Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Fort Blauwkapel Utrecht
Utrecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort Blauwkapel Utrecht
- Place
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11561, 5.14034
- Part of complex
- 532328
- Monument number
- 532336
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 33. Bomvrij gebouw I / Schuilplaats.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW I / SCHUILPLAATS als noordelijkste van twee in de oostelijke courtinewal gelegen, aardgedekte bouwwerken. Een schuilplaats is een onderkomen voor militairen tijdens een beschieting. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Het bouwwerk ligt dicht bij gebouw M in de wal, ten noordoosten van de kerk.
Omschrijving
In baksteen opgetrokken BOMVRIJ GEBOUW I / SCHUILPLAATS daterend van de periode 1873-1875; grotendeels in de wal opgenomen en hierdoor aan drie zijden en bovenop met aarde gedekt. Alleen een gevel aan de westzijde en vrijwel haaks naar voren dalende vleugelmuren.
Waardering
Het BOMVRIJ GEBOUW I / SCHUILPLAATS van het Fort Blauwkapel is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel dat dateert van omstreeks 1874 en dat geldt als een voorbeeld van een bomvrije schuilplaats voor manschappen.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief omdat het een goed voorbeeld is van een klein bomvrij bouwwerk op een fort uit het laatste kwart van de 19e eeuw.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat kenmerkende onderdelen behouden en herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 33. Bombproof Building I / Shelter.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING I / SHELTER as the northernmost of two earth-covered structures situated in the eastern curtain wall. A shelter is an accommodation for military personnel during bombardment. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (high-explosive) grenades, it became increasingly difficult to withstand bombardment. Strengthening of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (among other things through the use of arches), shallow slopes and curved or pointed forms, use of concrete - and later reinforced concrete - in ever heavier construction, was one of the ways to keep the fortifications able to withstand increasing offensive force. Moreover, the application of earth coverings had proved to be an effective means of absorbing or dampening energy. This is the reason why many masonry or concrete structures were provided with a layer of earth or a front protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thereby the expected impact force of projectiles - structures were referred to as 'bombproof buildings' when they were considered capable of withstanding a predetermined number of impacts from heavy calibre weapons. The structure is situated close to building M in the wall, to the northeast of the church.
Description
BOMBPROOF BUILDING I / SHELTER constructed in brick, dating from the period 1873-1875; largely incorporated into the wall and thus covered with earth on three sides and on top. Only a facade on the west side and wing walls descending almost at right angles to the front.
Valuation
The BOMBPROOF BUILDING I / SHELTER of Fort Blauwkapel is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and Major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic construction, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th century).
This concerns a component that dates from around 1874 and is regarded as an example of a bombproof shelter for personnel.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative because it is a good example of a small bombproof structure on a fort from the last quarter of the 19th century.
* The component is well preserved because characteristic components have been retained and remain recognizable.
Nearby in the register
- Bomvrij militair object, Fort Blauwkapel UtrechtBomvrij militair objectunder 1 mi
- Kerk, Kapeldwarsweg 21Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Kapeldwarsweg 18 CBomvrij militair objectunder 1 mi
- Bijgebouwen, Kapelweg 7Bijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.