Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Werk aan het Spoel Culemborg
Culemborg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Werk aan het Spoel Culemborg
- Place
- Culemborg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.95838, 5.19009
- Part of complex
- 531712
- Monument number
- 531716
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 503.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW D als voorbeeld van een type dat aan drie zijden en bovenop is gedekt met aarde. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Gebouw D is gerestaureerd.
Omschrijving
BOMVRIJ GEBOUW D ligt op het zuidelijk deel van Werk aan het Spoel en wordt gekenmerkt door een bakstenen gevel aan de westzijde. Deze gevel is vrij laag en heeft een sobere en functionele architectuur. Aan de uiteinden wordt de gevel aan de bovenzijde afgeschuind; aan de uiteinden loopt het talud op, waardoor ook aan de onderzijde de gevel hier wordt afgeschuind. De gevel is gemetseld in kruisverband en wordt afgesloten met een rollaag van 4 koppen hoog; op de hoeken zijn de rollagen gecementeerd. Rechts in de gevel twee getoogde toegangen met ijzeren deuren en aan weerszijden hiervan gevelopeningen met ijzeren luiken. Aan de linkerzijde een grote getoogde toegang met dubbele ijzeren deuren en een dito kleinere, met enkele ijzeren deur. Het gebouw wordt gedekt door een aarden laag, die alle zijden, behalve de bakstenen gevel, aan het zicht onttrekt. De aarden laag is aangebracht als bescherming tegen inslagen van projectielen. Gebouw D is ruimtelijk gezien pendant van gebouw A op het noordelijk deel van het werk. Het interieur bestaat in hoofdopzet uit naast elkaar gelegen gedrukte tongewelven. De verschillende vertrekken werden gebruikt als logies/schuilplaats, munitiemagazijn, arrestlokaal, ziekenverblijf en privaat.
Waardering
BOMVRIJ GEBOUW D is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1875-1880, namelijk een voorbeeld van een bakstenen, met aarde gedekt, bomvrij gebouw.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat het in de loop der tijd weinig wezenlijke aanpassingen heeft ondergaan en het in hoofdzaken de oorspronkelijke structuur heeft behouden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 503.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING D as an example of a type that is covered with earth on three sides and on top. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisant) grenades, it became increasingly difficult to withstand bombardment. Reinforcement of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (including by means of arches), shallow slope angles and curved or conversely pointed forms, use of concrete - and later of reinforced concrete - in progressively heavier execution, was one of the ways to keep fortifications resistant to increasing attacking power. Moreover, the application of earth coverings had proven to be an effective means of absorbing or dampening energy. This is the reason why many masonry or concrete works are provided with an earth layer or a front protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - one spoke of 'bombproof buildings', when they were deemed capable of withstanding a predetermined number of impacts from heavy calibre fire. Building D has been restored.
Description
BOMBPROOF BUILDING D is located on the southern part of Werk aan het Spoel and is characterised by a brick facade on the west side. This facade is relatively low and has a plain and functional architecture. At the ends the facade is bevelled at the top; at the ends the slope rises, whereby the facade here is also bevelled at the bottom. The facade is laid in cross-bond and is finished with a roll-course 4 heads high; at the corners the roll-courses are cemented. On the right in the facade two arched entrances with iron doors and on either side of these facade openings with iron shutters. On the left side a large arched entrance with double iron doors and likewise a smaller one, with single iron door. The building is covered by an earth layer, which conceals all sides except the brick facade from view. The earth layer has been applied as protection against impacts of projectiles. Building D is spatially the counterpart of building A on the northern part of the work. The interior consists in its main layout of adjoining compressed barrel vaults. The various rooms were used as accommodation/shelter, ammunition magazine, detention cell, sick bay and privy.
Valuation
BOMBPROOF BUILDING D is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others over approximately 125 years reinforced and improved.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the competition with increasingly powerful offensive means (19th century).
This concerns a component from approximately 1875-1880, namely an example of a brick, earth-covered, bombproof building.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative (characteristic) because in its appearance it exhibits the characteristics that emphasise the defensive purpose of the time.
* The component is well preserved because over time it has undergone few significant alterations and has retained its original structure in its essentials.
Nearby in the register
- Kazemat, Werk aan het Spoel CulemborgKazematunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, te CulemborgMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Werk aan het Spoel CulemborgFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Bomvrij militair object, Werk aan het Spoel CulemborgBomvrij militair objectunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.