Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazemat (B10), Kleizuwe Kortenhoef (Wijdemeren 27)
Kortenhoef, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kazemat
- Function
- Kazemat (B10)
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Kleizuwe Kortenhoef (Wijdemeren 27)
- Place
- Kortenhoef
- Municipality
- Wijdemeren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.23576, 5.05924
- Part of complex
- 531413
- Monument number
- 531417
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 13. Mitrailleur- en Kanonkazemat.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
MITRAILLEUR- EN KANONKAZEMAT/ANNEX REMISE als onderdeel van de accesverdediging op het Fort Kijkuit. Vanwege de kort voor de Tweede Wereldoorlog aangelegde Provinciale Weg Hilversum-Haarlem en het parallel hiermee lopende Hilversumsch Kanaal, is de bestaande accesverdediging uitgebreid met een aantal betonnen werken, waaronder een mitrailleur- en kanonkazemat op het Fort Kijkuit. Behalve de verdediging van het acces speelde ook de al aan het begin van de 20ste eeuw ingezette deconcentratie van de verdediging een rol bij de bouw van verspreide kazematten en andere kleine betonnen werken. Deconcentratie van de verdediging was onder meer een antwoord op de komst van het getrokken geschut (met roterende projectielen), de brisantgranaat (met hoogexplosieve springstof) en op het verschijnen van verdragend geschut. In de laatste decennia van de 19de eeuw werden forten zo gemakkelijke en kwetsbare doelwitten die grote risico's opleverden voor de erin geconcentreerde functies. Vanaf het einde van de 19de eeuw werd daarom een deconcentratie van functies uitgevoerd, onder meer in de vorm van de aanleg van tussenbatterijen. Verder legde men (in lineair verband) tussen de forten (semi)permanente en tijdelijke werken aan, zoals kilometers lange 'gedekte wegen' en vaak ook tientallen bakstenen, aarden en betonnen werken. Hieronder waren in mobilisatietijd aan te leggen (uit hout en aarde samengestelde) loopgraven, groepsnesten, manschappenopstellingen, schuilplaatsen en aarden en betonnen geschutsopstellingen (kazematten), e.d. Ook de opkomst van veel snellere aanvals- en vervoersmiddelen - zowel over land als door de lucht - waardoor verrassingsaanvallen mogelijk werden, speelde hierbij een rol, vooral in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Deconcentratie van de verdediging was een verschijnsel dat zich op veel plaatsen voordeed, maar vooral in het vlakke en 'overzichtelijke' Nederland, Zo zijn in de jaren '30 omstreeks 40 zogenoemde VIS-kazematten in de Vesting Holland gebouwd (naar: Voorschrift Inrichten Stellingen no. 77, uit 1928). Deze kazematten kwamen meestal tot stand vanwege wijzigingen in de verkeersinfrastructuur, die een verzwakking van een verdedigingslinie betekenden. De kosten werden daarom gewoonlijk gedragen door de veroorzaker van de verzwakking en niet door het Ministerie van Defensie. Er werden ook van dergelijke betonnen werken gebouwd op bestaande forten, zoals op Fort Kijkuit, waar in 1935 een dubbele kazemat tot stand kwam. De gecombineerde mitrailleur- en kanonkazemat met stalen frontpantser op Fort Kijkuit behoort niet tot de standaardtypen VIS-kazematten en is enig in zijn soort.
Omschrijving
MITRAILLEUR- EN KANONKAZEMAT ANNEX REMISE, centraal gelegen aan de frontzijde van het Fort Kijkuit. De remise(gebouw C) is in 1886 als bomvrij onderdeel toegevoegd aan het fort. De remise is uitgevoerd in niet gewapend brikken beton en werd opgenomen in de aarden wal en ook met aarde gedekt. Ter weerszijden van de enige zichtbare gevel (westnoordwest, keelzijde) kwam een betonnen keermuur tot stand, waarin nissen voor privaat en schuilplaats. Het interieur bestaat in hoofdzaak uit een ruimte met getoogd gewelf. In 1933 zijn plannen gemaakt voor nieuwe versterking van het fort door bouw van een kazemat. Hiertoe is de linker keermuur van de remise gesloopt: de kazemat kwam tegen de bestaande remise te liggen. De gewapend betonnen kazemat voor twee vuurmonden werd in 1934-1935 gebouwd en is aan de frontzijde voorzien van zware stalen pantserplaten die afkomstig waren van het voormalige, in 1927 gesloopte marineschip H.M. Tromp. Het gebogen koepelvormig pantser ligt achter een inzinking in het dekkend beton- en aardlichaam en is voorzien van een tweetal relatief kleine, rechthoekige schietgaten. Uniek was de bewapening met een combinatie van kanon en mitrailleur. De ten dele volgens VIS 77 gebouwde, gewapend betonnen kazemat heeft stalen toegangsdeuren in de overigens vlak uitgevoerde gevel aan de keelzijde. Links in de gevel een reliëf met: "Kijkuit 1935". De kazemat kent twee bouwlagen, elk verdeeld in meerdere ruimten. In het interieur zijn de bevestigingen van de bewapening nog aanwezig.
