TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bomvrij militair object, Het Fort 8

Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bomvrij militair object
Category
onroerend gebouwd
Address
Het Fort 8, 4251 LZ Werkendam (Altena 30) (and others)
Place
Werkendam
Municipality
Altena
Province
Noord-Brabant
Country
Netherlands
Coordinates
51.79979, 4.86853
Part of complex
531976
Monument number
531979

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 82.

Inleiding

BOMVRIJ GEBOUW / REMISE / MUNITIEMAGAZIJNEN van complex Fort bij het Steurgat als voorbeeld van een aan drie zijden en bovenop door aarde gedekt bouwwerk, waarvan alleen de keelzijde niet gedekt was. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber.

Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien.

Op het Fort bij het Steurgat zijn twee bomvrije bouwwerken blijven bestaan, waaronder een middelgrote remise met twee ondergrondse munitiemagazijnen, centraal aan de frontzijde van het fort , ten zuidwesten van het kazernegebouw. Via een ondergrondse poterne bestaat een bomvrije verbinding tussen deze aan de keelzijde ervan gelegen kazerne en de remise/munitiemagazijnen.

Bij de herinrichting en herbestemming van het fort zijn de enig zichtbare gevel en het grootste deel van de overige constructieve bakstenen onderdelen (zoals de gewelven) van remise/munitiemagazijn gehandhaafd en gerestaureerd. De van oudsher aardgedekte frontzijde van het bomvrije gebouw is ten dele geopend en aangevuld met symmetrische betonnen en bakstenen aanbouwen. De gevels zijn hierbij grotendeels in glas uitgevoerd onder globale handhaving van de hoofdvorm van de vroegere aarddekking. Hierbuiten heeft een gedeeltelijke, en deels met andere materialen uitgevoerde, nieuwe aanaarding plaatsgevonden. Het gebouw bevat nu twee splitlevelwoningen met deels glazen gevels in de frontzijden en enige lichtopeningen in het dak. De nieuwe toevoegingen aan het bouwwerk hebben geen monumentale waarde.

Omschrijving

BOMVRIJ GEBOUW / REMISE / MUNITIEMAGAZIJNEN van het Fort bij het Steurgat, gevormd door een van oorsprong aan drie zijden en bovenop door aardwerken gedekt, rechthoekig, éénlaags gebouw met ondergrondse magazijnen. De aan de noordoostzijde gelegen, bakstenen gevel van het rond 1881-1882 gerealiseerde gebouw eindigt in een naar twee zijden hellende vorm. Deze sobere, symmetrische gevel met vlechtingen en natuurstenen deklaag is geleed in drie traveeën, waarvan de middelste een getoogde toegang onder een brede rollaag - die in het interieur een gewelf verraadt - bevat. De twee andere venstertraveeën hebben, binnen een verdiepte toog, elk een eveneens getoogd, maar relatief klein venster met dubbele luiken. Gevelsteen met inscriptie "1881". Het interieur omvat op de begane grond en in de beide ondergrondse munitiemagazijnen in zwaar, authentiek metselwerk uitgevoerde ruimten en elementen, waaronder vooral gewelfde en getoogde constructies.

Waardering

BOMVRIJ GEBOUW / REMISE /MUNITIEMAGAZIJN van het Fort bij het Steurgat is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

*Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).

Het betreft hier een onderdeel uit de jaren 1881-1882 dat een voorbeeld is van een één bouwlaag hoog, in baksteen uitgevoerd bomvrij gebouw, voorzien van twee ondergrondse munitiemagazijnen.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.

* Het onderdeel is matig representatief omdat het aan de gevelzijde in verschijningsvorm kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen en in het interieur nog diverse gewelven en andere constructies bevat, maar daarbuiten nauwelijks meer aan weerbaarheid herinnerende elementen bevat.

* Het onderdeel is redelijk bewaard omdat het rond het jaar 2000 in zijn fysieke context en in materieel opzicht weliswaar wezenlijke aanpassingen en ook uitbreidingen heeft ondergaan, maar in zijn verschijningsvorm de structuur die kenmerkend was voor de toestand in de jaren '80 van de 19e eeuw voor een belangrijk deel heeft behouden.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 82.

Introduction

BOMBPROOF BUILDING / REMISE / AMMUNITION MAGAZINES of the complex Fort bij het Steurgat as an example of a building covered by earth on three sides and on top, of which only the gorge side was not covered. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - one spoke of 'bombproof buildings' when they were deemed to be able to withstand a predetermined number of impacts from heavy calibre.

As the range of artillery increased, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisance) grenades, it became increasingly difficult to resist bombardment. Thickening of brickwork, application of shock-absorbing masonry systems (among other things by means of arches), shallow slope angles and curved or pointed forms, use of concrete - and later reinforced concrete - in increasingly heavy execution, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack power. Furthermore, the application of earth coverings proved to be a good means of absorbing or dampening energy. This is the reason why many masonry or concrete works have been provided with an earth layer or a front protection of sand or earth.

On the Fort bij het Steurgat two bombproof buildings have survived, including a medium-sized remise with two underground ammunition magazines, centrally on the front side of the fort, to the southwest of the barracks building. Via an underground poterne there is a bombproof connection between the barracks located at its gorge side and the remise/ammunition magazines.

During the reorganisation and change of use of the fort, the only visible façade and the largest part of the remaining structural brick components (such as the vaults) of the remise/ammunition magazine were retained and restored. The earth-covered front side of the bombproof building, traditionally covered, has been partly opened and supplemented with symmetrical concrete and brick extensions. The façades have been largely executed in glass while broadly maintaining the main form of the former earth covering. Outside of this, a partial new earthing has taken place, partly with other materials. The building now contains two split-level dwellings with partly glazed façades on the front sides and some light openings in the roof. The new additions to the building have no monumental value.

Description

BOMBPROOF BUILDING / REMISE / AMMUNITION MAGAZINES of the Fort bij het Steurgat, formed by a rectangular, single-storey building originally covered by earthworks on three sides and on top, with underground magazines. The brick façade on the northeast side of the building, realised around 1881-1882, ends in a form sloping towards two sides. This sober, symmetrical façade with interlacing and natural stone coping is divided into three bays, of which the central one contains an arched access under a broad roll moulding - which reveals a vault in the interior. The two other window bays each have, within a recessed arch, an equally arched but relatively small window with double shutters. Façade stone with inscription "1881". The interior comprises on the ground floor and in both underground ammunition magazines rooms and elements executed in heavy, authentic masonry, including in particular vaulted and arched constructions.

Valuation

BOMBPROOF BUILDING / REMISE / AMMUNITION MAGAZINE of the Fort bij het Steurgat is of general interest because of:

* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as it was designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently reinforced and improved by others over approximately 125 years.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).

This concerns a component from the years 1881-1882 that is an example of a single-storey, brick-executed bombproof building, equipped with two underground ammunition magazines.

* Ensemble value and situational values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.

* The component is moderately representative because it shows characteristics on the façade side that underline the then defensive purpose and contains in the interior various vaults and other constructions, but otherwise contains scarcely any more elements recalling defensibility.

* The component is reasonably well preserved because around the year 2000 it underwent significant modifications and also extensions in its physical context and in material respects, but has retained an important part of the structure in its appearance that was characteristic of the condition in the 1880s in a significant way.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map