Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Nieuweweg 20
Tienhoven, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Nieuweweg 20, 3612 NB Tienhoven (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Tienhoven
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16149, 5.02904
- Part of complex
- 531467
- Monument number
- 531471
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 20. Fortwachterswoning.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
FORTWACHTERSWONING als buiten het forteiland, maar wel binnen de later aan de keelzijde toegevoegde aardwerken gelegen gebouwd, niet verdedigbaar onderdeel van het Fort bij Tienhoven. Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had een dergelijk(e) woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van sluiswachterswoning of brugwachtershuis. In de toegepaste architectuur bestaat mede hierdoor geen uniformiteit; het gebruikte bouwmateriaal varieert, maar bestaat gewoonlijk uit baksteen of hout, terwijl ook het aantal bouwlagen verschilt. Ook voor wat betreft de locatie van een wachterwoning zijn geen duidelijke standaarden; sommige fortwachterswoningen liggen binnen de fortgracht, andere daarbuiten - soms zelfs op enige afstand van het fort, maar gewoonlijk wel aan de keelzijde daarvan. De fortwachterswoning bij het Fort bij Tienhoven is een bakstenen bouwwerk onder zadeldak. In beide dakvlakken zijn relatief recent twee koekoeken aangebracht.
Omschrijving
De aan de zuidwestzijde van het fort, bij de voormalige toegangsbrug, doch van daaruit beschouwd aan de overzijde van de Nieuweweg gelegen FORTWACHTERSWONING werd in 1892 gebouwd in een trant met neo-renaissance kenmerken. Het in relatief rode baksteen opgetrokken pand telt één bouwlaag onder zadeldak, gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. In de strekkenlagen en lisenen is gele verblendsteen toegepast. Het pand is voorzien van een gepleisterde plint. De houten goten rusten op geprofileerde klossen. De topgevels zijn afgesloten met een eenvoudige windveer. De voorgevel of noordgevel is een symmetrisch ingedeelde langsgevel van drie traveeën. De middelste travee risaleert licht en bevat de ingang die is omlijst met blokmotief in gele verblendsteen en fantasiemotief. Beide traveeën ter weerszijden bevatten een getoogd venster. De gevel heeft links en rechts een liseen met blokmotief in gele verblendsteen. De linkerzijgevel is een topgevel die op de begane grond een klein venster bevat en in de geveltop twee stolpvensters. Tegen de rechter topgevel is een aanbouw onder flauw hellend lessenaarsdak gezet. De achtergevel heeft in het midden een kleine, niet uit de bouwtijd daterende uitbouw en zowel links als rechts hiervan een oorspronkelijk venster.
Waardering
De FORTWACHTERSWONING van het Fort bij Tienhoven is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde bebouwing, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw),
Het betreft hier een onderdeel van kort voor het einde van de 19de eeuw, namelijk een buiten de fortgracht gelegen militaire dienstwoning uit 1892.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en vanwege de kenmerkende ligging aan de keelzijde van het fort.
* Het onderdeel is representatief omdat het een voorbeeld is van een bij een verdedigingswerk ingerichte fortwachterswoning.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige detaillering, alsmede diverse onderdelen intact zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 20. Fort warden's dwelling.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
FORT WARDEN'S DWELLING built outside the fort island, but within the earthworks later added to the throat side, non-defensible component of the Fort near Tienhoven. Because most forts and other defence works (located outside built-up areas) - when there was no mobilisation or exercises - had no garrison of military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other shelter for a manager or warden. Sometimes such a dwelling or shelter also had another function, such as that of a lock warden's dwelling or bridge keeper's house. Due to this, there is no uniformity in the applied architecture; the building material used varies, but usually consists of brick or wood, while the number of storeys also differs. Regarding the location of a warden's dwelling, no clear standards apply either; some fort wardens' dwellings lie within the fort moat, others outside it - sometimes even at some distance from the fort, but usually on its throat side. The fort warden's dwelling at the Fort near Tienhoven is a brick structure with a gabled roof. In both roof planes two dormers have been added relatively recently.
Description
The FORT WARDEN'S DWELLING located on the southwest side of the fort, at the former access bridge, but viewed from there on the far side of the Nieuweweg, was built in 1892 in a style with neo-Renaissance characteristics. The building erected in relatively red brick comprises one storey under a gabled roof, covered with dampened Dutch tiles. Yellow facing brick is used in the stretcher courses and pilasters. The building is provided with a plastered plinth. The wooden gutters rest on profiled corbels. The gable tops are finished with a simple barge board. The front or north facade is a symmetrically arranged long facade of three bays. The middle bay projects slightly and contains the entrance which is framed with block motif in yellow facing brick and fantasy motif. Both bays on either side contain an arched window. The facade has on the left and right a pilaster with block motif in yellow facing brick. The left side gable is a gable top containing on the ground floor a small window and in the gable top two dormer windows. Against the right gable is an extension set under a gently sloping lean-to roof. The rear facade has in the middle a small, non-original outbuilding and both to the left and right of this an original window.
Valuation
The FORT WARDEN'S DWELLING of the Fort near Tienhoven is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of building related to military-strategic engineering, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century),
This concerns a component from shortly before the end of the 19th century, namely a military service dwelling from 1892 located outside the fort moat.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and because of the characteristic location on the throat side of the fort.
* The component is representative because it is an example of a fort warden's dwelling arranged at a defence work.
* The component is fairly well preserved because main form and architectural detailing, as well as various components have remained intact.
Nearby in the register
- Bijgebouwen, Fort bij Tienhoven Tienhoven (Stichtse Vecht 26)Bijgebouwenunder 1 mi
- Wachtgebouw, Fort bij Tienhoven Tienhoven (Stichtse Vecht 26)Militair wachtgebouwunder 1 mi
- Kazemat, Fort bij Tienhoven Tienhoven (Stichtse Vecht 26)Kazematunder 1 mi
- Wachtgebouw, Fort bij Tienhoven Tienhoven (Stichtse Vecht 26)Militair wachtgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.