TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bomvrij militair object, Werken aan het Spoel Culemborg

Culemborg, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bomvrij militair object
Category
onroerend gebouwd
Address
Werken aan het Spoel Culemborg
Place
Culemborg
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.95987, 5.19065
Part of complex
531712
Monument number
531714

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 503.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

BOMVRIJ GEBOUW A als voorbeeld van een type dat aan drie zijden en bovenop is gedekt met aarde. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Gebouw A is gerestaureerd en kreeg een bestemming die aansluit bij het semi-publieke karakter van het Werk aan het Spoel.

Omschrijving

BOMVRIJ GEBOUW A, dat dateert uit de periode 1875-1880, ligt op het noordelijk deel van Werk aan het Spoel en wordt gekenmerkt door een bakstenen gevel aan de westzijde. De gevel is relatief laag en heeft een sobere en functionele architectuur. Aan de uiteinden is de gevel aan de bovenzijde afgeschuind; aan de uiteinden loopt het talud op, waardoor de gevel hier ook aan de onderzijde wordt afgeschuind. De gevel is gemetseld in kruisverband en wordt afgesloten met een rollaag van 4 koppen hoog; op de hoeken zijn de rollagen gecementeerd. Getoogde gevelopeningen. Het gebouw wordt gedekt door een aarden laag, die alle zijden, behalve de bakstenen gevel, aan het zicht onttrekt. De aarden laag is aangebracht als bescherming tegen inslagen van projectielen. Gebouw A is ruimtelijk gezien pendant van gebouw D dat aan de zuidzijde van het fort is gesitueerd. Het interieur bestaat in hoofdopzet uit naast elkaar gelegen, gedrukte tongewelven. De verschillende vertrekken werden gebruikt als remise, logies/schuilplaats, munitiemagazijn, officierenlogies, telegraafkantoor en privaat.

Waardering:

BOMVRIJ GEBOUW A is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).

Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1875-1880, namelijk een voorbeeld van een bakstenen, met aarde gedekt, bomvrij gebouw.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.

* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.

* Het onderdeel is goed bewaard omdat het in de loop der tijd weinig wezenlijke aanpassingen heeft ondergaan en het in hoofdzaken de oorspronkelijke structuur heeft behouden.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 503.

NEW HOLLANDIC WATERLINE

Introduction

BOMBPROOF BUILDING A as an example of a type that is covered with earth on three sides and on top. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisant) shells, it became increasingly difficult to withstand bombardment. Reinforcement of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (among other things by means of arches), shallow angles of inclination and curved or pointed shapes, use of concrete - and later of reinforced concrete - in increasingly heavy execution, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attacking force. Moreover, the application of earth coverings proved to be a good means to absorb or dampen the energy. This is the reason why many masonry or concrete works are provided with a layer of earth or frontal protection of sand or earth. Depending on the period of origin - and thus the expected impact force of projectiles to be expected - one spoke of 'bombproof buildings', when they were deemed to be able to withstand a predetermined number of impacts from heavy calibre. Building A has been restored and given a purpose which is consistent with the semi-public character of the Work at the Spoel.

Description

BOMBPROOF BUILDING A, dating from the period 1875-1880, is located on the northern part of Work at the Spoel and is characterised by a brick facade on the west side. The facade is relatively low and has a sober and functional architecture. At the ends the facade is bevelled at the top; at the ends the slope rises, so that the facade is also bevelled at the bottom here. The facade is laid in English bond and is finished with a course of headers 4 heads high; at the corners the courses are cemented. Arched facade openings. The building is covered by a layer of earth, which obscures from view all sides except the brick facade. The earth layer is applied as protection against projectile impacts. Building A is spatially the counterpart of building D, which is situated on the south side of the fort. The interior in its main layout consists of adjoining, compressed barrel vaults. The various rooms were used as a carriage house, lodgings/shelter, ammunition magazine, officers' quarters, telegraph office and privy.

Valuation:

BOMBPROOF BUILDING A is of general interest because of:

* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others for approximately 125 years strengthened and improved.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building design, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).

This concerns a component from approximately 1875-1880, namely an example of a brick, earth-covered, bombproof building.

* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.

* The component is representative (characteristic) because it in appearance exhibits the characteristics which underline the then defensive purpose.

* The component is well preserved because over time it has undergone few essential modifications and has retained the original structure in essence.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map