren Schaats' is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair- strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van - het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw) en - de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel dat een voorbeeld is van de aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde historische waterbouwkunde en waarvan de oorspronkelijke versie vermoedelijk dateerde van omstreeks 1870.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, alsmede vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder met de waterkering gevormd door de Ridderschapskade en aardhaalplaats de 'Zilveren Schaats'.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een voorbeeld is van toepassing van dit type kering in een gecombineerde civiele en militaire situatie en typologisch is er - ondanks reconstructie - sprake van zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 301. Sluice / sluiceway.
NEW HOLLAND WATER LINE
Introduction
SLUICE/SLUICEWAY on the 'Zilveren Schaats' as a civil and military hydraulic engineering component of the New Holland Water Line. The defence system of the New Holland Water Line was primarily based on the controlled inundation of (large) land areas. Controlled inundation required an ingenious system of waterworks, such as sluices, weirs, channels and canals, by means of which the water level could be rapidly set and maintained within narrow limits. Many channels and canals and works were already present in situ and these required at most some adaptation and in particular widening and/or deepening, or streamlining or modification of (retaining) function. Other waters and waterworks, however, had to be specially constructed. Between Forts De Bilt and Vossegat various waterworks were created to serve the precise regulation of the desired levels of inundation fields and fort moats. This included, among other things, a still-existing wooden sluice. The sluice is located at the south-western end of the former earth-excavation site, known as the 'Zilveren Schaats', opposite the address Rembrandtkade 2. It forms there a barrier in the so-called Meentstroom; a 'Damsluis' already appears at this location on the 1874 map. The sluiceway had both a civil and a military function, as it was a barrier behind the Ridderschapskade. The sluice is a reconstruction and typologically corresponds with comparable (reconstructed) examples at Forts de Gagel and Blauwkapel. Authentic examples of this type of sluice/sluiceway are fairly rare. Parallel with the sluice are an electric pumping station and a hardwood walkway.
Description
SLUICE/SLUICEWAY on the 'Zilveren Schaats' for the closure and regulation of the water level at the transition on either side of the Ridderschapskade, which until around the middle of the 1930s was the water barrier of the inundation zone located to its east. The sluiceway, constructed almost entirely of balk timber, has wooden retaining walls on either side and a wooden gate as the water barrier. The gate can be moved via a windlass placed on a wooden yoke and a manually operated iron wheel with spokes. Diagonal braces on either side of the yoke.
Valuation
SLUICE/SLUICEWAY on the 'Zilveren Schaats' is of general importance because of:
* Cultural-historical values as a component of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major Engineer Willem Offerhaus, and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building design, which was based on and arose as a consequence of - the system of inundation and accessory defence (19th century) and - the race with increasingly powerful offensive means (19th century).
This is a component that exemplifies military-strategic building design-related historical hydraulic engineering, and the original version presumably dated from around 1870.
* Ensemble value and situational values as a component of the New Holland Water Line, as well as because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and in particular with the water barrier formed by the Ridderschapskade and earth-excavation site the 'Zilveren Schaats'.
* The component is representative (characteristic) because it is an example of the application of this type of barrier in a combined civil and military situation and typologically, despite reconstruction, there is a matter of rarity.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, de Zilveren Schaats e.o. UtrechtFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Woonhuis, Koningslaan 49Woonhuisunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, de Zilveren Schaats e.o. UtrechtFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Brugunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.