TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bijgebouwen, Delenseweg bij 85

Deelen, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bijgebouwen
Category
onroerend gebouwd
Built
1940
Address
Delenseweg bij 85, 6877 AE Deelen (Ede 25)
Place
Deelen
Municipality
Ede
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.06321, 5.89598
Part of complex
529738
Monument number
529756

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 18 ligt vrijstaand met de grootste lengte van noordwest naar zuidoost, evenwijdig aan de huidige Hoenderloseweg, links naast de hoofdtoegang tot het terrein Kop van Deelen. Het werd in 1940 gerealiseerd als 'Sonderbau' en is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945. Op mesoniveau is het onderdeel van een ijl complex van in esdorpachtige structuur geplaatste gebouwen en op microniveau van een los gegroepeerde cluster van met de vluchtcontrole verbonden onderkomens. Er is van oudsher onbelemmerd zicht over het gehele vliegterrein. Aan weerszijden van het gebouw liggen in hoofdzaak in visgraatpatroon beklinkerde open ruimten, terwijl de tuin aan de westzijde onder meer een gemetselde vijver en een piëdestal bevat. Gebouw 18 omvat twee duidelijk te onderscheiden onderdelen: aan de zuidoostzijde een relatief hoge hoofdmassa, waarin de 'Horstfeuerwehr' of vliegveldbrandweer was gevestigd, en links daarvan een duidelijk lagere nevenmassa, die kantoren bevatte. Ten noorden van het gebouw een hondenhok.

Omschrijving

Gedeeltelijk onderkelderde, eenlaagse, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerde, hoofdzakelijk bakstenen BRANDWEERKAZERNE / KANTOOR op asymmetrische T-vormige plattegrond. Gedekt door een samengesteld dak, bestaande uit een relatief hoog schilddak met aan beide kopse zijden een verhoogde dakvoet boven het kazernegedeelte - waarin deels moderne dakramen - en een afgewolfd zadeldak boven het kantoorgedeelte, met in beide dakschilden langgerekte dakkapellen met vensterstrook. Alle dakvlakken gedekt met gegolfde hoofdzakelijk grauwe holle (Hollandse) pannen en uitgevoerd met overstek, eindigend in mastgoten. Wit geschilderde windveren.

In de aan de Hoenderloseweg grenzende gevel van de hoofdmassa twee hoge gevelopeningen onder betonnen latei, voorzien van moderne kunststof hefdeuren; rechts een later ingebrachte deuropening met lichtmetalen hefdeur; links twee vensteropeningen onder rollaag, met betonnen kalf en voorzien van met roeden verdeelde dubbele houten tweeruits draairamen onder, en vierruits valramen boven. In de aangrenzende korte zijgevel van de hoofdmassa een vergelijkbaar venster. Draairamen op begane grond voorzien van in groen en wit lijstmotief beschilderde plaatstalen luiken. De achtergevel van het kazernedeel bevat een tweetal hoge gevelopeningen onder betonnen latei met metalen roldeuren en links daarvan drie kleine vensteropeningen met vierruits valramen. Een van drie vergelijkbare vensters rechts is uitgebroken vanwege een tijdelijke kantooraanbouw, die zich aan de noordoostzijde van het hoofdgebouw bevindt. In de zuidoostelijke langsgevel van het kazernedeel zes vergelijkbare vensteropeningen, met daaronder een tijdelijke stallings- of opslagvoorziening.

In de westelijke langsgevel van het kantoorgedeelte drie en in oostelijke vijf vensteropeningen onder rollaag, met betonnen kalf en voorzien van met roeden verdeelde dubbele houten tweeruits draairamen onder, en vierruits valramen boven. In de westelijke langsgevel tevens een toegangsopening, waarin een vlakke houten deur met vierruits raam en bovenlicht. In de kopgevel van het kantoorgedeelte rechts een vergelijkbaar venster. Op zolderniveau twee vensters met vierruits ramen en latere ijzeren noodtrap. Alle draairamen op begane grond voorzien van in groen en wit lijstmotief beschilderde plaatstalen luiken, waarvan enkele met afsluitbare kijkspleten. In het interieur zijn de vloeren van kelder, begane grond en de zolderverdieping uitgevoerd in gewapend beton. Begane grond kazernedeel is één ongedeelde, ongeveer vijf meter hoge ruimte van circa 14 x 11 m. Zolderverdieping kazerne gestut door twee betonnen kolommen. Interieur vertoont - ondanks gedeeltelijke herindeling van ruimten, zoals ingebrachte kamers boven het kazernedeel en verlaagde plafonds - diverse voor de bouwtijd kenmerkende details, zoals in de kelder een slangenspoelbak en op de begane grond en de kapverdieping van het kantoordeel betegeling en geverfd schuurwerk, (beplate) deuren en een trap met gebogen ijzeren trapleuning.

