Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Overeindseweg 25
Nieuwegein, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Overeindseweg 25, 3439 LP Nieuwegein
- Place
- Nieuwegein
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03819, 5.11629
- Part of complex
- 531561
- Monument number
- 531568
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 52. Fortwachterswoning (gebouw b).
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
De FORTWACHTERSWONING (gebouw b) is een aan de keelzijde van de wal, langs de Overeindseweg gelegen, niet verdedigbaar onderdeel van de Batterijen aan de Overeindseweg. Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had een dergelijk(e) woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van sluiswachterswoning of brugwachtershuis. In de toegepaste architectuur bestaat mede hierdoor geen uniformiteit; het gebruikte bouwmateriaal varieert, maar is gewoonlijk baksteen of hout en ook het aantal bouwlagen verschilt. Ook voor wat betreft de locatie van een wachterwoning zijn geen duidelijke standaarden; sommige fortwachterswoningen liggen binnen de fortgracht, andere daarbuiten - soms zelfs op enige afstand van het fort. De fortwachterswoning van de Batterijen aan de Overeindseweg lag voorheen op ongeveer gelijke afstand tussen de door een wal verbonden noordelijke en de zuidelijke batterij. Sinds de sloop van de zuidelijke batterij is het huis het zuidelijkste gebouwde onderdeel van het complex. De woning is omstreeks 1996 aan de oostzijde met één travee uitgebreid; rechts is in het aangebouwde gedeelte een extra venster gezet. Het zuidelijk dakvlak wordt doorbroken door een niet oorspronkelijke dakkapel. Aan de achterzijde is een vlak gedekte uitbouw gerealiseerd.
Omschrijving
De FORTWACHTERSWONING (gebouw b) is omstreeks 1880 opgetrokken op een rechthoekige plattegrond en telt één bouwlaag onder een met gesmoorde kruispannen gedekt zadeldak, waarvan de nok parallel aan de Overeindseweg ligt. De schuifvensters hebben een getoogde bovenzijde. De voorgevel of zuidelijke langsgevel bevat een deur met bovenlicht met ter weerszijden (voor de realisatie van de uitbreiding rechts) één venster. De beide als puntgevels uitgevoerde zijgevels zijn identiek en bevatten een getoogd venster en een kleiner venster in de top en verder windveren. De achtergevel bevat onder andere een toegang.
De FORTWACHTERSWONING (gebouw b) is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde bebouwing, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel uit het laatste kwart van de 19de eeuw, namelijk een, tussen de oorspronkelijk uit twee afzonderlijke batterijen bestaande, militaire dienstwoning van rond 1880.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en vanwege de kenmerkende ligging aan de keelzijde van het oorspronkelijk uit twee door een wal verbonden batterijen.
* Het onderdeel is representatief omdat het een voorbeeld is van een bij een verdedigingswerk ingerichte fortwachterswoning.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 52. Fort Keeper's Dwelling (building b).
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
The FORT KEEPER'S DWELLING (building b) is a non-defensible component of the Batteries at the Overeindseweg, located on the throat side of the rampart, along the Overeindseweg. Because most forts and other defensive works (located outside the built-up area) - when there was no question of mobilization or exercises - had no permanent military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other accommodation for a manager or keeper. Sometimes such a dwelling or accommodation also had another function, such as that of a lock keeper's dwelling or bridge keeper's house. In the applied architecture, there is consequently no uniformity; the building material used varies, but is usually brick or wood, and the number of storeys also differs. As regards the location of a keeper's dwelling, there are no clear standards either; some fort keeper's dwellings lie within the fort moat, others outside it - sometimes even at some distance from the fort. The fort keeper's dwelling of the Batteries at the Overeindseweg previously lay at approximately equal distance between the northern and southern battery connected by a rampart. Since the demolition of the southern battery, the house is the southernmost constructed component of the complex. The dwelling was extended around 1996 on the east side with one bay; on the right, an extra window was inserted in the added section. The south roof slope is broken by a non-original roof dormer. At the rear, a flat-roofed extension has been realized.
Description
The FORT KEEPER'S DWELLING (building b) was constructed around 1880 on a rectangular plan and has one storey under a gabled roof covered with muffled cross tiles, with the ridge parallel to the Overeindseweg. The sash windows have an arched top. The front gable or south side elevation contains a door with fanlight with on either side (before the realization of the extension on the right) one window. Both side gables executed as pointed gables are identical and contain an arched window and a smaller window at the peak and further wind bracing. The rear gable contains among other things an entrance.
The FORT KEEPER'S DWELLING (building b) is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realized from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus, and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of construction related to military-strategic building, which is based on the system of inundation and access defense (19th century).
This concerns a component from the last quarter of the 19th century, namely a military service dwelling situated between the originally two separate batteries from around 1880.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and because of the characteristic location on the throat side of the originally two batteries connected by a rampart.
* The component is representative because it is an example of a fort keeper's dwelling built at a defensive work.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, NHW-Batterij a.d. Overeindseweg NieuwegeinFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Bomvrij militair object, NHW-Batterij a.d. OvereindsewegBomvrij militair objectunder 1 mi
- Militaire opslagplaats, Overeindseweg 25 AMilitaire opslagplaatsunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Batterij a/d Overeindseweg met inundatiekanaal/annexe werken NieuwegeinFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.