TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bijgebouwen, Delenseweg bij 85

Deelen, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bijgebouwen
Category
onroerend gebouwd
Built
1940 - 1945
Address
Delenseweg bij 85, 6877 AE Deelen (Ede 25)
Place
Deelen
Municipality
Ede
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.06343, 5.89744
Part of complex
529738
Monument number
532126

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 17, een GASMASKERPROEFGEBOUW, ligt met de nok evenwijdig aan de weg en vrijstaand in een enigszins beboste omgeving, aan de zuidzijde van de toegangsweg, ten zuidwesten van gebouw 16. Gebouw 17 werd in 1940 of kort daarna gebouwd en is op macroniveau deel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van in esdorpachtige structuur geplaatste gebouwen en op microniveau van een los gegroepeerde cluster van gebouwen. Functioneel moet dit gebouw, waarin het gebruik van gasmaskers kon worden geoefend, in relatie tot het nabij gelegen brandweergebouw worden gezien. Bovendien is het een getuige van de Duitse vrees voor een gasoorlog en de voorzorgsmaatregelen daartegen. Het interieur en de verdeling daarvan is aangepast aan de herbestemming als leslokaal met open zoldering, met toilet en kleine keuken; binnenwanden en dak geïsoleerd, bekleed. Witte windveren en goten vernieuwd.

Omschrijving

Eenlaags, bakstenen GASMASKERPROEFGEBOUW op rechthoekige plattegrond, iets terugliggende plint en gedekt door een met grauwe gegolfde pannen gedekt zadeldak tussen puntgevels. Noordoostelijke kopgevel bevat de toegangsopening met vlakke houten deur links en klein vierruits valraam rechts. Op zolderniveau een toegangsopening met dubbele naar buiten openende houten deuren onder rollaag. De kopse zuidwestgevel bevat centraal een klein vierruits valraam en hier linksboven een op enige hoogte een uitgebouwd en aangesmeerd bakstenen rookkanaal, dat van origine in verband kan worden gebracht met de functie van de proeven voor gebruik en dichtheid van maskers. Langsgevel noordwestzijde met drie kleine vensters, evenwichtig verdeeld. Zuidoostelijke langsgevel met rechts een vergelijkbaar venster en links een groot met roeden verdeeld 16-ruits venster (2 verticaal x 8 horizontaal) onder betonnen latei, dat in verband met de functie kan worden gebracht, als observatievenster. Alle andere gevelopeningen op de begane grond onder hanenkam. Mastgoten en wit geschilderde windveren. Gordingenkap met twee kapgebinten met trekbalk en korbelen.

Waardering

GASMASKERPROEFGEBOUW, van algemeen belang als zeldzaam en herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit voor de functie kenmerkende details, zoals schoorsteen en groot venster, uit de situering nabij en ensemblewaarde met de brandweerkazerne waarmee een functionele binding voor de hand ligt, uit de in een kunstmatig opgezette esdorpstructuur uitgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge congruentie van de hierbij toegepaste vormen. Ook is het object in nationaal en internationaal opzicht zeldzaam, mogelijk uniek, als voorbeeld van een gasmaskerproefgebouw in relatie tot een Duits vliegveld uit de oorlogstijd.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 17, a GAS MASK TRAINING BUILDING, is positioned with its ridge parallel to the road and standing free in a somewhat wooded environment, on the south side of the access road, southwest of building 16. Building 17 was constructed in 1940 or shortly thereafter and at macro level forms part of a large military airfield structure from the period 1940-1945, at meso level of a sparse complex of buildings arranged in a dispersed village-like structure and at micro level of a loosely grouped cluster of buildings. Functionally, this building, in which the use of gas masks could be practiced, should be seen in relation to the nearby fire brigade building. Moreover, it is a testament to German fear of chemical warfare and the precautionary measures taken against it. The interior and its layout has been adapted for reuse as a classroom with open ceiling joists, with toilet and small kitchen; internal walls and roof insulated, lined. White roof windsails and gutters renewed.

Description

One-storey, brick GAS MASK TRAINING BUILDING on a rectangular floor plan, slightly recessed plinth and covered by a gabled roof clad with grey corrugated tiles between pointed gables. The northeastern end gable contains the entrance opening with a flat wooden door on the left and a small four-pane casement window on the right. At loft level an entrance opening with double wooden doors opening outward under a roller shutter. The southwestern end gable contains centrally a small four-pane casement window and here upper left at some height a protruding and rendered brick flue, which can originally be associated with the function of tests for the use and tightness of masks. Long wall on the northwest side with three small windows, evenly distributed. Southeastern long wall with on the right a comparable window and on the left a large window with glazing bars divided into 16 panes (2 vertical x 8 horizontal) under a concrete lintel, which can be associated with the function as an observation window. All other gable openings on the ground floor under a drip moulding. Master gutters and white painted roof windsails. Collar tie roof truss with two roof trusses with collar tie and corbels.

Valuation

GAS MASK TRAINING BUILDING, of general importance as a rare and recognizable component of an army camp dating from the Second World War and set up by the German occupier as part of a large military airfield, on account of: urban planning, military and cultural historical and complex and ensemble values, which can be evidenced among others by the traditionalist building style inspired by local forms, by details characteristic of the function, such as chimney and large window, by the location near and ensemble value with the fire brigade barracks with which a functional connection is obvious, by the camouflage carried out in an artificially established dispersed village-like structure, by the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and by the mutual congruence of the forms applied hereby. It is also rare, possibly unique, in national and international terms, as an example of a gas mask training building in relation to a German airfield from the wartime period.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map