Achter gebouw 18 een tegen een talud gebouwd en ongeveer een meter hoog bakstenen HONDENHOK, gedekt door een flauw achterwaarts hellende betonnen plaat. Aan de voorzijde twee vrijwel vierkante openingen, waarin resten van metalen kozijnen.

Waardering

BRANDWEERKAZERNE / KANTOOR met HONDENHOK, van algemeen belang als zeldzame en goed herkenbare onderdelen van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische, situationele en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de in een kunstmatig opgezette esdorpstructuur en tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de specifieke ligging met ruim uitzicht over het vliegterrein, uit de samenhang van en met het totale vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 18 stands detached with its greatest length running from northwest to southeast, parallel to the present Hoenderloseweg, immediately to the left of the main entrance to the Kop van Deelen site. It was realized in 1940 as a 'Sonderbau' and at macro level forms part of a large military airfield structure from the period 1940-1945. At meso level it is part of a sparse complex of buildings arranged in a village-like structure and at micro level of a loosely grouped cluster of accommodation associated with flight control. There has traditionally been unobstructed sight over the entire airfield. On both sides of the building lie mainly herringbone-patterned brick-laid open spaces, while the garden on the west side contains among other things a brick-built pond and a pedestal. Building 18 comprises two clearly distinguishable components: on the southeast side a relatively high main mass, in which the 'Horstfeuerwehr' or airfield fire service was housed, and to its left a clearly lower secondary mass, which contained offices. To the north of the building a kennels.

Description

Partially cellared, single-storey, with approximately 50 cm thick external brickwork, principally brick FIRE STATION / OFFICE on an asymmetrical T-shaped plan. Covered by a composite roof, consisting of a relatively high hipped roof with at both gable ends a raised eave above the fire station section - partly containing modern roof windows - and a curved gabled roof above the office section, with in both roof slopes elongated roof dormers with window stripe. All roof surfaces covered with corrugated mainly grey hollow (Dutch) tiles and executed with overhang, ending in box gutters. White-painted weathervanes.

In the gable facing Hoenderloseweg of the main mass two high gable openings under concrete lintels, fitted with modern plastic lift doors; on the right a later inserted door opening with aluminium lift door; on the left two window openings under roll moulding, with concrete sill and fitted with glazing-bar divided double wooden two-light casement windows below, and four-light tilt windows above. In the adjoining short side gable of the main mass a similar window. Casement windows on ground floor fitted with green and white cornice-motif painted sheet steel shutters. The rear gable of the fire station section contains two high gable openings under concrete lintels with metal roll doors and to their left three small window openings with four-light tilt windows. One of three similar windows on the right has been broken out due to a temporary office extension, which is located on the northeast side of the main building. In the southeast long side of the fire station section six similar window openings, with below them a temporary storage or stacking facility.

In the western long side of the office section three and in the eastern five window openings under roll moulding, with concrete sill and fitted with glazing-bar divided double wooden two-light casement windows below, and four-light tilt windows above. In the western long side also an access opening, in which a flat wooden door with four-light window and fanlight. In the gable end of the office section on the right a similar window. At attic level two windows with four-light frames and later iron emergency staircase. All casement windows on ground floor fitted with green and white cornice-motif painted sheet steel shutters, some of which with lockable peepholes. In the interior the floors of cellar, ground floor and the attic storey are executed in reinforced concrete. Ground floor fire station section is one undivided, approximately five metres high space of approximately 14 x 11 m. Attic storey of fire station supported by two concrete columns. Interior shows - despite partial reorganisation of spaces, such as inserted rooms above the fire station section and lowered ceilings - various details characteristic of the building period, such as in the cellar a hose-coil sink and on the ground floor and the attic storey of the office section tiling and painted sheathing, (plated) doors and a staircase with curved iron stair rail.

Behind building 18 a brick KENNELS built against a slope and approximately one metre high, covered by a shallow backward-sloping concrete slab. At the front two virtually square openings, in which remains of metal frames.

Valuation

FIRE STATION / OFFICE with KENNELS, of general importance as rare and readily recognizable components of an army camp dating from the Second World War and established by the German occupier as part of a large military airfield, by virtue of: architectural-historical, urban planning, military and cultural-historical, situational and complex and ensemble values, which can among other things be demonstrated by the traditionalist building style inspired by local forms, by the components and details characteristic of the building period, by the camouflage carried through in artificially established village-like structure and in detail, by the specific location with extensive sight over the airfield, by the coherence of and with the total airfield concept and the spatial main lines and components, and by the mutual affinity of the forms applied herein.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map