Rijksmonumentenregister · Netherlands
Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
- Place
- Werkendam
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.79882, 4.93491
- Part of complex
- 531951
- Monument number
- 531958
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zeelandiae Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 80.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW F als representant van een type bomvrije bouwwerken dat aan drie zijden en bovenop is voorzien van een aarden dekking en dat alleen een gevel aan de keelzijde bezit. Het Bomvrij gebouw F ligt aan de oostzijde van het fort, halverwege tussen gebouw B en het kleine, halfronde bastion. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen en gewelven), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie van inslagen te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Beide toegangsdeuren later ingebracht in verkleinde kozijnen.
Omschrijving
BOMVRIJ GEBOUW F, oostelijk op het fort gelegen, is een aan drie zijden en bovenop met aarde gedekt, bakstenen bouwwerk, waarvan alleen de ongeveer 25 meter lange noordgevel zichtbaar is. Het bomvrij gebouw F is uitgevoerd in baksteen, kreeg een sobere vorm, vrijwel zonder plastiek. De gevel is enigszins geleed door een viertal getoogde bogen, zichtbaar door drielaagse strekken. Links een als keermuur aflopend geveldeel. Drie gevelopeningen: onder beide linkse getoogde bogen later gewijzigde toegangen, eveneens onder getoogde boog en onder de derde getoogde boog een door een houten luik gesloten venster. De vierde boog is gesloten. Het interieur is niet bezocht.
Waardering
Het BOMVRIJ GEBOUW F van het Fort aan de Uppelse Dijk / Fort Altena is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1880, namelijk een voorbeeld van een door aardwerken beschermd, bomvrij gebouw.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief omdat het een goed voorbeeld is van een bomvrij onderkomen op een fort uit het laatste kwart van de 19e eeuw.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat diverse kenmerken in het exterieur behouden en herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 80.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING F as representative of a type of bombproof structures provided with earth covering on three sides and on top and possessing only a facade on the throat side. Bombproof Building F is situated on the east side of the fort, midway between building B and the small, semicircular bastion. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisance) grenades it became increasingly difficult to withstand bombardment. Thickening of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (including by means of arches and vaults), shallow slope angles and curved or conversely pointed forms, use of concrete - and later reinforced concrete - in increasingly heavy execution, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack force. Furthermore, the application of earth coverings proved to be a good means of absorbing or damping the energy of impacts. This is the reason why many masonry or concrete works were provided with an earth layer or front protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - the term 'bombproof buildings' was used when they were considered to withstand a predetermined number of impacts from heavy calibre. Both access doors later inserted in reduced-size frames.
Description
BOMBPROOF BUILDING F, situated to the east on the fort, is a brick structure covered with earth on three sides and on top, of which only the approximately 25-metre-long north facade is visible. Bombproof Building F is executed in brick, received a sober form, virtually without ornamentation. The facade is somewhat articulated by four arched openings, visible through three-course stretches. On the left a facade section sloping as a retaining wall. Three facade openings: below both left arched openings later modified entrances, likewise below an arched opening and below the third arched opening a window closed by a wooden shutter. The fourth arch is closed. The interior was not visited.
Valuation
BOMBPROOF BUILDING F of the Fort at the Uppelse Dijk / Fort Altena is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently by others strengthened and improved for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, particularly as an expression of military-strategic building construction, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).
This concerns a component from approximately 1880, namely an example of a bombproof building protected by earthworks.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline and because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative because it is a good example of a bombproof shelter on a fort from the last quarter of the 19th century.
* The component is well preserved because various characteristics in the exterior have been retained and remain recognisable.
Nearby in the register
- Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Kazerne, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Waarnemingspost(B11), Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Waarnemingspostunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort aan de Uppelse Dijk AlmkerkFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.