Waardering
De MITRAILLEUR- EN KANONKAZEMAT/ANNEX REMISE op Fort Kijkuit is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van:
a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de en 20ste eeuw),
b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw)
c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw)
Het betreft hier een onderdeel uit 1934-1935, dat een voorbeeld is van een gewapend betonnen en van pantserplaten voorziene mitrailleur- en kanonkazemat van uitzonderlijk type.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de onderlinge functionele, functioneel-ruimtelijke en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder met het acces van de ongeveer tegelijkertijd aangelegde Provinciale Weg Hilversum-Haarlem en het Hilversumsch Kanaal.
* Het onderdeel is uniek als voorbeeld van een VIS 77-kazemat met een (hergebruikt) stalen frontpantser met een toentertijd gecombineerde functie als gecombineerde opstelplaats voor mitrailleur en kanon.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf en goed bewaard en laat zich als gebouwd onderdeel duidelijk in het veld herkennen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 13. Machine-gun and cannon casemate.
NEW HOLLANDSE WATERLINIE
Introduction
MACHINE-GUN AND CANNON CASEMATE/ANNEX STORE as part of the access defence on Fort Kijkuit. Because of the Provincial Road Hilversum-Haarlem and the parallel Hilversumsch Canal laid out shortly before the Second World War, the existing access defence was expanded with a number of concrete works, including a machine-gun and cannon casemate on Fort Kijkuit. Besides the defence of the access, the deconcentration of the defence initiated at the beginning of the 20th century also played a role in the construction of dispersed casemates and other small concrete works. Deconcentration of the defence was, among other things, a response to the arrival of rifled artillery (with rotating projectiles), the brisance grenade (with high-explosive filling) and the appearance of enfilading fire. In the last decades of the 19th century, forts became such easy and vulnerable targets that posed great risks for the concentrated functions within them. From the end of the 19th century, therefore, a deconcentration of functions was carried out, among other forms in the shape of the construction of intermediate batteries. Furthermore, between the forts (semi)permanent and temporary works were laid out (in linear relationship), such as kilometres-long 'covered ways' and often also dozens of brick, earth and concrete works. Amongst these were trenches (composed of wood and earth) to be constructed during mobilisation time, group nests, personnel positions, shelters and earth and concrete gun emplacements (casemates), etc. The rise of much faster attack and transport means - both on land and through the air - which made surprise attacks possible, also played a role here, especially in the approach to the Second World War. Deconcentration of the defence was a phenomenon that occurred in many places, but especially in the flat and 'open' Netherlands. Thus around 40 so-called VIS-casemates were built in the Vesting Holland in the 1930s (after: Instruction Regulation for Setting Up Positions no. 77, from 1928). These casemates usually came about because of changes in traffic infrastructure, which meant a weakening of a defensive line. The costs were therefore usually borne by the cause of the weakening and not by the Ministry of Defence. Such concrete works were also built on existing forts, such as on Fort Kijkuit, where in 1935 a double casemate was constructed. The combined machine-gun and cannon casemate with steel front armour on Fort Kijkuit does not belong to the standard VIS-casemate types and is unique of its kind.
Description
MACHINE-GUN AND CANNON CASEMATE ANNEX STORE, centrally located on the front side of Fort Kijkuit. The store (building C) was added in 1886 as a bombproof component to the fort. The store is executed in unreinforced brick concrete and was incorporated into the earthen rampart and also covered with earth. On either side of the only visible facade (west-northwest, throat side) a concrete retaining wall was constructed, in which niches for privy and shelter. The interior consists mainly of one space with a vaulted arch. In 1933 plans were made for new strengthening of the fort by construction of a casemate. For this purpose the left retaining wall of the store was demolished: the casemate came to lie against the existing store. The reinforced concrete casemate for two gun embrasures was built in 1934-1935 and is provided on the front side with heavy steel armour plates which came from the former naval vessel H.M. Tromp, demolished in 1927. The curved dome-shaped armour lies behind a recess in the covering concrete and earth body and is provided with two relatively small, rectangular embrasures. Unique was the armament with a combination of cannon and machine-gun. The reinforced concrete casemate, built partly according to VIS 77, has steel access doors in the otherwise flush facade on the throat side. On the left in the facade a relief with: "Kijkuit 1935". The casemate has two storeys, each divided into several spaces. In the interior the fixings of the armament are still present.
Valuation
The MACHINE-GUN AND CANNON CASEMATE/ANNEX STORE on Fort Kijkuit is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others strengthened and improved for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on the system of:
a. the system of inundation and access defence (19th and 20th century),
b. the arms race with increasingly powerful offensive means (20th century)
c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century)
This concerns a component from 1934-1935, which is an example of a reinforced concrete and armour-plated machine-gun and cannon casemate of exceptional type.
* Ensemble value and situational values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie in general and because of the mutual functional, functionally-spatial and physical coherence with the other components of the complex and in particular with the access of the approximately contemporaneously laid out Provincial Road Hilversum-Haarlem and the Hilversumsch Canal.
* The component is unique as an example of a VIS 77-casemate with a (reused) steel front armour with a combined function at that time as combined emplacement for machine-gun and cannon.
* The component is reasonably intact and well preserved and can be clearly recognised in the field as a constructed component.
Nearby in the register
- Wachtgebouw, Gabriëlweg 6Militair wachtgebouwunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Kleizuwe KortenhoefFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Militair wachtgebouw, Kleizuwe Kortenhoef (Wijdemeren 27)Militair wachtgebouwunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Kleizuwe Kortenhoef (Wijdemeren 27)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.