Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Waaldijk bij 29
Vuren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Waaldijk bij 29, 4214 LB Vuren (West Betuwe 25)
- Place
- Vuren
- Municipality
- West Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82354, 5.03099
- Part of complex
- 531890
- Monument number
- 532004
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 73.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BRUG EN KEERSLUIS (oost) als gecombineerd militair en civiel waterbouwkundig onderdeel van de verdedigings- en inundatiemiddelen voor het poldergebied rond Vuren. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen en kanalen, waarmee het noodzakelijke peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. Er werden vele verschillende typen sluizen toegepast, afhankelijk van de plaats waar ze in het systeem functioneerden. Soms werden reeds bestaande scheepvaart-, uitwaterings- of keersluizen gebruikt, maar ook zijn er vele nieuwe gebouwd of bestaande (sterk) aangepast. Bij het Fort bij Vuren kwamen beide voor.
Het betreft hier een keersluis ten oosten van het fort, die diende ter afsluiting van de uitwatering van een niet meer bestaand stoomgemaal voor de polders rond Vuren. De keersluis diende ook om het peil van het water in de fortgracht te handhaven. Over de uitwatering van het gemaal een brug als onderdeel van het onderhoudspad van de fortgracht; de brug werd mede gebruikt voor de bediening van de afsluiting van de keersluis. Parallel aan het gemaal lag een deels nog bestaande duiker / damsluis / inundatiesluis. De werken liggen naast elkaar, iets ten noorden van de scherpe bocht in de Waaldijk ten oosten van het fort. Brug en keersluis zijn de overgebleven onderdelen van een verdwenen stoomgemaal en ze zijn hiermee de enige zichtbare relicten van een 19de-eeuws waterwerk dat mede ontstond als antwoord op waterstaatkundige veranderingen in dit gebied door de aanleg van het Fort bij Vuren.
Omschrijving
BRUG EN KEERSLUIS (oost) ten westen van een niet meer bestaand stoomgemaal en samen deel uitmakend van de voorzieningen ter afsluiting van de fortgracht en de uitwatering van het gemaal, daterend van 1924. De ten dele in ijzer uitgevoerde BRUG fungeerde als bedieningsbrug voor de afsluiting van de uitwatering en is daartoe mede voorzien van een ijzeren leuning en andere hulpconstructies. De KEERSLUIS bestaat uit twee relatief hoge, betonnen hoofden met diagonale vleugelmuren en aanpalende (betonnen) delen en is voorzien van meerdere schotbalksponningen en een kering. Typologisch betreft het een keersluis in een uitvoering die zeldzaam is binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het relict is een relatief zeldzaam voorbeeld van een zelfstandig waterbouwkundige voorziening / bouwwerk dat gespaard bleef na de sloop van het gemaal waarbij het behoorde.
Waardering
BRUG EN KEERSLUIS (oost) bij het Fort bij Vuren zijn van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde bebouwing, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).
Het betreft hier een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde, namelijk een waterwerk dat in combinatie met enkele nabije, verwante werken kon bijdragen aan de inundatie van poldergebieden en het handhaven van het waterpeil in de gracht van het Fort bij Vuren.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm, bouwkundige detaillering en verschillende onderdelen herkenbaar zijn gebleven en het vertegenwoordigt zeldzaamheidswaarde als relict van een gemaal en uit typologisch oogpunt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 73.
NEW HOLLANDIC WATER LINE
Introduction
BRIDGE AND CHECK SLUICE (east) as a combined military and civil hydraulic engineering component of the defence and inundation means for the polder area around Vuren. The defence system of the New Hollandic Water Line was primarily based on the controlled flooding of (large) terrain surfaces. Controlled inundation required an ingenious system of water works, such as sluices, weirs and canals, by means of which the necessary water level could be quickly set and maintained within narrow limits. Many different types of sluices were used, depending on the place where they functioned in the system. Sometimes already existing shipping, drainage or check sluices were used, but many new ones were also built or existing ones (substantially) adapted. Both occurred at the Fort at Vuren.
This concerns a check sluice to the east of the fort, which served to close off the drainage of a no longer existing steam pumping station for the polders around Vuren. The check sluice also served to maintain the water level in the fort ditch. Over the drainage of the pumping station a bridge as part of the maintenance path of the fort ditch; the bridge was also used for operating the closure of the check sluice. Parallel to the pumping station lay a partially still existing culvert / dam sluice / inundation sluice. The works lie next to each other, somewhat to the north of the sharp bend in the Waaldijk to the east of the fort. Bridge and check sluice are the remaining components of a vanished steam pumping station and with it they are the only visible relics of a 19th-century water work that also arose in response to water management changes in this area through the construction of the Fort at Vuren.
Description
BRIDGE AND CHECK SLUICE (east) to the west of a no longer existing steam pumping station and together forming part of the provisions for closing off the fort ditch and the drainage of the pumping station, dating from 1924. The BRIDGE, executed partly in iron, functioned as an operating bridge for the closure of the drainage and is for this purpose also provided with an iron railing and other auxiliary structures. The CHECK SLUICE consists of two relatively high, concrete heads with diagonal wing walls and adjoining (concrete) parts and is provided with multiple shutter-bar grooves and a barrier. Typologically it concerns a check sluice in an execution that is rare within the New Hollandic Water Line. The relic is a relatively rare example of an independent hydraulic engineering provision / structure that was spared after the demolition of the pumping station to which it belonged.
Valuation
BRIDGE AND CHECK SLUICE (east) at the Fort at Vuren are of general importance by virtue of:
* Cultural-historical values as components of the New Hollandic Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and thereafter strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of construction related to military-strategic building techniques, which is based on the system of inundation and access defence (19th century).
This concerns an expression of historical hydraulic engineering related to military-strategic building techniques, namely a water work which in combination with several nearby, related works could contribute to the inundation of polder areas and the maintenance of the water level in the ditch of the Fort at Vuren.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Water Line. Also by virtue of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is fairly well preserved because the main form, constructional detailing and various components have remained recognisable and it represents rarity value as a relic of a pumping station and from a typological perspective.
Nearby in the register
- Open verdedigingswerk, Waaldijk 29Open verdedigingswerkunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Waaldijk bij 29Bomvrij militair objectunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Waaldijk bij 29Bomvrij militair objectunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Waaldijk 29Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.